Dagblaðið Vísir - DV - 18.05.1996, Blaðsíða 12

Dagblaðið Vísir - DV - 18.05.1996, Blaðsíða 12
12 erlend bóksjá Metsölukiljur Bretland Skáldsögur: 1. Joanna Trollope: Best Friends. 2. Rosamundc Pllcher: Comlng Home. 3. Stephen Klng: Mouse on the Mlle. 4. Josteln Gaarder: Sophle's World. 5. Nlck Hornby: Hlgh Fidellty. 6. Robert Harrls: Enlgma. 7. Davld Lodge: Therapy. 8. Kate Atklnson: Behind the Scenes at the Museum. 9. Stephen Klng: The Two Dead Glrls. 10. John Grisham: The Ralnmaker. Rlt almenns eölis: 1. Lorenzo Carcaterra: Sleepers. 2. Graham Hancock: Flngerprlnts of the Gods. 3. Margaret Humphreys: Empty Cradles. 4. Isabel Allende: Paula. 5. Alan Bennett: Wrltlng Home. 6. Will Hutton: The State We're in. 7. John Gray: Men Are from Mars, Women Are from Venus. 8. Brian Lowry: The Truth Is out there. 9. Harry McCalllon: Kllling Zone. 10. Nelson Mandela: Long Walk to Freedom. (Byggt á The Sunday Times) Danmörk 1. Jane Austen: Foinuft og felelse. 2. Jung Chang: Vllde svaner. 3. Llse Nergaard: Kun en pige. 4. Nat Howthorne: Den flammende bogstav. 5. Terry McMlllan: Andenéd. 6. Lise Nergaard: De sendte en dame. 7. Peter Hoeg: De máske egnede. (Byggt á Politlken Sondag) LAUGARDAGUR 18. MAI1996 Márquez skrifar sögu af mannráni Það linnir ekki átökum í Kól- umbíu, föðurlandi nóbelskáldsins Gabriels Garcia Márquez, þar sem eiturlyfjabarónar og gjörspilltir stjórnmálamenn fara með aðalhlut- verkin. Nú síðast gripu öfgasamtök til þess ráðs að ræna þjóðkunnum manni þar syðra og settu fram þá meginkröfu að Márquez tæki við embætti forseta landsins og gerðist þar með bjargvættur þjóðar sinnar. Hann hafnaði boðinu og sagðist vera manna ólíklegastur til að taka við slíku starfi. Mannrán hafa hins vegar verið honum ofarlega í huga síðustu miss- eri af öðrum ástæðum. Nýjasta skáldsagan hans, sem er aö koma út á spænsku um þessar mundir og nefnist í lauslegri íslenskri þýðingu „Fréttir af einu mannráni", fjallar einmitt um slíkan atburð. Nánar til- tekið um nokkra blaðamenn sem eru teknir til fanga af handlöngur- um kókaínbarónsins alræmda, Pablo Escobar, í Kólumbíu. Ævíntýraleg veröld Garcia Márquez fæddist árið 1927 í bænum Aractaca sem er í norður- hluta Kómumbíu, skammt frá strönd Karabíska hafsins. Fyrstu átta árin bjó hann hjá afa sínum og ömmu af móðurætt. Þau bjuggu í stóru húsi þar sem alltaf var margt um manninn; frænkur, frændur og barnabörn. Þar kynntist hann ævintýralegum sagnaheimi sem átti eftir að hafa mikil áhrif á líf hans og starf. Amma hans og frænkur sögðu honum töfrandi sög- ur og ævintýri þar sem ekkert var ómögulegt, hversu fáránlegt sem Gabriel Garcia Márquez. Umsjón Elías Snæland Jónsson það annars hljómaði í mælikeri veruleikans. Hann hóf nám í lögfræði, gaf það upp á bátinn, fór að selja alfræði- orðabækur en settist síðan að í Bo- gotá, höfuðborg landsins, og gerðist blaðamaður. Þegar hann fór á nýjan leik til Aracataca til að fylgja ömmu sinni til grafar ákvað hann að ger- ast rithöfundur. Og Márquez leitaði til æskuár- anna að efnivið. „Ég held að það sé ekki ein einasta lína í öllum mínum bókum sem ekki tengist á einhvern hátt barnæsku minni," sagði hann í blaðaviðtali. „Eg hef lifað á endur- minningum minum allt mitt líf. Og ég hugsaði sem svo: fyrst amma mín gat sagt mér ævintýralegar, yfirn- áttúrulegar sögur og ég trúði þeim, af hverju ekki að skrifa á sama hátt?" Býr í Mexíkóborg Hann sló sem kunnugt er í gegn sem rithöfundur með skáldsögunni „Hundrað ára einsemd". Viðbrögðin komu honum sjálfum á óvart: „Það var eins og sprenging," segir hann. Sagan seldist í milljónum eintaka, var þýdd á fjóldamörg tungumál og hlaut almenna viðurkenningu