Frjáls verslun


Frjáls verslun - 01.03.1971, Qupperneq 39

Frjáls verslun - 01.03.1971, Qupperneq 39
FHJÁLS VERZLUN NR. 3 1971 GREINAR OG VIÐTÖL 37 Samvinnunnar, hefur þótt all- sérstæður síðustu árin. þar sem lítið eða nær ekkert er fjallað um samvinnumálefni að staðaldri. Hins vegar sagði blaðið Nýtt land nýlega, að Samvinnan væri „málgagn allra vinstri manna“. Hvað býr að baki þessari útgáfustarfsemi, sem heyrzt hefur að kosti Sam- bandið milljónir á ári, vegna hallareksturs? EE: Varðandi útgáfu Sam- vinnunnar í núverandi formi, þá skal þess getið, að ákveðið var að gera tilraun með að gefa út tímarit, sem væri opið og tæki til meðferðar ýmis þjóð- félagsmálefni og reynt yrði að brjóta þessi málefni til mergj- ar með því að fá menn til að lýsa þar í greinum mismun- andi sjónarmiðum. Það má deila um, hvernig þetta hefur tekizt, og það er ekkert laun- ungarmál, að margir sam- vinnumenn eru óánægðir með að ekki skuli vera meira í Samvinnunni um samvinnu- mál. og eins þykir mörgum að sjónarmið þau, sem fram koma í ritinu, hafi verið fremur rót- tæk og ekki jafnræði í því til- liti. Þessi gagnrýni kom m. a. fram á siðasta aðalfundi Sam- bandsins, en fundarmenn voru nú á þeirri skoðun, að halda þessari tilraun áfram. Þá vil ég taka það fram, varðandi hallarekstur á Sam- vinnunni, að þar er ekki um milljónir að ræða á ári, heldur no'kkur hundruð þúsund krón- ur. RÍKI í RÍKINU? FV: Stundum er talað um samvinnuhreyfinguna hér á landi, sem ríki í ríkinu. Hún er vissulega stór — og sterkt afl, og fer í ýmsu eigin götur, stendur t. d. að verulegu leyti sjálfstæð, sem atvinnurekandi. Er það ekki að nokkru leyti rétt ályktun. að hún sé ríki í ríkinu?^ EE: Ég vil nú halda því fram, að svo sé ekki. Enda þótt samvinnuhreyfingin sé til- tölulega nokkuð stór, þegar hún kemur saman í eitt, þá er hlutur hennar í verzlun lands- manna miklum mun minni en einkaframtaksins í heild. Það má e. t. v. segja, að samvinnu- hreyfingin sé nánara tengd inn- byrðis en einkaverzlunin, og úti um land er samvinnuhreyfing- in vissulega víða sterk, en þar hafa menn talið heppilegt að reyna að sameina kraftana við að halda uppi verzlun og við- skiptum, þar sem aðstaða er oft erfið. En ég held að ekki sé hægt að tala um ríki í ríkinu, og hvað varðar félagsmanna- fjöldann, þá eru til lönd í Vest- ur-Evrópu, þar sem fleiri eru í samvinnufélögunum hlutfalls- lega. Á móti kemur jú, að hreyfingin hér hefur með höndum margbreytilegri starf- semi en víðast hvar annars staðar. þegar Israel er undan- skilið. SÉRSTAÐA í KJARAMÁLUM. FV: En hvað þá um sérstöð- una á vinnumarkaðnum? Nú hefur Sambandið sitt Vinnu- málasamband, getur það ekki í gegnum þetta sérstaka apparat auðveldlega haft úrslitaþýð- ingu í kjarasamningum? EE: í þessu sambandi vil ég láta koma fram, að nágrannar okkar, samvinnusamböndin í Svíþjóð, Noregi og Danmörku hafa einnig sín vinnumálasam- bönd. En munurinn er bara sá, að í þessum löndum hefur ver- ið gágnkvæmt samkomulag milli vinnumálasambanda sam- vinnufélaganna og alþýðusam- bandanna um að vinnumála- samböndin koma ekki beint inn í