Morgunblaðið - 22.06.2001, Page 1

139. TBL. 89. ÁRG. FÖSTUDAGUR 22. JÚNÍ 2001 PRENTSMIÐJA MORGUNBLAÐSINS
STOFNAÐ 1913
MORGUNBLAÐIÐ 22. JÚNÍ 2001
NORSKIR, færeyskir og skoskir
vísindamenn hafa komist að því að
talsvert hefur dregið úr flæði djúp-
sjávarvatns frá Norður-Íshafi í Atl-
antshafið sem þeir segja óhjá-
kvæmilega hafa í för með sér að
streymi heitara vatns, golfstraums-
ins, minnki. Birtu þeir niðurstöður
sínar í vísindatímaritinu Nature í
gær.
„Ef ég byggi á Íslandi myndi ég
kannski ekki hafa miklar áhyggjur
af þessu en ég myndi engu að síður
leggja allt kapp á að rannsaka þetta
og tengd fyrirbrigði betur,“ segir
einn vísindamannanna, Svein Ös-
terhus, haffræðingur við háskólann
í Bergen, í samtali við Morgunblað-
ið.
Vísindamennirnir mældu streymi
djúpsjávarvatns á svæðinu á milli
Færeyja og Noregs á um 700 metra
dýpi og komust að því að á fimmtíu
ára tímabili hefur það minnkað um
fimmtung. Segir Österhus að þar
með megi draga þá ályktun að
minna renni af heitara vatni inn á
svæðið, samhengi sé á milli minna
streymis inn og út af svæðinu.
Áætla vísindamennirnir að streymi
golfstraumsins hafi minnkað um 6%
sl. hálfa öld. Þótt athugunin nái yfir
fimmtíu ára tímabil hefur mesta
breytingin orðið síðastliðin tíu ár.
Vísindamennirnir vita ekki hvað
veldur þessu en geta sér þess til að
um breytingar í vindkerfum sé að
ræða. Ekki sé hægt að segja með
vissu til um hver ástæða þessara
breytinga sé þótt ein tilgátan sé sú
að gróðurhúsaáhrifum sé um að
kenna.
Á meðal þeirra breytinga er auk-
inn vestanvindur á svæðinu á milli
Íslands og Azoreyja en hann flytur
hita með sér.
Ekki hefur þó hitnað á Færeyj-
um heldur hefur hitastigið lækkað
lítillega og telja vísindamennirnir
kólnun sjávar ástæðuna.
Talið hafa áhrif
á göngu fiskistofna
Svein Österhus segir ekki hafa
orðið miklar breytingar á lofthita á
svæðinu en sjávarhiti hafi lækkað
sem sé áhyggjuefni þar sem það
hafi væntanlega áhrif á göngu fiski-
stofna.
Nefnir hann til dæmis síld, sem
hafi horfið að hluta úr íslenskri lög-
sögu, en ekki sé ólíklegt að hitastig
sjávar hafi þar áhrif á.
Vísindamennirnir segja erfitt að
spá fyrir um framhaldið. Til dæmis
nefna þeir í greininni að vera kunni
að hækkandi hitastig vegna lofts-
lagsbreytinga kunni að vega upp á
móti kólnun Norður-Atlantshafsins.
Þá verði að hafa í huga að jafnvel ör-
litlar breytingar geti haft mikil áhrif.
Golfstraumurinn
minnkar og kólnar
Kaupmannahöfn. Morgunblaðið.
FYRSTI almyrkvinn á sólu á nýju
árþúsundi varð í sunnanverðri Afr-
íku í gær. Þúsundir manna fylgd-
ust með og fögnuðu almyrkvanum
sem varð allt frá Angóla til Mó-
sambík og Madagaskar. Á sumum
stöðum mátti sjá almyrkvann, sem
verður þegar tungl skyggir á alla
sólina, í meira en fjórar mínútur.
Þúsundir ferðamanna lögðu leið
sína til suðurhluta Afríku til að
fylgjast með sólmyrkvanum og var
til að mynda búist við 20.000 ferða-
mönnum til Sambíu. Mikill viðbún-
aður var í höfuðborginni, Lúsaka,
vegna þessa og voru 2.500 lög-
reglumenn á vakt til að gæta fólks-
ins. Í Sambíu var dagurinn í gær
gerður að þjóðhátíðardegi í tilefni
af sólmyrkvanum.
Mikið var fjallað um hættuna,
sem fylgir því að líta beint í sól-
myrkvann, í ríkjum sunnanverðrar
Afríku og fólki var ráðlagt að forð-
ast það. Yfirvöld í Angóla dreifðu
sérstökum gleraugum sem áttu að
verja augun.
