Morgunblaðið - 01.10.2000, Blaðsíða 34

Morgunblaðið - 01.10.2000, Blaðsíða 34
i 34 SUNNUDAGUR 1. OKTÓBER 2000 MORGUNBLAÐIÐ SKOÐUN ER LAUSNIN FUNDIN? NÚ Á haustdögum, þegar skólarn- ar hefja starfsemi sína, hefur ekki far- ið fram hjá landsmönnum að sem fyrr skortir fólk með tilskilin réttindi og menntun til kennslu. Ástandið á grunnskólastiginu er ískyggilegt og alis óvíst hvernig vandi hundruða skólabarna verður leystur. Rótgróin er hjá mörgum lands- mönnum vantrú á sérþekkingu. Á stundum er þó sérþekkingin nokkurs metin eða vildu menn í raun og veru gangast undir skurðaðgerð á spítala hjá manni „með góða reynslu í kjöt- vinnslu" eða leita lögfræðiaðstoðar í erfiðleikum hjá manni „sem var tvö ár í lagadeildinni í Háskólanum og fór svo á sjóinn" nú eða þiggja far til Dan- merkur með „manni sem ferðast hef- ur til útlanda allt að níu sinnum á ári". Ætli rynnu ekki tvær grímur á við- komandi í slfkri stöðu? Því hlýtur það að teljast nokkuð sérstakt að í þjóðfélagi, sem telur sjálfsagt að sérþekkingin á sumum sviðum sé rándýr, skuli menn láta sig litlu skipta hverjir hafa með höndum uppfræðslu yngri þegnanna, fjör- eggsins sjálfs, og telja kennslu eiga lítið skylt við sérþekkingu. Meðan grunnskólunum blæðir út hægt og rólega hafa menn ákveðið að „fara nýjar leiðir" eins og oft er sagt eftir að allt er komið í óefni. Lausnar- orðið í grunnskólunum er tölvur og ljósleiðaratenging og hefur sú um- ræða ekki farið fram hjá landsmönn- um að undanförnu. Ungur borgar- fulltrúi lýsti því fjálglega yfir í blöðunum um daginn að skólar borg- arinnar væru fljótt „komnir í fremstu röð" og einhver tölvugúrúinn lét sér Við sem við kennslu fá- umst, segir Arni Her- mannsson í ábendingu til menntamálaráð- herra, bíðum spennt eft- ir því, að ráðamenn þjóðarinnar átti sig á því að slík óveðursský hrannist nú upp yfír menntakerfi þjóðarinn- ar að fárviðri er í nánd. jafnvel detta í hug hvort ekki mætti leysa vandræðin í mannaráðningum með „fjarkennslu" á grunnskóla- stiginu. Það verður dýrlegt að sjá sjö ára börnin ein heima við tölvuna og í beinu sambandi við kennarann! Tölvur og hvers konar tæknibúnað- ur eru lausnarorð dagsins, tæki sem vissulega auðvelda mönnum vinnuna en eru auðvitað ekki vinnan sjálf. Það er því á tímum hinna ódýru lausna gott að vera minningur orða Oscars Wilde þegar hann var inntur álits á hinni miklu tækninýjung aldamót- anna, símanum. Wilde yppti öxlum en sagði að gildi símans væri ekki fólgið í öðru en því hvað í hann væri sagt. Framhaldsskólastigið í landinu er jafnt sem grunnskólastigið undir sömu sök selt, að skortur á fólki með formlega menntun er hægt og bítandi að valda stórskaða. Kennaraskorturinn í framhaldsskólunum er rækilega falinn þegar skólameistarar, sannar- lega út úr neyð, „redda málunum" með með því að ráða fólk í hlutastöð- ur, oft gamla nemendur sína sem ekki hafa formlega menntun en hafa sem betur fer taugar til sinna gömlu skóla og þykir þeim sumum hverjum að það verði notadrjúg reynsla að hafa fengist við kennslu. Óskandi væri að sumir þeirra ílentust í starfinu en reynslan er nú því miður önnur. Kennsla er starf sem ungt, háskóla- menntað fólk hugsar síst tii þegar hugað er að framtíðinni. Athygli hefur vakið að nokkrir skólar, sem telja má á framhalds- skólastigi, þurfa lítt eða nær aldrei að auglýsa eftir kennurum. Þessir skólar eiga það sameiginlegt að enginn þeirra heyrir undir ráðuneyti menntamála. Hvaða skólar eru þetta? Jú, Flugskólinn, Bænda(há)skólarnir og Garðyrkjuskóli ríkisins. Hvernig skyldi nú standa á þessu? Flugnám komst í fréttirnar ein- hvern tíma um miðjan síðasta áratug þegar svo horfði að námið legðist nið- ur og ein orsöMn var sú að ekki feng- ust kennarar til starfa. Námið fór fram innan Fjölbrautaskóla Suður- nesja og heyrði þar með undir menntamálaráðuneytið. Undirritað- an minnir að hafa heyrt þess getið að Árni Hermannsson íslenskir kynningardagar