Dagblaðið Vísir - DV - 04.05.2002, Blaðsíða 16

Dagblaðið Vísir - DV - 04.05.2002, Blaðsíða 16
iL 16 LAUGARDAGUR 4. MAÍ 2002 Helgarblað J£þ-\jT Enld Blyton, afkastamestl barnabókahöfundur heims. Margir hafa þóst lesa miöur geöþekka hugmyndafræöi úr bókum hennar en þaö hefur engin áhrif á börn heims sem sækja enn sem fyrr í bækurnar. hans akaflega. Hún var fjórtán ára þegar hún vann ljóðasamkeppni barna og það varð henni hvatning til að senda greinar, sögur og ljóð til ýmissa tímarita. Þeim yar hafhað og seinna sagði Enid útgefanda sín- um að hún hefði vegg- fóðrað herbergi sitt með neitunarbréfum. Enid þötti hæfileika- mikill píanóleikari en ákvað að fara í kennara- nám svo hún gæti séð fyrir sér og skrifað i frí- tímum. Hún starfaði sem kennari í fimm ár og birti á þeim tíma ljóð og greinar fyrir fullorðna í hinum ýmsu tímaritum. Hún hafði mikla unun af starfi sínu með börnum og ákvað að verða barna- bókahöfundur. Fyrsta bók hennar, ljóðabók fyr- ir börn, kom út árið 1922 og fékk góða dóma. Enid ákvað að einbeita sér að því að skrifa fyrir börn og smásögur eftir hana birtust í timaritum. Þær nutu svo mikilla vin- sælda að henni bárust þúsundir aðdáunarbréfa á hverju ári og hún svar- aði slíkum bréfum alla tíð persónulega. Umdeildar barnabækur Árið 1930 giftist Enid útgáfustjóranum Hugh Pollock og þau eignuðust Afkastamesti barna- bókahöfundur heimsins Barnabókahöfundurinn Enid Blyton skrifaöi á ferli sínum rúmlega 700 bækur sem hafa verið þýddar á yfir fjöutiu tungumál. Hún er meöal annars höfundur Dodda- bókanna, Ævintýrabókanna, Dularfullu bókanna og bðkanna um Fimm fræknu. Enid Mary Blyton fæddist í London árið 1897, elst þriggja systkina. Faðir hennar var verslunar- maður og Enid, sem var eina dóttirin í systkina- hópnum, varð eftirlæfi hans. Saman stunduðu þau plöntusöfnun óg hann kenndi henni á píanó þegar hún var sex ára gömul. Enid átti ekki gott samband við móður sína sem 61 hana upp til að verða hlýðin eiginkona. Hún var afar litið hrifin af bóklestri dóttur sinnar sem faðirinn ýtti und- ir. Þegar Enid var þrettán ára flutti faðir hennar að heiman og til ástkonu sinnar og Enid saknaði tvær dætur. Hjónin lifðu góðu lífi með bílstjóra, garðyrkjumann og þjóna. Enid þótti harðlyndur húsbóndi og rak þjónustufólkið miskunnarlaust ef því varð á mistök. Á árum seinni heimsstyrj- aldar slasaðist eiginmaður Enidar illa á sprengju- æfingu. Þegar Enid var tilkynnt að eiginmaður hennar lægi slasaður á sjukrahúsi spurði hún ekki hversu illa hann væri slasaður heldur tók skýrt fram að hún gæti ekki heimsótt hann á spít- alann, hún þyldi ekki þá staði en bað um að sér yrði tilkynnt hvernig honum myndi reiða af. Stuttu síðar kynntist Enid skurðlækninum Kenn- eth Waters, skildi við eiginmann sinn og giftist Waters. Enid var 45 ára þegr hún sendi frá sér fyrstu bókina í bókaröðinni um hina Fimm fræknu. Síð- an komu svonefndar Ævintýrabækur og Dular- fullu bækur og sögurnar um Dodda. Tilurð Dodda-bókanna var á þann veg að Enid sá teikn- ingar eftir hollenska listamanninn Van der Beek. Hún heiUaðist af sakleysi myndanna og sagði: „Ég gæti skrifað í kringum þessar myndir." „Af hverju gerirðu það ekki?" spurði útgáfustjóri hennar og hugmyndin var fædd. Dodda-bækurnar nutu gífurlegra vinsælda en árið 1958 skrifaði bókmenntafræðingur nokkur grein þar sem hann gagnrýndi bækurnar harð- lega og sagði þær Mlar af fordómum og kynþátta- hatri. Á þessum tima komust einnig á kreik sög- ur um að Enid hefði á sínum snærum aðstoðar- menn sem skrifuðu bækurnar að mestu