sem sígilt verk. Og nóbelsverðlaunin fylgdu í kjölfarið árið 1982. í viðtölum játar Márquez að hafa óttast áhrif þeirra verðlauna á rit- störf sín. Hann var sammála þeirri fullyrðingu að enginn rithöfundur hefði skrifað almennilegt skáldverk eftir að hafa hlotið verðlaunin. Það sannaðist þó ekki á honum. Meðal þeirra skáldsagna sem hann hefur ritað síðan er „Ástin á tímum kóle- runnar", sem hann fullyrðir sjálfur að sé besta verk sitt. Márquez býr í Mexíkóborg ásamt konu sinni, Mercedes Baracha, sem hann varð ástfanginn af á ung- lingsárum; hann bað hennar fyrst þegar hann var þrettán ára. Þau giftu sig árið 1958 og hann kveðst eiga henni mikið að þakka: „Ég hef getað helgað mig ritstörfunum af því að Mercedes hefur borið allan umheiminn á herðum sér. Hún sér um símann, skuldirnar, bréfaskrift- irnar og fjármálin." Metsölukíljur Bandaríkin Skáldsögur: 1. Stephen King: The Green Mlle: The Two Dead Glrls. 2. Mary Hlggins Clark: Let Me Cali You Sweetheart. 3. Robert Ludlum: The Apocalypse Watch. 4. Davld Guterson: Snow Falling on Cedars. 5. John Grlsham: The Ralnmaker. 6. John Sandford: Mind Prey. 7. Nora Roberts: True Betrayals. 8. Maeve Binchy: The Glass Lake. 9. William Dlehl: Prlmal Fear. 10 Jane Smlley: Moo. 11. Anne Rlce: Taltos. 12. Catherlne Coulter: The Cove. 13. Josteln Gaarder: Sophie's World. 14. Anne Tyler: Ladder of Years. 15. Danlelle Steel: The Gift. Rit almenns eölis: 1. Ann Rule: Dead by Sunset. 2. Mary Plpher: Reviving Ophelia. 3. James Carville: We're Rlght, They're Wrong. 4. Helen Prejean: Dead Man Walklng. 5. Lorenzo Carcaterra: Sleepers. 6. Thomas Cahill: How the Irish Saved Civllization. 7. Mary Karr: The Liar's Club. 8. Oliver Sacks: An Anthropologlst on Mars. 9. Thomas Moore: Care of the Soul. 10. M. Scott Peck: The Road Less Traveled. 11. BJ. Eadle & C. Taylor: Embraced by the Llght. 12. Rlchard Preston: The Hot Zone. 13. Nlcholas Negroponte: Belng Digltal. 14. Robert Fulghum: From Beglnning to End. 15. Clarlssa Plnkola Estés: Women Who Run wlth the Wolves. (Byggt á New York Times Book Revlew) vísindi Taktmælar til göngu Þýskir visindamenn segja að taktmælar geri Parkinsonssjúkl- ingum auðveldara um gang. Þeir komust að þessari niðurstöðu eft- ir rannsóknir á 22 sjúklingum. Um eitt prósent allra yfir sextugt fá sjúkdóminn. í bréfi til læknablaðsins Lancet segja þeir Wolfgang Enzensberger og Peter Fischer við Goethe háskólasjúkrahúsið í Frankfurt að sjúklingamir hafi verið látnir ganga við ýmsar að- stæður. Þeir gengu óstuddir, við taktmæli (96 takta á mínútu), við hefðbundin göngulög, svo eitt- hvað sé nefht. Taktmælirinn gerði sjúklingunum kleift að taka lengri og styrkari skref. Ekki gekk jafn vel hjá þeim sem gengu við tónlist. Ekki framar risaeðlur Þeir sem ala með sér þann draum að sjá risaeðlur einhvern tíma æða um jörðina meðal okk- ar ættu að láta af slíkum draum- órum hið snarasta því svo mun tæpast verða. Vísindamenn 1 Bandaríkjunum og Þýskalandi segja að mjög litlar likur séu á því að hægt verði að ná lífvæn- legu DNA erfðaefni úr steingerv- ðum leifum risaeðla. Niðurstöð- ur rannsókna þeirra útiloka þó ekki að hægt sé að ná fornu DNA út forsógulegum skordýrum sem hafa varðveist í rafi. Umsjón Guðlaugur Bergmundsson Sniglaeitur gæti orðið að ýmsum nytsömum lyfjum Eitur úr banvænum hita- beltiskeilusniglum gæti orðið vís- indamönnum að liði við þróun lyfja gegn kvillum af ýmsu tagi, allt frá óreglulegum hjartslætti til floga- veiki, að þvi er líffræð- /¦---------- ingar segja í nýjasta f hefti tímaritsins Nat- ure. Sniglarnir sem hér um ræðir eru hægfara og purpurarauðir að lit og þeir nota baneitrað „hanastél" þriggja