í Japan 2001 fslensk stjómvöld efna til fslenskra kynningardaga í Tókíó í Japan, 15. til 19. maí 2001. Kynningin er haldin í samstarfi við þarlend stjómvöld og fyrirtæki. Markmiðið er að stuðla að auknum viðskiptum landanna og efla ímynd íslands í Japan, sérstaklega í tengslum við opnun sendiráðs í Tókíó. Skipulagningu og umsjón kynningarátaksins annast VUR, Viðskiptaþjónusta utanríkisráðuneytisins, í samráði við Útflutningsráð, Ferðamálaráð, Kvikmyndasjóð og Fjárfestingarstofu. Inntak kynningardaganna verður þríþætt: íslenskir viðsMptadagar - áhersla á sameiginlega viðskiptahagsmuni og viðskiptatœkifœri íslensMrferðadagar - áhersla á kynningu á íslandi semferðamannalandi er höfðar sérstaklega til Japana íslenskir menningardagar - kynning á íslenskri menningu og menningarviðburðum. Fyrirtækjum og stofnunum, sem varðar um þennan markað, er boðið ril kynningarfundar í utanríkisráðuneytinu, Rauðarárstíg 25, fimmtudaginn 5. október nk. kl. 14. Þar verða áform um íslandsdagana reifuð nánar. Vœntanlegir þátttakendur á kynningarfundinum eru vinsamlega beðnir að tUkynna þátttöku til Auðbjargar eða Svanhvítar hjá VUR, ísíma 560 9930 eða með netpósti: vur@utn.stjr.is VUR • Rauðarárstlg 25 • 150 Reykjavlk • Slmi 560 9930 • Bréfsími 562 4878 • vur@utn.stjr.is • www.utn.stjr.is/vur m.a. fiugstjórar hafi tal- ið heilsu sína í hættu að kenna við skólann, ekki vegna slæms aðbúnaður heldur vegna hættu á kviðsliti af hlátursköst- um þegar þeir voru leiddir í allan sannleika um hvaða laun þeir ættu að þiggja fyrir að kenna. Úr varð að flugnámið var tekið undan stjórn menntamálaráðuneytis- ins og fært undir sam- gönguráðuneytið. Hall- dór Blöndal samgöngu- ráðherra sá að leysa varð þennan vanda og fiugnámið var sett undir annan skóla og fljótlega voru leystir úr allri kvið- slitshættu þeir sem við flugkennslu fengust. Samgönguráðuneytið mun- aði nú ekki um að bæta hraustlega við það framlag sem menntamála- ráðuneyti var ætlað samkvæmt fjár- lögum. Frá menntamálaráðherra heyrðist ekki svo mikið sem mjálm þegar kollegi hans hjó á hnútinn. Landbúnaðarskólarnir voru á sinni tíð dubbaðir upp í að verða landbún- aðarháskólar og eru sem fyrr undir ráðuneyti landbúnaðar. Sé gluggað í rfkisreikninginn fyrir árið 1999 kemur í ljós að miðað við nemendafjölda og starfsmannafjölda er um að ræða ein- hverja dýrustu skóla landsins og mun dýrari en Háskóli íslands eins og stúdentar þar hafa nýverið bent á. Skýringin á þessu er afar einföld. At- vinnugreinin, sem bænda(há)skólar þjóna, er að nokkrum hluta á fram- færi skattborgaranna og landbúnað- arráðherrann, sem sjálfvirkt ráðstaf- ar góðum hluta rfkistekna, alveg án tillits til stefnu manna á þingi eða í fjármálaráðuneyti, munar auðvitað lítið um að reka tvo skóla. Hvað mun- ar um einn kepp í endalausri slátur- tíðinni í landbúnaðarmálum? Ekki skal efast um að merkt starf fer fram á vegum þessara skóla og ýmsar rannsóknir hafa þar verið stundaðar sem sannarlega mega teljast merki- legar. Undirritaður gleðst í einlægni fyrir hönd starfsmanna þessara skóla að þeir skuli ekki lúta láglaunaráðu- neytinu við Sölvhólsgötu. Þeir geta þó lifað sómasamlega af sínum fasta- launum en það er nú aldeilis ekki raunin hjá öðrum sem við kennslu fást. Aftur á móti kunna sumir lands- menn að spyrja sig hvort það skjóti ekki skökku við að í þeirri atvinnu- grein, sem að óbreyttu er borin von um að standi nokkurn tíma á eigin fót- um, skuli skólahald vera með því dýr- asta í landinu. Sem dæmi um styrkleika landbún- aðarráðuneytis og ráðherra þess horfðu menn hugfangnir á það hvern- ig ráðherranum tókst að drífa upp miðstöð og nám í hestaræktun og hestamennsku eins og ekkert væri. Að standa fyrir djarfri nýjung er svo sem hið besta mál en heldur lakara þegar einn ráðherra getur hlaupið af stað og smellt á annað hundrað millj- ónum í sín hugðarefni þegar aðrir skólar í landinu hanga á horriminni. Þessum ágæta