Morgunblaðið - 18.12.2001, Síða 51

Morgunblaðið - 18.12.2001, Síða 51
UMRÆÐAN MORGUNBLAÐIÐ ÞRIÐJUDAGUR 18. DESEMBER 2001 51                                                                                         Jólaþjónusta starfsfólks Jól í görðunum Á jólum kemur fjöldi fólks í Fossvogskirkjugarð, Gufuneskirkjugarð og Suðurgötugarð til þess að huga að leiðum ástvina sinna. Við munum leitast við að leiðbeina ykkur eftir bestu getu. Þjónustusímar 551 8166 og 587 3325 Aðalskrifstofan í Fossvogi, sími 551 8166 og skrifstofan í Gufunesi, sími 587 3325, eru opnar alla virka daga frá 8.30 — 16.00. Skrifstofurnar eru opnar á Þorláksmessu og aðfangadag frá kl. 9.00 til 15.00. Þar veitum við upplýsingar, gefum leiðbeiningar um aðhlynningu leiða og afhendum ratkort ef þörf krefur. Þjónusta á Þorláksmessu og aðfangadag Á Þorláksmessu og aðfangadag, milli kl. 10:00 og 15:00, verða Fossvogskirkja og þjónustuhús í Gufuneskirkjugarði opin fyrir þá sem vilja staldra við í dagsins önn. Á aðfangadag munu prestar verða til staðar. Starfsmenn Kirkjugarðanna verða á vettvangi í görðunum báða þessa daga og taka á móti ykkur og leiðbeina frá kl. 9:00 til 15:00. Tilkynning frá Kirkjugörðum Reykjavíkurprófastsdæma Gleðilega jólahátíð Kirkjugarðar Reykjavíkurprófastsdæma www.kirkjugardar.is                    ÞAÐ er vissulega mikill fengur að fá í hendur þessa myndar- legu útgáfu á skrifum Björns Bjarnasonar um kaldastríðsárin og Ís- land. Atburðarás ár- anna frá 1949–1989 fól vissulega í sér margar hættur fyrir okkur, ný- liðann, sem og alla aðra í samfélagi þjóðanna. Ísland bar gæfu til að leggja sitt lóð á vogar- skálina í giftusamlegu samstarfi lýðfrjálsra ríkja, sem varð til þess að endi var bundinn á þá miklu vá sem stafaði af yfirgangi Sovétríkjanna. Á þessum áratugum var í skrifum Björns í Morgunblaðinu fjallað af raunsæi og kunnáttu um þá afstöðu til þróunar alþjóðamála, sem við Íslendingar hlutum að deila með vina- og banda- lagsþjóðum í NATO. Þótt forsendur alþjóðasamstarfs í öryggis- og varn- armálum hafi vissulega breyst frá upphafi kalda stríðsins heyrir þörfin fyrir slíka samvinnu greinilega ekki sögunni til. Það er full nauðsyn á því fyrir yngri sem eldri að kunna skil á sögu íslenskrar öryggisstefnu og þeirrar þróunar í heimsmálum sem kallaði til viðbragða af okkar hálfu. Í föðurgarði fékk Björn Bjarnason hið besta veganesti, sem völ var á, til mikils starfs og þátttöku í þeirri sögu, sem hér um ræðir. Bjarni Benedikts- son, faðir hans, gegndi hlutverki leið- togans um ákvörðunina varðandi að- ild Íslands að Atlantshafsbandalaginu árið 1949 og gerð varnarsamnings við Bandaríkin árið 1951. Skipar Bjarni veglegan sess í sögu landsins. Bók Björns hefst reyndar á afar fróðlegri frásögn Bjarna Benediktssonar frá 1949 um viðræðurnar um norrænt varnarbandalag og Ísland. Kemur þar reyndar í ljós, að það var einkum af hálfu Svía að áhugi var ekki fyrir hendi á að Íslendingar yrðu með í slíku samstarfi, ef af hefði orðið, og þá vegna þess að þá væri komin of náin tenging við Atlantshafsbandalagið. Benda má á að Norðmenn og Danir lögðu fast að íslenskum stjórnvöldum að við gerðumst stofnaðilar að NATO. Sjálfsagt hefur norrænum ráðherrum gengið gott til að Íslendingar gerðu viðeigandi ráðstafanir vegna öryggis landsins. Á hinn bóginn hlaut það að vera grundvallaratriði fyrir varnarþörf þeirra sjálfra, að þátttaka Ís- lendinga í slíku sam- starfi yrði tryggð. Vert er að benda á, að án að- ildar Íslands að varnar- samstarfinu gat ekki verið um að ræða hern- aðarlegan stöðugleika í Norður-Atlantshafi eða með öðrum orðum t.d. trúverðugar varnir Noregs. Björn Bjarnason hef- ur lagt afar mikið til umræðu þjóðarinnar um varnar- og öryggis- mál. Hann kynnti sér ávallt til hlítar hina hernaðarlegu hlið mála og tæknileg atriði varðandi vopnabúnaðinn, ekki hvað síst kjarna- vopn og eldflaugar. Á þeim málum gat hann tekið beint og teprulaust í Morgunblaðsgreinum sínum og kveð- ið niður margan drauginn sem sjálf- skipaðir friðarsinnar, sem svo kynntu sig, mögnuðu upp. Á þeim áratugum sem um ræðir sótti hann fjölda mál- þinga á vegum fremstu rannsókna- stofnana á sviði varnar- og öryggis- mála á Vesturlöndum og hafði persónuleg tengsl við marga hinna þekktustu aðila á því sviði. Hann upp- lýsti og lesendur sína um