Dagblaðið Vísir - DV - 04.05.2002, Blaðsíða 11

Dagblaðið Vísir - DV - 04.05.2002, Blaðsíða 11
H- LAUGARDAGUR 4. MAI 2002 11 Skoðun Skilningur fjölskyldu minnar á beinverkjum, maga- og höfuðverk var enginn að mínum dómi. Einn og yfirgefinn Ég lifði af nóttina og ætlaði í vinnu strax næsta morgun, minnug- ur fyrri skoðana á aumingjum sem lágu lengur í rúmi en einn dag. Heilsan leyfði hins vegar ekki stór- ar ákvarðanir svo ég hringdi og lét vita af einum fjarvistardegi til við- bótar. Krakkarnir fóru í skólann og konan í vinnuna. Ég hafði ekki lyst á neinu, lá einn og yfirgefinn i bæl- inu og vorkenndi mér sárlega. Eftir hádegið staulaðist ég fram úr til þess að fmna mér lesefni og eins og eina parasetamól. Ég hafði áður les- ið flestar bækur heimilisins en tók þó nokkrar og fletti þeim án þess að festa við þær hugann. Þá náði ég mér í snjáð tímarit og skoðaði myndirnar. Fæst voru áhugaverð. í algerri einsemd minni og tilgangs- leysi sótti ég loks myndaalbúm fjöl- skyldunnar og fLetti. Við það setti að mér aukna depurð. Þarna vorum við glóð og hress, ýmist í garðinum, sumarbústaðnum eða i útlöndum. Allir útiteknir. Hreystin skein úr hverju andliti, líka mínu. Ó, hver staða mín var önnur en á myndun- um þar sem ég lá einn í bein- og magaverknum. Örlög mín voru öm- urleg. Ég fór fram úr og leit i speg- il. Hryllingsmynd blasti við, fölur og fár maður, tekinn í andliti. Ég lagðist á ný. Parasetamólið vann sitt gagn svo ég sofnaði, bókarlaus. Mig dreymdi undarlega. „Ég verð að fá eitthvað að lesa," sagði ég við konuna þegar hún kom heim um kvöldið. „Geturðu ekki farið á bókasafnið? Mér fmnst það lágmark fyrst enginn er hér til þess að hugsa um mig og hjukra." Hefði vitund mín verið gleggri má vera að ég hefði tekið eftir því að konan var að því komin að hreyta í mig ónot- um og krakkarnir voru við það að æpa á föður sinn og biðja hann að hafa sig hægan. Þeir héldu þó aftur af sér. Enn sannaðist hið forn- kveðna að sá vægir sem vitið hefur meira. Konan fór á bókasafnið og kom hlaðin bókum, skáldsögum, spennusögum og ævisögum. í góð- mennsku sinni hafði hún fyrst og fremst hugsað um mig en kippti þó nokkrum með fyrir sig. Ég sætti mig við örlóg mín um stund. Vill einhver elska...? Ástand mitt var ekki betra næsta morgun. Ég ákvað að hringja ekki i vinnuna. Niðurlæging mín var al- ger. Ég var aumingi. Vinnufélagi hringdi um hádegið og spurði tíð- inda. Ég lét illa af mér en fann ekki teljandi samúð í gegnum símann. Hennar var heldur ekki að vænta heima. Þar var enginn frekar en endranær. I hug- anum hljómaði nokkurra ára gamall dæg- urlagatexti: „Vill einhver elska 49 ára gamlan mann ...?" Ég fékk ekki svar við þeirri áleitnu spurningu. Ég spennu-, skáld- og ævisögurnar all- ar enda í koju fram að há- degi föstudags. Þann morgun sótti ég i bækur sem konan hafði náð sér í á safninu og end- aði með þvi að orðtaka manns, „Hjá Báru". Með fullri virð- ingu fyrir þeirri ágætu konu og prýðilegri ævisögu hennar sá ég þá að þetta gat ekki gengið lengur. ;Hætta var á legusárum lægi ég leng- ur og geðheilsan var í hættu. Meira máli skipti að geðheilsa annarra fjölskyldumeðlima var orðin enn verri. Þeir þoldu ekki sjúklinginn. Ég ákvað að hunskast i vinnuna áður en ég byrjaði á rauðu ástarsög- unum, bókaflokknum í heild. Upplýsingar eru eitt sterkasta vopnið í hverju stríði. Stríð vinnast vissulega á tækni og ýms- um mælanlegum stœrð- um, en lika á sannfœr- ingu. Og þar skipta upp- lýsingar miklu og oft á tíðum meginmáli. Grundvallarþáttur í stríði getur því verið sá að geta stýrt þessum upp- lýsingum. þennan sannleika við og freistað þess að varpa einhvers konar heild- armynd af stríðsátökum um allan hehn, hversu erfítt og kostnaðar- samt sem það nú er, ef það er þá nokkrun tíma hægt. Þekkt er sú að- ferð og víðast hvar viðurkennd að leita sjónarmiða beggja deilenda og láta lesandanum eða áhorfandanum eftir aö dæma um það hvor hafi meira til síns máls eða hreinlega rétt fyrir sér. Og þar komum við að vandanum; glímu hvers fjölmiðlamanns að greina milli starfs og þjóðernis. Hvar sleppir heilbrigðri þjóðrækni og hlýhug til sinna líka og hvar byrjar þjóðremban og þjóðblindan? Það er nefnilega svo að upplýsingar eru eitt sterkasta vopnið í hverju stríði. Stríð vinnast vissulega á tækni og ýmsum mælanlegum stærðum, en líka á sannfæringu. Og þar