leyti. Þar sem Enid skrifaði að meðaltali fimmtán bækur á ári er ekki skrýtið að erfitt var að kveða slíkar sögur í kútinn. Reyndar hafa alls kyns ásakanir dunið á Enid Blyton og hún meðal annars sökuð um að hafa verið andsnúin konum, verið kyn- þáttahatari, snobbhænsn og afturhaldssöm. Þessi gagnrýni hefur ekki haft nein áhrif á vinsældir bókanna meðal barna. Bækur Enid Blyton eru enn lesnar upp til agna. Enid hafði ákveðnar vinnureglur. Eftir að hafa borðað morgunmat vafði hún sjali um herðar sér og settist á harðan stól með tréplanka yfir hnján- um og hafði ritvélina á plankanum. Hún endur- skrifaði nær aldrei. í bréfi til eins aðdáanda síns sagði hún: „Þegar ég byrja á nýrri bók með nýj- um persónum veit ég ekkert hvernig persónurn- ar verða, hvar bókin gerist eða hvaða ævintýri og atburðir muni gerast. Ég loka augunum í nokkr- ar mínútur, með ritvélina á hnjánum, ég þurrka út allar hugsanir og bíð og sé þá persónurnar standa fyrir framan mig. Ég sé þær í smáatriðum; hárið, augun, fæturna, fötin, svipbrigðin - og ég veit alltaf skírnarnöfn þeirra en ekki eftirnöfn, þau finn ég seinna í símaskránni." „Hugsaði eins og barn" Enid var mjög ákveðin kona og taldi sig ætíð hafa á réttu að standa. Eftir skilnað við fyrri eig- inmann sinn meinaði hún honum að hitta dætur þeirra. Hún sýndi móður sinni sama miskunnar- ieysi, en þeim haföi aldrei samið vel. Þegar móð- ir hennar lá fyrir dauðanum neitaði Enid að hitta hana. Dætur Enidar vissu ekki af ömmu sinni fyrr en nokkrum árum eftir dauða hennar. Það var alltaf látið eins og hún væri ekki til. Árið 1989 skrifaði yngri dóttir Enidar bók um móöur sína þar sem hún sakaði hana um vanrækslu og kald- lyndi í sinn garð. Eldri dóttirin hefur hins vegar lýst móður sinni sem ástríkri og umhyggjusamri móður. Síðustu átta árin sem Enid Blyton lifði þjáðist hún af alzheimer. Eiginmaður hennar, sem lengi hafði verið heilsulaus, lést árið 1967 og Enid lést ári síðar á hjúkrunarheimlili. Sálfræðingurinn Michael Woods sagði um hana: „Hún var barn, hún hugsaði eins og barn og skrifaði eins og barn." Ekki löngu áður en Enid Blyton lést var vinur hennar í heimsókn hjá henni. Hún sagði honum að hún saknaði eiginmanns síns. Vinurinn sagði við hana að hún væri lánsöm að eiga daetur sín- ar. Enid benti á bókahillurnar sem geymdu bæk- ur hennar og sagði: „Þetta eru börnin mín." Ljóo vikunnar Óráð - eftir Jóhann Gunnar Sigurösson Vindurinn þýtur og vegglna ber. Komdu til hennar Hervarar kveðju frá mér. Segðu henni Hervöru, að hún sé stúlkan mín. og blddu hana að geyma vel barnagullln sín. Segðu hennl Hervöru. að ást mín lifl enn, en hjartað sé að þreytast og hœtti víst senn. Segðu hennl Hervöru að hún hafl það átt og heyrl I stunum þínum þess siðasta slátt. Og segðu henni Hervðru að slgna mína grðf. það verði mér látnum sú þœgasta gjöf. Ef Hervðr mín var draumsjón dg hún er ekkl tll. kastaðu þá kveðju mlnni í kolsvartan hyl. Vlndurinn þýtur og vegglna ber. - Bráðum fœr hún Hervör mín boðln frá mér. Vlndurlnn þýtur og veggina ber. - Finnlð þið ekkl kuldann á fótunum á mér? Jóhann Gunnar Sigurðsson fæddist árið 1882 og lést úr berklum einungis 24 ára gamall. Hann orti í nýrómantískum anda og í mörgum ljóða hans má finna sterkan dauðabeyg. Flest verka hans komu fyrst út í Kvæðum og sögum, árið 1909, þremur árum eftir dauða hans. Bókin sem skóp líf mitt Páll Óskar Hjálmtýsson söngvari segir frá bókinni sem hefur haft meiri áhrif á hann en allar aðrar bækur. „Bókin sem skóp líf mitt var LÍNA LANGSOKKUR eftir Astrid Lindgren, gamla