mis- munandi eiturtegunda til að lama fórnarlömb sín og drepa. Sniglar þessir halda til í lónum á hitabeltis- svæðum og eru ekkert ósvipaðir venjulegum brekkusnigli í útliti. Þeir eru allt frá 2,5 til 5 sentímetra langir og af þeim eru um fimm hundruð mismunandi Sniglarnir éta orma, aðra snigla eða, eins og purpurarauði keilusnig- illinn, fisk. KeilusnigUlinn notar „einnota" tönn til að sprauta ban- vænu eitrinu í fórnarlambið. „Gott bit veldur algjörri lömun nær samstundis og henni fylgja síð- an miklir vöðvakrampar," skrifar líffræðingurinn Baldomero Olivera við háskólann í Utah í tímaritið Nature. Sniglarnir nota viðkvæma blóndu ja eiturtegunda á fiskana sem frjósa samstundis áður en krampi gagntekur síðan vöðva þeirra. Vísindamennirnir segja að þróun eiturs geti byggst á því hversu vel rándýrið getur haldið í bráð sína. tegundir. Þannig hafi sæsnákur til dæmis gott tangarhald á bráð sinni og þurfi því aðeins eina eiturtegund. Douglas Steel, sem stundar rann- sóknir á eitri í tilraunastofu Oliver- as, segir að niðurstóður rannsókn- anna gætu haft mikla þýðingu fyrir lyfjafyrirtæki. „Við lítum á þetta allt sem hugs- anleg ný lyf," segir Steel. „Það eru þegar hafnar tilraunir á sjúklingum með eitri úr einum keilusnigli. Það stöðvar kalsíumflæði í frumum. Það er notað við meðferð á sjúklingum sem þjást af miklum sársauka." Steel segir að vegna þess hve sér- tæk verkun efnisins sé þrói sjúk- lingar ekki með sér þol gagnvart því. Þá gagnist sami skammturinn --------v af því í langan tíma, ólíkt því sem gerist með ávanabindandi efni. „Það sem er áhugavert er að til eru rúmlega fimm hundruð tegundir svona snigla. Engir tveir þeirra búa til sömu eit- urblönduna. Við erum að tala um þúsundir og aftur þúsundir af mis- munandi sameindum sem kunna að vera að störfum í líkamanum eða í heilanum," segir Steel. Hann segir að flestar eit- urtegundirnar hafi til- hneigingu til að verka á efni sem stjórna örvun frumunnar. Þær mundu því vera mikilvægar fyrir heilafrumur og frumur í hjartanu. „Það kynni að vera hægt að stjórna flogaveiki með þessum efn- um, eða óreglulegum hjartslætti," segir Douglas Steel. Mannskepnan hefur lengi notað dýraeitur. Til dæmis var eiturefnið curare eitt fyrsta deyfilyfið sem skurðlæknar notuðu en það er fram- leitt af froskategund einni í Suður- Ameríku og hefur lamandi áhrif á vöðvana. Alheimurinn yngdur upp Stjarnvísindamenn sem rýndu upp í ómælisviddir himingeims- ins með Hubble geimsjónauk- anum hafa komist að því að al- heimurinn kunni að vera mörg- um milljörðum ára yngri en hingað til hefur verið talið. Tveír aðskildir hópar vísinda- manna komust að mismunandi niðurstöðum. Annars vegar að alheimurinn væri 9-12 milljarða ára gamall og hins vegar að hann væri 11-14 milljarða ára gamall. Til þessa hefur verið talið að al- heimurinn væri 15-20 milljarða ára gamall. Þetta gerir það að verkum að endurskoða verður aldur fasta- stjarnanna. Sérfræðingar hafa talið þær elstu þeirra vera 12-16 milljarða ára gamlar. Kófdrukknir hamstrar Visindamenn við Harvard há- skólann í Bandaríkjunum rann- saka nú meðferð við alkóhólisma með aðstoð drukkinna gull- hamstra frá Sýrlandi. Þegar dýr- in eiga að velja milli skálar með hreinu vatni annars vegar og skálar með vatni og áfengi hins vegar velja þau ávallt áfengis- skálina. Þegar hömstrunum var gefm jurtin Radix pueariae minnkaði löngun þeirra til að drekka áfengi um helming og þeir þjáð- ust 'ekki af neinum aukaverkun- um. Vísindamenn hafa nú ein- angrað tvö efni, daidzin og daidzein, sem líklegast bera ábyrgð á þessum jákvæðu eigin- leikum jurtarinnar.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.