Lesbók Morgunblaðsins - 22.12.1984, Blaðsíða 12

Lesbók Morgunblaðsins - 22.12.1984, Blaðsíða 12
Hér hefur ekkert veríð til sparað: Óperubúsið íBayreutb ad innan. Fyrír miðju sést inn á sviðið. Hátíöín í Bayreuth Þessi smábær í Suður-Þýzkalandi hefur orðið heimsfrægur vegna óperuhússins og hinnar árlegu tónlistarhá- tíðar, þegar Niflungahringurinn og aðrar óperur Wagners eru fluttar með svo miklum íburði, að sviðsbúnað- urinn einn kostar 22 milljónir króna EFTIR KONRAÐ S. KONRAÐSSON faðmi skógi skrýddra Fichtelgebirge liggur í norðausturhluta Bæjaralands (Bayern) héraðs- borgin Bayreuth. Þessi borg, sem í dag byggja um sjötíu þúsundir, á sér um margt merka sögu, enda þótt sérstaða hennar í dag sé um margt meiri en áður var. Þó að borgin eigi sér skráða sögu allt aftur á 12. öld er það fyrst er borgin verður setur markgreifanna af Brandenburg- Bayreuth á 17. öld að hróður hennar fer vaxandi. Það er svo um miðja 18. öld að Friedrich markgreifi kvaenist prússensku prinsess- unni Wilhelmínu Soffíu, sem raunar var eftirlætissystir Friðriks II. mikla Prússa- kóngs. Var vegur lista mikill á veldistíma þeirra hjóna og markgreifynjan einstakur unnandi fagurra lista, og sjálf góðri list- gáfu gædd. Samdi hún bæði styttri leikrit og óperur, auk þess sem sagan segir að hún hafi haft af því gott gaman að bregða sér í ýmis gervi og taka þátt í leiksýningum við hirðina. Wilhelmína markgreifynja hafði svo sem títt var á þeim tíma rnikinn áhuga á ítölskum óperum. Var því að ósk hennar hafist handa um byggingu óperuhúss í Bayreuth, enda þótt slík hús væru fátíð í Norður-Evrópu á þeim árum. Var húsið fullgert meðal þeirra stærstu sinnar teg- undar og stóð vígslan 1747 raunar í sama mund og gifting einkadóttur þeirra markgreifahjóna í Bayreuth. Sjálft er hús- ið innra hin veglegasta smíð og í hinum dýrðlegasta barokkstíl, þó hið ytra skeri húsið sig vart úr húsaröðinni umhverfis. Stólar eru engir á gólfi áhorfendasalar enda það fremur ætlað fyrir dans. Áhorf- endasvalir eru á þrem hæðum og þiljaðar niður í stúkur. Húsið er að meginhluta úr við og hljómburður með ágætum að sögn. Þau markgreifahjón létu þó ekki þar við sitja. Nokkrum árum síðar hófust þau handa við að byggja nýja höll í Bayreuth, sem lokið var við á tveimur árum. Er byggingin ákaflega smekklega skreytt í rókókóstíl, einkum þó vistarverur Wil- helmínu prinsessu, en hún lést aðeins nokkrum árum síðar, 1758. Var að vonum að listum og allri menningu í Bayreuth hrakaði að mun, enda hvorki hinum eftir- lifandi markgreifa Friðrik, né síðari konu hans gefin sama listgáfa né heldur áhugi á listum og Wilhelmínu. Þrátt fyrir það logðust sýningar í óperuhúsinu ekki af þótt stopular yrðu. Wagner Kemur Til SÖGUNNAR Það er svo ðld síðar að haldin er ( Bay- reuth sýning á óperu Wagners, Tannhaus- er, og eru meðal tiginna gesta Maximilian Óperugestirnir eru víðsvegar að úr öllum heiminum. Hér koma þeir prúðbúnir að óperuhúsinu við upphaf hátíðarinnar. 12 II. konungur Bæjaralands og fjölskylda hans. Þar á meðal mun væntanlega hafa verið Ludwig krónprins, þá aðeins barn að aldri. Hvort sem þau áhrif, sem krónprins- inn varð fyrir hafa reynst djúpstæð þá varð Ludwig II. konungur Bæjaralands áhrifamestur fylgismanna Richards Wagner síðar á sviptingum þess síðar- nefnda við samtíðina. Nokkrum árum síðar eða 1863 birtir Wagner hugmyndir sínar um tðnlistarhá- tíðahöld (die Festspiele): í lítilli borg skyldi byggja bráðabirgðaleikhús. Við gerð þess skyldu listræn sjónarmið sitja í fyrir- rúmi. Að áhorfendasalnum svipaði að lög- un til hinna forngrísku hringleikahúsa og hljómsveitin væri dulin áheyrendum var meðal þess sem Wagner taldi mikilvægast í prenti sínu. Við æfingar skyldi hverju sinni leitast við að þrða frumlegan stíl. Sýningar myndu ekki rekast á aðrar upp- færslur s.s. óhjákvæmilegt væri í atvinnu- leikhúsi og skyldu standa opnar öllum listvinum. En „athöfnin", framkvæmd þessara hugmynda, var ekki á valdi Wagn- ers sjálfs. Var von hans að „þýskur prins" myndi veita honum stuðning og lýkur hann skrifum sínum með hvatningu: „Er slíkur prins til? í upphafi var athöfnin." Fundum Richards Wagner og Ludwigs II. bar fyrst saman ári síðar. Lýsti kon- ungur áhuga sínum á óperuflokknum „Hring Niflungsins", sem Wagner hafði þá í smíðum. Skáldið, sem þá stóð höllum fæti og átti yfir höfði sér skuldafangelsi í Vín, mun hafa talið til lítils að ljúka verkinu þar sem ekki fyndist boðlegur staður til sýninga og konungur þá lofað hjálp sinni, sem átti eftir að reynast Wagner drjúg. \

x

Lesbók Morgunblaðsins

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Lesbók Morgunblaðsins
https://timarit.is/publication/288

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.