ís- lenska þýðingin (ekki þessi nýlega sem gjörsam- lega missti marks). Ég varð Línu-aðdáandi þegar ég var rétt búinn að slíta barnsskónum, neitaði að klippa á mér hárið af því að ég var að safna í flétt- ur eins og Lína var með. Það tókst næstum því. Uppáhaldskaflinn minn er þegar Lína mætir í kaffiboðið hjá öllum fínu konunum, og reytir af sér lygasögurnar um hana Möllu vinnukonu sem var alveg ömurlegur starfskraftur. Þessi kafli er náttúrlega algjört pönk. Þegar Leikfélag MH setti svo úpp söngleikinn Rocky Horror í Iðnó gerði ég mér grein fyrir því að Frank-n-Furter, Lína Langsokkur og Mary Poppins eiga mjög margt sameiginlegt. Þau eru allt sem okkur dreymir um að vera: sterk, klár, fyndin, rík, yfirnáttúrleg og geta jafnvel flogið. Þau eru næstum því guðleg. Þau eiga það lika sameiginlegt að vera stillt upp við hliðina á mjög „streit" pörum: Brad og Janet, Tomma og önnu, Jane og Michael. Vitaskuld breyta þau lífi þeirra allra, rétt eins og Lína og Frank breyttu lífi mínu. Án þeirra hefði ég örugg- lega haldið áfram að vera einmana lúði með öm- urlegan húmor sem ég fékk enga svörun við. Þess- ar sögupersónur svöruðu mér til baka - og jafnvel Páll Óskar „Uppéhaldskaflinn minn erþegar Lína mætir í kaffiboöiö hjá öllum fínu konunum, og reytir afsér lygasögurnar um hana Möllu vinnukonu sem var alveg ömurlegur starfskraftur. Þessi kafli er náttúr- lega algjört pönk." þótt þær hafi ekki verið alveg af þessum heimi þá er ég ævinlega þakklátur sköpurum þeirra." Umsjón: Kolbrún Bergþórsdóttir Bókasíöan SAGrV HEIMSPEKINNARl MftMM Saga heim- spekinnar Ef þið eig- ið í vandræð- um með að skilja kenn- ingar fræg- ustu heim- spekinga sög- unnar (og hver ruglast ekki í riminu i þeim efn- um?) þá er þetta bókin sem skýrir málin. Einstaklega greinargóð og skemmtileg umfjöllun um helstu heimspekinga sögunnar og við- fangsefni þeirra eftir breska heim- spekiprófessorinn Bryan Magee. Ekki spillir að í allri uppsetningu er þetta einstaklega falleg bók og ríku- lega myndskreytt. Bók mánaðarins í Máli og menningu og kostar 4190 krónur. Kvótiö Karlmaður sem trúir engu þarf samt stúlku sem trúir á hann. Rosenstock-Huessy Bókalistinn Allarbækur__________________ 1. LEGGÐU RÆKT VIÐ SJÁLFAN ÞIG. Anna Valdimarsdóttir_________ 2. KOPPURINN MINN. Lara Jones 3. UÖNIÐ, NORNIN OG SKÁPUR- INN. CS.Lewis________________ 4. ÞINGWLLAVATN. Pétur M. JónassorFóq Páll Hersteinsson 5. PABBI - BÓK FYRIR VERÐANDI FEÐUR. Ingólfur Gíslason_________ 6. BRÓÐIR MINN UÓNSHJARTA. Astrid Lindqren________________ 7. FAÐMAÐU MIG. Lara Jones 8. SÖGUR OG ÆVINTÝRI. Astrid Lindqren________________ 9. ÁTÖK OG ÓFRIÐUR VIÐ ÞJÓÐ- VEGINN. Jón R. Hjálmarsson______ 10. EYÐIMERKURBLÓMIÐ. Waris Dirie________________________ Skáldverk_________________ 1. SUNNAN VIÐ MÆRIN, vestur af sól. Haruki Murakami___________ 2. STÚLKAN SEM ELSKAÐI TOM GORDON. Stephen Kinq_________ 3. TÍU LITLIR NEGRASTRÁKAR. Aqatha Christie________________ 4. BREKKUKOTSANNÁLL Halldór Laxness________________ 5. ÚNGFRÚIN GÓÐA OG HÚSIÐ. Halldór Laxness________________ 6. SMÁSÖGUR. Halldór Laxness 7. SALKA VALKA. Halldór Laxness 8. HERRA PALOMAR. Italo Calvino 9. TÚLKUR TREGANS. Jhumpa Lahiri 10. ISLANDSKLUKKAN. Halldór Laxness < I l ^ Metsölulisti Eymundsson 25.4. -1.5. I Kiljur 1. ON THE STREET WHERE YOU LIVE. Mary Higqins Clark________ 2. THE VILLA. Nora Roberts 3. DUSTTO DUST. Tami Hoaq 4. KENTUCKY RICH. Fern Michaels 5. COLD PARADISE. Stuart Woods Listinn er fré New York Times I
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.