kjarasamninga. Fyrst er samið við vinnuveitendasam- böndin, sem eru að sjálfsögðu miklu stærri og aflmeiri. Þeg- ar samningar hafa tekizt við þau, setjast fyrrnefndu aðilarn- ir að samningaborði, og í Nor- egi t. d. er það ákvæði í þessu samkomulagi, að ef ekki nást samningar milli vinnumálasam- bandsins og alþýðusambands- ins skuli málið lagt í gjörð. FV: Nú er samkomulag ekki fyrir hendi. og samvinnuhreyf- ingin hér rekur fjölþættari starfsemi en gerist í þeim lönd- um. sem þú nefndir. Og fyrir 10 árum skáru samvinnufélög- in sig úr í kjarasamningum og sömdu á undan. Getur ekki far- ið þannig aftur á meðan sam- komulag við ASÍ er ekki til? EE: Vinnumálasamb. samv.- félaganna er sjálfstæður samn- ingsaðili. Þegar það samdi árið 1961 við verkalýðsfélögin um 11% kauphækkun og ákveðna hækkun á ári næstu tvö árin, mig minnir 3%, þá voru slíkir samningar af hálfu Vinnu- málasambandsins taldir raun- hæfir. Þar var farið inn á þá braut að semja til 3ja ára. Gengisfellingin 1961 eyðilagði því miður þessa samninga. •—- Að sjálfsögðu þuría sjónarmið Vinnumálasambandsins og Vinnuveitendasambandsins ekki endilega að fara alltaf saman. í samvinnuféiögunum er fjöldi fólks, sem einnig er í verkalýðsfélögunum. Vinnu- málasambandið hlýtur að hafa það sjónarmið, að reyna að ganga sem mest til móts við verkalýðsfélögin, en jafnframt verður að taka með í reikning- inn rekstrarstöðu félaganna. Það á að sýna vinsemd, en jafnframt ábyrgð. MINNKANDI PÓLITÍK. FV: Félagsmenn í samvinnu- félögunum eru úr öllum stjórn- málaflokkum, og þau eru jú fyrst og fremst til vegna við- skiptahagsmuna félagsmanna sinna. Er samvinnuhreyfingin því ekki í eðli sínu óflokkspóli- tísk? EE: Þegar vegararnir í Rocksdale stofnuðu fyrsta kaupfélagið 1844, var það ein af grundvallarreglunum, að það skyldi ríkja hlutleysi inn- an félagsins varðandi trúmál og stjórnmál. Ég held að þetta sé nú talið enn eitt grundvallar- atriðið hjá samvinnufélögum í heiminum. En þó er það nú
Qupperneq 1
Qupperneq 2
Qupperneq 3
Qupperneq 4
Qupperneq 5
Qupperneq 6
Qupperneq 7
Qupperneq 8
Qupperneq 9
Qupperneq 10
Qupperneq 11
Qupperneq 12
Qupperneq 13
Qupperneq 14
Qupperneq 15
Qupperneq 16
Qupperneq 17
Qupperneq 18
Qupperneq 19
Qupperneq 20
Qupperneq 21
Qupperneq 22
Qupperneq 23
Qupperneq 24
Qupperneq 25
Qupperneq 26
Qupperneq 27
Qupperneq 28
Qupperneq 29
Qupperneq 30
Qupperneq 31
Qupperneq 32
Qupperneq 33
Qupperneq 34
Qupperneq 35
Qupperneq 36
Qupperneq 37
Qupperneq 38
Qupperneq 39
Qupperneq 40
Qupperneq 41
Qupperneq 42
Qupperneq 43
Qupperneq 44
Qupperneq 45
Qupperneq 46
Qupperneq 47
Qupperneq 48
Qupperneq 49
Qupperneq 50
Qupperneq 51
Qupperneq 52
Qupperneq 53
Qupperneq 54
Qupperneq 55
Qupperneq 56
Qupperneq 57
Qupperneq 58
Qupperneq 59
Qupperneq 60
Qupperneq 61
Qupperneq 62
Qupperneq 63
Qupperneq 64
Qupperneq 65
Qupperneq 66
Qupperneq 67
Qupperneq 68
Qupperneq 69
Qupperneq 70
Qupperneq 71
Qupperneq 72

x

Frjáls verslun

Direct Links

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Frjáls verslun
https://timarit.is/publication/282

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.