Dagblaðið Vísir - DV - 28.09.1985, Blaðsíða 19

DV. I.AUGARDAGUR28. SEPTEMBER1985.
19
komið leikhúsinu vel á fleiri en einn
máta. Þau eru oft kærkomið uppbrot í
starfinu, hressandi viöfangsefni í
kjölfar einhvers þyngra, jafnt fyrir
starfsfólk hér sem áhorfendur.
Stefán: Og sum þessara verka hafa
boðskap sem manni finnst skipta máli.
Þaö má t.d. nefna verk Dario Fo — og
reyndar verk margra fleiri höfunda.
Jón: En þú spurðir stórt í upphafi —
mér finnst að sjaldan hafi verið brýnna
en nú að við á Islandi ræktum okkar
leikhúshefð. Og þaö vegna þess aö
þjóðfélagiö hefur breyst mjög á síðustu
árum, er að breytast núna. Það er aö
hellast yfir okkur alþjóölegt afþrey-
ingarefni í niðursoönu formi — þessari
innrás þarf að mæta. En ég vil líka
taka fram að það er ekki allt illt um
þessa innrás.
Stefán: Á sviðinu er listin lifandi.
Jón: Það sama gildir vitanlega um
lifandi tónlist — hér verður ekki haldið
uppi almennilegu leikhúsi né tónlistar-
lífi ef á einvörðungu að taka við list-
inni innfluttri og niðursoöinni á spólu.
Það verður þannig vaxandi þörf
fyrir lifandi listalíf i landinu. Leikhús-
fólk, útgefendur, tónlistarfólk og —
yfirvöld veröa aö gera sér grein fyrir
þessu.
Fjárskorturinn
— Þið nefuduð þær skorður sem hús-
ið og rekstrarféð setja ykkur — er þá
kannski illmögulegt að halda úti at-
vinnuleikhúsi á íslandi vegna fjár-
skorts?
Stefán: Ef skynsemin ein réði þá
myndum við áreiðanlega ekki vera
með þessar stóru og viðamiklu sýning-
ar sem hér hafa verið settar upp, jafn-
veláreftirár.
En við erum á leið inn í nýtt og
stærra leikhús og þess vegna höfum
við verið meö fjölmennar sýningar.
Við erum að búa okkur undir framtíð-
ina, jafnframt því sem viö vinnum
fyrir samtiöina.
Jón: Leikhúsið okkar hefur fram-
undir þetta verið aö þróast hægt og
hægt úr áhugaleikhúsi yfir í fullkomið
atvinnuleikhús. Hér tíðkast sjálfboða-
vinnan jafnvel enn þann dag í dag. En
eigi að síður er reksturinn orðinn
miklu kostnaðarsamari en var fyrir fá-
einum árum.
Stefán: Það er ekki svo langt síðan
að leikarar æfðu hér kauplaust, fengu
engar greiðslur fyrr en kom að sýning-
um.
Jón: I sambandi við fjárskortinn —
þá er það til skammar hversu illa
launaöir leikarar eru. Þaö hefur oft
verið erfitt aö sitja öðrum megin við
samningaborðið og segja ,,því miöur”
viö launakröfunum — „það er ekki
rekstrargrundvöllur fyrir hærri laun-
um”.
Borgarleikhúsið
— En nú líður að því að þið komist í
nýja leikhúsið og þar með verður
rýmra um ykkur — allar skorður
hverfa?
Stefán: Það gæti nú svo farið að við
yröum komnir inn í Borgarleikhús eftir
J ár — a.m.k. að einhverju leyti. Leik-
húsið verður reyndar ekki fullbúið fyrr
en eftir tvö, þrjú ár.
En við stefnum að því aö sýna þar í
anddyrinu á 200 ára afmæli Reykjavík-
ur sem verður í ágúst.
Mér sýnist að nýja húsið verði tekið í
notkun í áföngum. Reyndar hefur ein
álma þar þegar verið tekin í notkun.
Þar er nú unnin ýms tæknivinna sem
tengist húsbyggingunni sjálfri.
Jón: Við reiknum með að saumastof-
an, búningageymslan, rafmagnsverk-
stæðiö og fleiri deildir flytji fyrstar í
nýja leikhúsið...
Stefán: Það er skrítið að sitja hér i
Iðnó og tala um og velta vöngum yfir
Borgarleikhúsinu — fólk gerir sér
margt ekki grein fyrir því að Leik-
félag Reykjavíkur, sem verður 89 ára í