skipta upplýsingar miklu og oft á tíðum meginmáli. Grundvallar- þáttur í stríði getur því verið sá að geta stýrt þessum upplýsingum. „Við" og „þeir" Og opinber fréttastýring þeirra sem valdið hafa hefur vitaskuld ver- ið reynd oftar en nokkur hefur tölu á. Hún var reynd í Víetnamstríðinu, en tíðarandinn hentaði ekki þeim tilraunum. Þá voru tímar frjálsræð- is og aukinnar fagmennsku í vest- rænni fréttamennsku og ákafir blaða- og fréttamenn létu upplýsing- unum rigna yfir landa sína um báð- ar hliðar þess langa og skaðsama stríðs. Og Víetnamstríðið tapaðist ekki síst í fjölmiðlum. Eða getum viö sagt tapaðist? Jú, „við" getum sagt tapaðist, því ólíkt mórgum öðrum stríðum er Ví- etnamstríð og saga þess ekki skrif- uð af sigurvegurum í huga Vestur- landabúa, heldur þeim sem tópuðu. Og fáar sögur af óförum í stríði hafa verið sagðar jafn oft og í jafn mörg- um miðlum og einmitt þetta kunna stríð sem „við" töpuðum. Mann- kynssögubækur eru fullar af sigur- sögum, en þegar kemur að óförum er enginn ósigur jafn rækilega rak- inn í máli og myndum og einmitt þetta ógurlega Víetnamstríð. „Óvinir okkar" Það segir sína sögu um „okkur" að Víetanamstríðið er saga af ósigri. Við lesum þá sögu frá þeim hluta jarðarinnar sem tapaði. Hún er ekki sigursaga. Með þessum augum horf- um „við" á heiminn og með þessum augum dæmum „við" gildi og skoð- anir manna um allan heim. Þessi augu eru fjölmiðlar og þar vinnur líka fólk sem er partur af þjóðfélagi, partur af uppruna, partur af menn- ingu og partur af samkennd. Enginn lifandi maður getur verið hlutlaus í lífi sínu - og enginn fjölmiðill. Og hver hefur sína sýn. Þegar Bandaríkjamenn undirbjuggu sókn sína á greni myrkraverkamanna í fjallaskörðum Afganistans í fyrra kölluðu þeir aðgerð sína „óskorað réttlæti". Það er æði afdráttarlaus nafngift. Bandaríkjaforseti fór mik- inn í ræðu sinni á þingi landsins á þessum tíma og dró þar nýja víglínu með eftirminnilegum hætti: Hér eft- ir fylkja þjóðir sér annaðhvort með „okkur" eða þær verða flokkaðar undir „óvini okkar". Þetta var ný pólitík. Og þarna var engin mála- miðlun. Farvegur dóma Þessi afdráttarlausu skilaboð frá Bandaríkjaforseta á siðasta ári þóttu vera til vitnis um nýja heims- sýn. Og reyndar nýja tegund af stríði. í reynd hefur kannski minna breyst en við höldum, núna þegar við höfum náð áttum eftir áfallið í september á síðasta ári. Sem fyrr tökum við afstóðu í fréttaflutningi og leyfum okkur að segja annan að- ila deilna vera með viðurkenndar skoðanir en hinn vera illmenni. Og þarna á milli er oftast engin mála- miðlun. Fjölmiðlar eru farvegur þessara dóma. Færa má reyndar fyrir því ákveð- in rök að fjölmiðlar séu á þennan hátt orðnir dómharðari en áður. Það er eins og atburðirnir ellefta september hafi gefið þeim byssu- leyfi á eilífðina. Það hnykluðu alt- ént ekki margir brýnnar þegar fimm helstu sjónvarpsfréttastofurn- ar í Bandaríkjunum gerðu með sér samkomulag seint á síðasta ári um að taka fyrir sjónarmið annars stríðsaðilans í baráttu al-Quada og Bandarikjastjórnar. Ástæðan var þjóðaröryggi. Ástæðan var að á „þá" var ráðist. Fjölmiðlar í stríðsrekstri Á þennan hátt flækjast fjölmiðlar út í stríðsrekstur. Það gerðist hjá Bretum og Þjóðverjum í seinni heimsstyrjöld og það gerðist hjá ís- lendingum í þorskastríðinu. Það hlaut líka að koma að því að banda- rískir fjölmiðlar færu i baklás þegar að „þeim" var vegið, „þeirra" þjóð og þjóðskipulagi. Þegar á hólminn er komið skipta menn liði. Það gerist í þessum efnum sem öðrum. Og báðir lýsa hinum sem jafn ógeðslegum og á aö giska réttdræpum glæpamönnum og tungumálið megnar. Stríð eru háð á öllum tímum - og sömuleiðis ógeðfelld hryðjuverk, nú síðast í flóttamannabúðunum í Jenín þar sem fatlaður maður í hjólastól veifaði hvítum fána fram- an við skriðdreka sem ók yfir manninn og kramdi. Vesturlanda- búar hafa síðustu vikur reynt að átta sig á því hvorir eru „þeir" og hvorir eru „við" í því heiftúðuga stríði. I þeim efnum hefur jafnvel heimsskipting Bandaríkjaforseta brugðist. Það er því ekkert tryggt í þessum heimi. Jafnvel ekki skil- greiningin á hinu illa.
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Dagblaðið Vísir - DV

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Dagblaðið Vísir - DV
https://timarit.is/publication/255

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.