Síðast varð almyrkvi yfir Evr-
ópu í ágúst 1999 en sá næsti verður
aftur í suðurhluta Afríku á næsta
ári.
Stúlkur í Zimbabwe bíða hér eft-
ir almyrkvanum skömmu áður en
jörðin gekk inn í skugga tunglsins.
Almyrkvi í Afríku
Reuters
Atlantshafsbandalagið hefur boðist til
að senda um 3.000 hermenn til að að-
stoða við að afvopna albanska upp-
reisnarmenn í Makedóníu ef sam-
komulag næst um frið. George
Robertson, framkvæmdastjóri
NATO, sagði í fyrrakvöld að Make-
dónía rambaði á barmi borgarastríðs
og vestrænir sendiherrar flýttu sér á
fund stjórnmálaleiðtoganna í Skopje
til að reyna að bjarga friðarviðræð-
unum.
Mircea Geoana, utanríkisráðherra
Rúmeníu og starfandi formaður Ör-
yggis- og samvinnustofnunar Evr-
ópu, sagði að næsta helgi myndi ráða
úrslitum í viðræðunum.
Rússar ljá máls á því
að senda hermenn
Nokkur ríki, þeirra á meðal Bret-
land, Frakkland, Ítalía, Grikkland,
Pólland og Tékkland, hafa boðist til
að senda hermenn til Makedóníu.
Bandaríkjastjórn hefur ekki enn
ákveðið hvort bandarískt herlið verði
sent þangað.
Rússar léðu í gær máls á því að
rússneskir hermenn tækju þátt í að-
gerðum NATO en líklegt þykir að al-
bönsku uppreisnarmennirnir leggist
gegn því vegna stuðnings Rússa við
Serba þegar Slobodan Milosevic,
fyrrverandi Júgóslavíuforseti, beitti
hersveitum til að bæla niður svipaða
uppreisn í Kosovo fyrir þremur árum.
NATO býðst til að senda herlið til Makedóníu
Reynt að knýja fram
friðarsamkomulag
Skopje. AFP, AP.
LEIÐTOGAR Atlantshafsbandalagsins og Evrópusambandsins lögðu í gær
fast að leiðtogum slavneskra og albanskra Makedóníumanna að semja um
pólitískar umbætur með það að markmiði að binda enda á uppreisn sem ótt-
ast er að geti leitt til borgarastríðs í landinu. Javier Solana, fulltrúi ESB í ut-
anríkis- og öryggismálum, fór til Skopje til að freista þess að binda enda á
þrátefli í viðræðunum eftir að Borís Trajkovskí, forseti Makedóníu, lýsti því
yfir að þær hefðu farið út um þúfur. Solana kvaðst vonast til þess að árangur
næðist í viðræðunum fyrir fund utanríkisráðherra ESB á mánudag.
UM það bil 3.000 manns gengu
um götur Kiev í gær til að
mótmæla fimm daga heimsókn
Jóhannesar Páls páfa til Úk-
raínu sem hefst á morgun.
Prestar og nunnur úkraínsku
rétttrúnaðarkirkjunnar stóðu
fyrir göngunni og sökuðu ka-
þólsku kirkjuna um að hafa
stolið eignum rétttrún-
aðarkirkjunnar og tælt marga
fylgismenn hennar til að taka
kaþólska trú.
AP
Heimsókn
páfa mót-
mælt í Kiev
JOHN Ashcroft, dómsmálaráðherra
Bandaríkjanna, tilkynnti í gær að
þrettán Sádi-Arabar og Líbani hefðu
verið ákærðir fyrir sprengjuárás á
Khobar Tower-herbúðirnar í Sádi-
Arabíu árið 1996. Hann skýrði enn-
fremur frá því að í ákæruskjalinu
væru embættismenn í Íran sakaðir
um að hafa staðið á bak við tilræðið,
sem varð nítján bandarískum her-
mönnum að bana, auk þess sem 372
hermenn særðust.
Louis Freeh, yfirmaður banda-
rísku alríkislögreglunnar FBI, sagði
að nokkrir hinna ákærðu hefðu ekki
verið handteknir og þeir kynnu að
vera í Íran.
Ashcroft sagði að embættismenn í
írönsku stjórninni hefðu hvatt til
sprengjuárásarinnar og stjórnað
skipulagningu hennar. Embættis-
mennirnir eru ekki nefndir á nafn í
ákæruskjalinu.
Írönum
kennt um
tilræði
Washington. Reuters.
Bandaríkin