Dagblaðið Vísir - DV - 04.05.2002, Blaðsíða 30

Dagblaðið Vísir - DV - 04.05.2002, Blaðsíða 30
30 f~i' <2 lcj d f~b> l Ct CJ JkJf^* LAUGARDAGUR4. MAÍ2002 Fyrst o£ fremst félagshyggjumaður Steingrímur Hermannsson, furrverandi forsætisráðherra, ræðir um pólitík, náttúruvernd, ríkisstjórnarsam- starfið oq Vinstri qræna ÞJÓÐIN LÍTUR SVO Á að þú sért sestur i helgan stein," segi ég við Steingrím Hermannsson. „Ég er að reyna það," svarar hann. í framvindu samtalsins kemur hins vegar í ljós að Steingrímur er afar önn- um kafinn maður og ef eitthvað er þá skortir hann tíma. Hann situr í fjölmörgum stjórnum, þar á meðal er hann formaður í Umhverfisverndarsamtökum ís- lands, í stjórn Stofnunar Leifs Eiríkssonar, formaður í Millenium Institute í Bandaríkjunum og enn þá, eft- ir 40 ár, er hann formaður Surtseyjarfélagsins, í stjórn Hollvinasamtaka Háskóla íslands, í stjórn Hjartaverndar og hefur undanfarið verið önnum kaf- inn við að aðstoða útgefendur mjög vandaðra kynn- ingarbóka um hin ýmsu lönd heims. Auk þess er Steingrímur önnum kafinn í sinni skógrækt í Borgar- firðinum, spilar golf af kappi, fer í sund í hádeginu og bregður sér á skíði með afadrengjunum hvenær sem færi gefst. Svo er hann töluvert við smíðar, meðal annars að ramma inn málverk Eddu, konu sinnar. Þegar viðtalið var tekið var Steingrímur nýkominn heim frá ráðstefhu Sameinuðu þjóðanna á Kýpur þar sem hann flutti erindi um Palestínu og þá glæpi sem þar er verið að fremja. Steingrímur lætur enn til sín taka í þjóðmálaum- ræðunni þar sem hann varar við aðild að Evrópusam- bandinu og brýnir fyrir þjóðinni að huga að náttúru- verndarmálum. Talið berst fyrst að andstöðu hans við Evrópusambandsaðild. - Er ekki óumflýjanlegt að íslendingar gangi í Evr- ópusambandið? „Alls ekki. Ég tel að margt mæli gegn því að við verðum aðilar að Evrópusambandinu. Fiskveiðistefna sambandsins þjónar ekki hagsmunum okkar og þeir sem ég hef talað við og tengjast sambandinu segja undanþágu frá þeirri stefnu ekki koma til greina. En svo er fjölmargt fleira sem ég legg ekki síður áherslu á og vara við, eins og framsal sjálfstæðis okkar og valds. Ég held að það sé út í bláinn að halda því fram að við myndum hafa áhrif innan þessa sambands. Viö myndum týnast í nefhda- og embættismannafargan- inu í Brussel. Einnig verður að gæta að því að efna- hagsgrundvöllur okkar er allt annar en i aðildarlönd- unum. Að mínu álliti kemur ekki til mála að fórna genginu, þvi tæki sem við höfum þurft að grípa til hvað eftir annað þegar bjátað hefur á í okkar helsta atvinnuvegi. Þar að auki sýnist mér að við séum vel sett, mitt á milli Evrópu og Ameríku. Við getum afl- að okkur markaða nánast hvar sem er og eigum ekki að fara inn fyrir múra Evrópusambandsins og þannig gæti ég lengi talið. Ég tel því vera mikinn misskiln- ing að sækjast eftir aðild að Evrópusambandinu. En ég er fylgjandi því að málið sé rætt, þvi þetta er stórt mál, en við eigum að forðast allt óöagot." - Finnst þér sjálfsagt að forseti íslands tjái sig um jafn viðkvæmt mál og þetta? „Mér finnst að hann eigi að fara varlega í það. Ræða hans á Norðurlandaþingi, sem ég hef lesið, var tiltölulega saklaus, ef svo má að orði komast, en mér er sagt að á fréttamannafundi hafi hann tjáð skoðun sína i sterkari orðum og þar má vera að hann hafi gengið fulllangt." Þörf á Vinstri grænum - Þú ert yfirlýstur náttúruverndarsinni. Virkjana- stefna ríkisstjórnarinnar er þér greinilega ekki að skapi en það er Framsóknarflokkurinn, þinn flokkur, sem er í forsvari fyrir henni. „Ég vil taka skýrt fram að ég vil nýta náttúruauð- æfi en vil gera það af mikilli varúð. Ég er eindregið þeirrar skoðunar að óspillt umhverfi þessa lands verði stöðugt