ráðherra mætti benda á að meðalárangur nemenda í kjör- dæmi hans á samræmdum prófum nú í vor var falleinkunn, þ.e. undir 5 í fiestum greinum. Það eina, sem skyggði á þessa miklu hestagleði, var eitthvert röfl og dónaskapur í þýskum skattayfirvöld- um sem á sama tíma höfðu komist að því að nánast hver hestur, sem fluttur hefði verið út úr landinu, var skráður á hreint ævintýralega lágu verði. Þetta var nú hálfgert óþverrabragð hjá þýskum enda íslenski hesturinn heimsfrægur eins og ráðherrann gat um og í framtíðinni verður erlendum gestum heilsað með heilu hestaliði. Undirritaður bíður spenntur eftir því að ráðherranum takist að setja heið- ursvörðinn, hesta og menn, á föst fjárlög. Kannski myndast þá nýir póstar fyrir framsóknarmenn í fram- tíðinni. Annar skóli heyrir undir sama ráðuneyti, Garðyrkjuskóli rfkisins. Þar er sama uppi á teningnum. Útgjöld til þess skóla eru hlutfalls- lega þau hæstu á framhaldsskóla- stiginu í landinu og enn skulu ítrek- aðar hamingjuóskir til starfsmanna skólans að vera ekki undir valdi menntamálaráðherra. Mörg orra- hríðin hefur verið háð í þessu landi um verð á innlendu grænmeti sem verndað er með ofurtollum á innflutn- ingi sem verður til þess að grænmeti - sjálf hollustufæðan - er það dýrasta í heiminum í okkar landi. Er þá aftur spurt hvort ekki sé eitthvað bogið við það að skólahald í þessari atvinnu- grein sé langtum dýrara en annað nám á framhaldsskólastigi í landinu. I ljósi þess að ýmsir skólar blómstra án atbeina menntamála- ráðuneytisins er nú lausnin e.t.v. fundin og skal henni hér með komið á framfæri við menntamálaráðherra. Ráðherrann má byrja á því að skera niður mannahald í sínum ranni um 2JZ. Þar með sparast ekki litlar upphæðir enda rekstur menntamála- ráðuneytis sá fjárfrekasti meðal ráðu- neyta (að ekki sé nú minnst á utan- landsferðirnar þar sem ráðuneytið setti ár eftir ár landsmet í ríkisreikn- ingnum). Menntamálaráðuneytið yrði þá nokkurs konar eftirlitsaðili með framhaldsskólunum í landinu (og reyndar einnig með grunnskólunum sem nú þegar hefur verið smellt á sveitarfélögin svo og með háskólun- um sem jafnframt fengju sjálfstæðan fjárhag eins og menn þar á bæ eru reyndar alltaf að biðja um). Fram- haldsskólarnir yrðu, hver og einn eft- ir umfangi sínu og eðli, færðir undir þau ráðuneyti sem næst þeim standa og gerðir fjárhagslega sjálfstæðir. Þá gætu lögmál markaðarins loksins far- ið að virka í þessum málaflokki og hæfist nú samkeppni milli ráðuneyt- anna og ekki þarf að efa að sjálfir tals- menn aukinnar samkeppni muni nú sýna kjósendum dugnað og metnað í verki. Undir forsætisráðuneytið gætu t.a.m. farið menntaskólarnir enda passlegt því þeir eru meiðar af gömlu menntaskólunum sem einkum var ætlað að útskrifa embættismenn. Ekki skal efast um að forsætisráð- herrann hefði snör handtök um að koma skikk á launamál þessara nýju undirsáta sinna eins og honum er nú einum lagið. Iðnskólarnir færu auð- vitað undir iðnaðarráðherrann og Verzlunarskólinn undir viðskiptaráð- herrann og færi nú aldeilis vel á því því ráðherrann, sem er reyndar sá sami yfir báðum málaflokkum, lýsti því yfir í sumar að hátæknistörf væru það eina sem bjarga mætti lands- byggðinni en slfk menntun er ansi dýr. Fjölbrautaskólunum mætti koma undir önnur ráðuneyti en und- irritaður mælir með því við mennta- málaráðherrann að slfkir skólar á landsbyggðinni færu undir ráðherra úr sömu kjördæmum. Væri þeim þá borgið fjárhagslega því ótækt er að við fínu hraðbrautirnar, sem þing- menn stóðu saman um að ausa fé í síð- astliðið vor, standi hnípnir, kennara- lausir nemendur og fái ekki tilskilda menntun. Meðan nefnd verður sett í málið bíðum við, sem við kennslu fáumst, spennt eftir því að ráðamenn þjóðar- innar átti sig á því að slfk óveðursský hrannast nú upp yfir menntakerfi þjóðarinnar að fárviðri er í nánd. Höfundurkennir við VI.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.