janúar nk., hefur alla sína tíð verið
leigjandi, aldrei átt sitt hús. Og félagið
hefur oröið að borga stórfé í húsaleigu
á fleiri en einum stað í borginni.
Jón: Þaö hefur verið mjög ánægju-
legt að sjá þann skrið sem verið hefur
á byggingarframkvæmdunum upp á
síðkastið. Væntanlegt 200 ára afmæli
Reykjavíkur á eflaust sinn þátt í aö
verki hefur verið hraöað — þaö erum
viö lukkulegir með.
— Verður Borgarleikhúsið ekki stórt
bákn í samkeppni við hitt báknið, Þjóð-
lcikhúsið, keppst við að sýna vinsæla
söngleiki og óperur?
Stefán: Nei. Borgarleikhúsið er ekk-
ert bákn. Þar verður enginn íburður.
Þetta er auðvitað nýtt leikhús sem
stenst þær kröfur sem gerðar eru til
þannig húsa núna. Þegar við höfum
veriö með leiksýningar í Austurbæjar-
bíói þá hefur sætaframboö Leikfélags-
ins verið svipaö því og kemur til með
að verða í Borgarleikhúsinu. Og hvað
samkeppni varðar þá höfum viö lengi
verið í samkeppni við þá sem þú nefnd-
ir.
Jón: Það miðast allt viö að þetta
nýja leikhús verði ekki bákn. Þó þetta
sé og eigi að verða fyrst og fremst leik-
hús þáættihúsiðaðnýtastmjög vel.
Stefán: Það er gert ráð fyrir því að
þegar leikhúsið starfar ekki þá megi
nýta það fyrir ráðstefnur, kannski sýn-
ingar af ýmsu tagi. Anddyri hússins
verður ákaflega stórt og skemmtilegt.
Þar verður veitingasala. Viö viljum
aö aðkoman aö húsinu verði sem mest
aölaöandi —.
— Rciknið þið með fjölbreytilegra
verkef navali í nýja húsinu?
Stefán: Tvímælalaust. Þar veröur
oftar en hér er hægt að færa upp sýn-
ingar sem hugsanlega draga ekki allan
fjöldann í leikhúsið — litla sviðið veitir
okkur möguleika sem áður hafa ekki
þekkst hjá Leikfélaginu. Þá má vel
hugsa sér söngleiki og ýmsar fjöl-
mennar sýningar á stóra sviðinu.
Jón: Stór, sígild verk sem við höfum
ekki getaö ráðist í hér sökum þrengsla.
Ferðasýningar
— Leikfélagið hefur lítið sinnt börn-
um, a.m.k. upp á síðkastið, engar
barnasýningar, engar ferðasýningar í
skóla?
Stefán: Viö höfum nú dálítið farið í
skólana. En reyndar ekki síðustu tvö
árin. Við hættum þessu í bili vegna
þess hve erfitt þetta var í framkvæmd.
Á tímabili voru líka aörir aðilar sem
sinntu þessu — Alþýðuleikhúsiö og
Leikbrúðuland. Og skólarnir vildu
helst fá þessar leikhús-heimsóknir
utan skólatímans. Við reyndum þá
fremur að stefna að því að fá börnin
hingað í leikhúsið. En salurinn hér í
Iðnó var erfiður — börnin sáu illa upp á
sviöið. Salnum var svo breytt í
tengslum við sýninguna á „Skilnaði”
eftir Kjjjrtan Ragnarsson. Nú getur
þessi salur tekið betur á móti börnun-
um.
Viö vorum reyndar að frumsýna í
Gerðubergi í Breiðholti um daginn.
Þaö er sýning sem við höldum að vel
geti hentað til aö sýna unglingum í
skólum.
En viö höfum veriö illa í stakk búin
til að mæta Þjóðleikhúsinu á þessum
vettvangi. Þjóðleikhúsið getur verið
með viöamiklar skrautsýningar fyrir
börn á sínu stóra sviði.
Jón: Barnasýningar á okkar vegum
hafa kannski verið um of tilviljana-
kenndar en ég veit nú ekki hve gott
börnin hafa af því að vera aö horfa á
þessi stóru„sjó”.
Stefán: Börn og unglingar koma
mjög mikið hingað til aö horfa á sýn-
ingar „ætlaðar fullorðnum” og hafa
gaman af. Það vitum við.
Áskrifendakerfi
— Nú seljið þið mörg sæti f yrirf ram i
einhvers konar áskrift. Er ekki hægt