verðmætara. Að slíku landi er leitað um allan hinn vestræna heim. Ég er sannfærður um að byggja má upp mjög arðbæra þjónustu á þeim svæð- um sem menn vilja virkja. Auk þess höfum við viss- ar skyldur gagnvart okkur sjálfum og umheiminum." - Finnst þér þinn flokkur ganga fullharkalega fram í virkjanamálum? „Mér finnst þeir einblína of mikið á stóriðju. Ann- ars vil ég leiðrétta þann misskilning að ég sé á móti álverum, þau geta fylgt með, en mér finnst of mikil áhersla lögð á þau. Ég vil miklu fremur sjá eflingu annars iðnaðar á Austfjörðum, til dæmis feröa- mennsku sem ég tel að sé vænlegur kostur. Ég vildi líka sjá menntasetur eflt á Egilsstöðum. Ég er sann- færður um að eitt það besta sem gert hefur verið í byggðamálum hér á landi undanfarna áratugi var stofnun Háskólans á Akureyri. í skjóli hans hefur alls kyns hátækni og önnur fyrirtæki dafhað. Mjög fróð- legt væri að gera úttekt á áhrifum Háskólans á Akureyri. Ég vil sjá svipað menntaset- ur sett upp á Egilsstöðum." - Nú virðist Framsóknarflokkurinn líta á Vinstri græna sem höfuðandstæðinga sína. Ertu sáttur við þær áherslur? „Mér sýnist hins vegar mjö'g vqfasamt að samþykkja ríkis- ábyrgð til eins fyrirtœkis. Oðru máli gegndi ef ríkisstjórnin hefbi ákveðið að ejla líftœkni og lyjjaiðnað almennt og þeim fyrirtœkjum vœri veitt ríkis- ábyrgð sem fullnægðu settum skilyrðum. Eg óska deCODE sannarlega góðs gengis, en sumir segja að erfiðar gangi en búist var við. Staðreyndin er líka sú að lyfjaiðnaður þar sem leitast er við að þróa ný lyfá grundvelli genagagna hefur ekki gengið eins vel og menn gerðu sér vonir um. " „Ég vil ekki gagnrýna núverandi forystu Fram- sóknarfíokksins. Þar verða menn að fara sínar leiðir. Ég hef oft sagt að af öllum þeim mönnum sem ég hef kynnst í ólíkum flokkum man ég ekki eftir neinum sem var slæmur maður. Þetta eru allt menn með sín- ar meiningar og eru heiðarlegir stjórnmálamenn. Við megum fagna því íslendingar að búa ekki við þá spill- ingu í stjórnmálunum sem virðist landlæg víða í Evr- ópu. Ég vil alls ekki líta á Vinstri græna sem höfuð- andstæðinga. Langt í frá. Vinstri grænir eru með áherslur sem ég get vel tekið undir, eins og til dæm- is í náttúruvernd og umhverfismálum. Ég held að við værum ákaflega illa stödd ef við hefðum engan slíkan flokk." Davíð of einráður - Finnst þér ríkisstjórnarsamstarfið hafa skaðað Framsóknarflokkinn? „Flokkar hafa farið heldur illa út úr því að vera lengi í samstarfi við Sjálfstæðisflokkinn því hann er svo stór og áhrifamikill. Ég væri að minnsta kosti hræddur við þriðja kjörtímabilið. Því verður ekki neitað að forsætisráðherra virðist ráða því sem hon- um sýnist. Mér finnst Halldór Ásgrímsson standa sig vel. Hann er þróttmikill og atorkusamur. En mér þyk- ir flokkurinn hafa færst til hægri og Davíð of einráð- ur. Það er ekki hollt. Mér þótti leitt þegar Halldór flutti fyrir hönd forsætisráðherra frumvarpið um að leggja niður Þjóðhagsstofnun sem mér hafði verið tjáð að Framsóknarflokkurinn styddi ekki. Þjóðhags- stofnun er sú stofnun sem gagnaðist best þegar unn- ið var að þjóðarsáttinni sem gerð var árið 1990. Þjóð- hagsstofnun var tekið sem óháðri stofnun og því var treyst sem hún sagði. Þjóöhagsstofhun vann fjölmargt fleira en þjóðhagsspá, mat til dæmis áhrif alls konar aðgerða. Hver á nú að gera það? Auk þess hefði ég viljað sjá Þjóðhagsstofnun þróast í það að sinna í meira mæli langtímaspám. Ég er formaður í stofnun í Bandaríkjunum sem heitir Millennium Institute og þar hafa menn þróað mjög athyglisvert módel þar sem tilraun er gerð til að spá á mjög breiðum grund- velli um langtímaáhrif alls konar aðgerða. Ég tek þetta módel aðeins sem dæmi. Við ættum að spyrja okkur ýmissa spurninga, eins og til dæmis hvort ekki sé arðbært að efla menntakerfið. Ég tel að svo sé. Er fjárfesting í því kannski arðmeiri en í álbræðslu? Verkefnum eins og þessum ættum við að sinna. Slíkt var einu sinni kallað skipulagshyggja og ég var sagð- ur aðalpostuli hennar og menn höfðu horn í síðu mér vegna þess. Þaö er hins vegar mín skoðun að ætíð sé til bóta að líta fram á veg." - Ertu andvígur rfldsábyrgð deCODE? „Já, ég er andvígur henni. Ég tel að þessi ríkis- ábyrgð stríði gegn öllum hefðbundnum aðgerðum á þessu sviði. Að vísu hef ég staðið að ríkisábyrgðum og ég tel þær koma til greina í vissum tilfellum. Árið 1989, þegar ríkisstjórnin var nýtekin við og stóð frammi fyrir 30 til 40 af hundraði verðbólgu, var um tvennt að ræða, annaöhvort að fella gengið um 30 af hundraði eða reyna hægfara lendingu. Þeir þrír stjórnarflokkar sem þá stóðu aö rikisstjórn, Fram- sóknarflokkur, Alþýðuflokkur og Alþýðubandalag, voru allir sammála um það, ásamt verkalýðshreyfing- unni, að freista þess að ná hægfara lendingu. Það tókst með því að ríkið kom með ríkisábyrgð á tveim- ur sjóðum, Atvinnutryggingarsjóði og Hlutafjársjóði, sem báðir veittu lán til allra útflutningsfyrirtækja sem fullnægðu skilyrðum sem stjórnir þessara sjóða settu. Þetta var sem sagt almenn aðgerð. Mér sýnist hins vegar mjög vafasamt að samþykkja ríkisábyrgð til eins fyrirtækis. Öðru máli gegndi ef ríkisstjórnin hefði ákveðið að efla líftækni og lyfjaiðnað almennt og þeim fyrirtækjum væri veitt ríkisábyrgð sem full- nægðu settum skilyrðum. Ég óska deCODE sannar- lega góðs gengis, en sumir segja að erfiðar gangi en búist var við. Staðreyndin er líka sú að lyfjaiðnaður þar sem leitast er við að þróa ný lyf á grundvelli genagagna hefur ekki gengið eins vel og menn gerðu sér vonir um." Græðgin of stjórnsöm - Fylgistu með borgarmálunum og kosningaslag R- og D-lista? „Ég geri þaö. Sonur minn er eins konar ritstjóri hjá þeim i R-listanum. Annars er ég orðinn nokkuð latur að hlusta á stjórnmálaumræður. Ég hlustaði til dæm- is ekki á síðustu eldhúsdagsumræður." - Ertu sáttur við R-listasamstarfið? „Já, ég er mjög sáttur við það. Ég er að verða meiri velferðarsinni með árunum. Sumir segja að ég sé orðinn vinstrisinni, en fyrst og fremst er ég fé- lagshyggjumaður. Ég tel það ekki síður skyldu okk- ar nú en áður að sinna jöfhuði í þjóðfélaginu. Mér hrýs hugur við þeirri ójöfnu tekjuskiptingu sem er að verða svo áberandi. Ég hef alltaf verið mjög hlynntur einstaklingsframtakinu og það er mis- skihiingur hjá sumum að ég sé á móti því. Þegar ég var í pólitíkinni kölluðu sumir framsóknarmenn mig • meira að segja einstaklingshyggjumann og meintu það í neikvæðri merkingu. Ég tel að eftirlit með einkaframtakinu sé hins vegar ákaflega nauð- synlegt. Menn eru farnir að gera eitt og annað til að komast undan því að greiða eðlileg gjöld til þjóðfé- lagsins. Greitt er inn á reikninga á Cayman Islands, Virgin Islands og öðrum skattaparadísum. Þannig losna menn við að greiða til velferðarþjóðfélagsins en nýta sér samt þjónustu þess. Þeir senda börnin sín í skólann og ef þeir verða veikir leggjast þeir inn á sjúkrahús. En þeir borga ekki það sem þeim ber. Ég óttast að miklu meira sé um þetta en sést á yfirborðinu. Ég hef alltaf sagt að ekkert þjóðfélag verði sterkara en einstaklingarnir sem byggja það. Menn eiga að sjálfsögðu að fá að spjara sig. Hins vegar sýnist mér að græðgin sé farin að stjórna allt of miklu. Mér hrýs hugur þegar ég les greinar þar sem því er beinlínis haldið fram að græðgin sé nauðsyn- leg. Eigingirni og græðgi eru verstu eiginleikar mannsins og mega aldrei fá lausan tauminn." -KB
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.