að selja hvaða sýningu sem er með því
móti?
Stefán: Nei. Það væri nú fullmikið
sagt. En það hefur gefist mjög vel hér
að selja á fyrstu tíu sýningar hverrar
uppfærslu með þessu móti. En rétt er
að taka það fram aö viö seljum aldrei
öll sætin í áskrift, höldum jafnan ein-
hverjum eftir. Við höfum á nokkuð
vísan að róa með þessu kerfi —12 til 15
hundruö manns sem kaupa miða fyrir-
fram.
Jón: Þessi hópur veltir því vitanlega
mjög fyrir sér fyrirfram hvaö er á boð-
stólum. I haust hefur sala þessara
áskriftarkorta verið óvenjumikil.
Fólki býðst að kaupa þrjár sýningar
fyrirfram. Hvert kort kostar 1300 krón-
ur.
Tíðarandinn speglast
í verkefnavalinu
— Blandan góða aftur — er hún oft
tilviljun?
Stefán: Þetta gerist allt í samhengi.
En það er stundum erfitt að f inna ný og
góö verk. Um þessar mundir er mikiö
um endursýningar á góðum verkum
sem fram komu fyrir 30 til 40 árum.
Það er jafnt hér og í nágrannalöndum
okkar.
Jón: Mér hefur virst að bókmenntir
og leikhús beri merkilega mikið sama
svipmót gegnum tíöina. Hverjar
ástæðurnar eru? — æth þær séu ekki
einhverjir óræðir straumar sem fara
milli þeirra sem skapa og samfélags-
ins. Svo við komum aftur að stefnuyfir-
lýsingu leikhúss í upphafi leikárs — ég
tel það hæpið.
Stefán: Leikhús aflar sér efnis með
ýmsu móti. Stundum er þaö gert með
því að ráða höfunda aö húsinu. Hér hef-
ur það verið gert — þótt í smáum stíl
sé. En meö tilkomu Borgarleikhússins
þá stendur til aö hafa þar stöðugildi
fyrir höfund og leikstjóra. Hversu
undarlegt sem það nú kann að virðast
þá hefur hingaö til ekki verið gert ráð
fyrir leikstjóra á launum hér. Þeir hóp-
ar sem unnið hafa að stefnumótun
fyrir nýja leikhúsið hafa eindregið lagt
til að þar verði fastráðinn höfundur,
leikstjóri og dramaturg.
— Og efnt til leikritasamkeppni í
byrjun?
Stefán: Já. Við höfum reyndar
dregið að ákveða það endanlega, vilj-
um láta líða nær opnunardeginum. En
mér sýnist á öllu að við munum efna til
samkeppni.
Jón: tslenskir höfundar hafa sýnt
gleðilega mikinn áhuga á að skrifa
fyrir leikhús. Og við vonum að tilkoma
Borgarleikhússins veröi þeim frekari
hvatning. Nú skapast tækifæri, meiri
en við höfum áður haft.
Stefán: Þaö opnast möguleikar með
tilkomu litla sviðsins. Þar munu
höfundar væntanlega geta fengið verk
leiklesin — það er starf sem að við höf-
um ekki haft pláss fyrir hér.
Ný leikarakynslóð
I söngleik Kjartans Ragnarssonar,
„Land mins föður”, tekur fjöldi ungra
leikara þátt. Þar er kominn hluti hinn-
ar nýju leikarakynslóðar sem mun
bera uppi starfið í nýja Borgarleikhús-
inu áður en langt liður. Þeir Jón og
Stefán sögðust vilja laða þá kynslóð að
Leikfélaginu í þeim mæli sem unnt
væri — þótt fáa væri hægt að fastráða
að svostöddu.
Stefán: Við viljum stækka þann hóp
sem hefur tengst okkur.
Jón: Við viljum flytja með okkur
þann vinnumóral sem hér hefur ríkt.
Stefán: Unga fólkið sem hingað kem-
ur til starfa er oft undrandi á því að
Iönó skuli stundum vera kallað stofnun
— í neikvæðri merkingu. Það er miklu
nær að segja að við séum leikhópur.
Jón: Yfirbyggingin er að minnsta
kosti afskaplega lítil. -GG.
NOTADIR
AMERÍSKIR
09

St6Ww,"'j,rt °v
vb\\ o9 J. (Jtvatp
''a oW y.°r0
^s^' á00°
09 lBe\°s^

faWeð'09

m
'£S***.
tv.'"0

JÖFUR HF
NYBYLAVEGI2
KÓPAVOGI
SÍMI 42600

® (HRYSLER
i
i