heræfingar og herstöðvar ýmsar, sem hann heim- sótti, í því skyni að kynna sér og koma á framfæri sjónarmiðum hernaðaryf- irvalda. Sá sem þetta skrifar átti þess kost nokkrum sinnum að taka þátt í slíkum heimsóknum, fundum og mál- þingum erlendis með Birni og getur borið um að hann naut mikils álits og virðingar annarra fyrir kunnáttu sína á þessu sviði. Sem þáverandi formað- ur utanríkismálanefndar Alþingis stjórnaði hann heimsókn nefndarinn- ar til Washington árið 1994 í sendi- herratíð minni þar. Var það fyrsta slík heimsókn nefndarinnar til Bandaríkj- anna og átti hún þar mjög gagnlega fundi í þinginu, í utanríkis- og varn- armálaráðuneytunum og þjóðarör- yggisráðinu. Þess mætti geta að sendiráðið kynnti sér nokkuð aðrar slíkar þingmannaheimsóknir til Washington þá og varð ekki betur séð en að Íslendingum hefði verið veitt mjög mikil athygli. Vegna annasamra starfa hans sem menntamálaráðherra frá 1995 hefur eðlilega minna kveðið að Birni en áður á sviði utanríkis- og varnarmála. Hann hefur þó ekki látið þau mál fram hjá sér fara. Í afmælisritinu um Davíð Oddsson fimmtugan skrifar Björn yf- irgripsmikla ritgerð undir heitinu „Gildi varnarsamningsins eftir lok kalda stríðsins“. Þar gerir hann með sinni miklu rökfestu grein fyrir því sjónarmiði að varnarsamningurinn við Bandaríkin skapi okkur ekki aðeins hernaðarlegt öryggi heldur einnig póli- tískan stöðugleika í íslenskum stjórn- málum og samskiptum við aðrar þjóð- ir. Þótt undirritaður sé ekki á þeirri skoðun Björns, að þróun Evrópusam- bandsins og tilkoma myntbandalags- ins og evrunnar skapi einhvern nýjan valkost um öryggis- og varnarmál, ber að sjálfsögðu að treysta samstarfið við Bandaríkin svo sem frekast er unnt. Atburðirnir 11. september og eftirmál þeirra eru óþyrmileg áminning um það. Og í því sambandi skal að lokum minnt á eina af þeim framsæknu og raunsæju tillögum sem Björn Bjarna- son hefur borið upp. Í blaðagrein frá því í maí síðastliðnum minnist hann á að hafa áður vakið máls á nauðsyn þess að komið sé upp íslenskri öryggissveit. Svo sem hann réttilega segir er það frumskylda stjórnvalda að gera áætl- anir um að verja borgara sína og land. Ekki sé til frambúðar unnt að setja allt sitt traust á Bandaríkjamenn í þeim efnum. Sú ógn sem öllum stafar af hryðjuverka- og ofbeldishópum hlýtur að vekja okkur til umhugsunar um þær vangaveltur Björns Bjarnasonar hvort ekki sé unnt að þjálfa fámennan hóp Íslendinga, hann nefnir 500 til 1.000 manns, til starfa að vörnum landsins. Aðalatriði varðandi skrif Björns Bjarnasonar um varnarmálin öll þessi ár er þó þetta: Þar stóð allt heima og engu þurfti að breyta í endurútgáf- unni. Í hita kalda stríðsins Einar Benediktsson Varnir Björn Bjarnason hefur lagt afar mikið, segir Einar Benediktsson, til umræðu þjóðarinnar um varnar- og öryggismál. Höfundur er fv. sendiherra. getur verið talsverður og EDI gerir einnig kröfu um nokkra tölvuþekk- ingu notenda. Engu að síður stendur íslenst við- skiptalíf sig vel hvað varðar útbreiðslu og notkun á þessum við- skiptamáta samanborið við önnur lönd. Ein stærsta ástæða þess að EDI hefur náð núverandi útbreiðslu, er sú að atvinnulífinu hefur auðnast að samræma vinnubrögð og notast við staðla. Innan vébanda ICEPRO, nefndar um rafræn viðskipti, hafa viðskiptalífið og opinberar stofnanir náð sátt um sameiginlegar verklags- reglur og notkun staðla við þessi við- skipti. Internetið er orðið aðgengilegt flestum landsmönnum en er jafn- framt samskiptaleið sem hagnýta má í viðskiptum milli fyrirtækja, sam- skiptum við hið opinbera og fjármála- stofnanir. Fyrir dyrum stendur nú umfangsmikið starf við samræmingu og stöðlun netviðskipta, líkt og átti sér stað þegar EDI var að ryðja sér braut á fyrstu árum þess. Meðal þeirra fremstu Fátt er því til fyrirstöðu að íslenskt viðskiptalíf og stjórnsýsla geti orðið í fararbroddi í notkun rafrænna við- skipta á heimsvísu. Ein mikilvægasta forsenda þess er að atvinnulíf og stjórnvöld sameinist um að móta sam- skiptastaðla í rafrænum viðskiptum og breiði þá út á markvissan hátt. Netið er aðgengilegasti og ódýrasti miðillinn fyrir flest fyrirtæki, þótt enn sem komið er uppfylli það ekki alla þá getu sem EDI býður þó þess sé skammt að bíða. ICEPRO hefur þeg- ar hafið vinnu við gerð og innleiðingu þessa starfs, en brýnir fyrir hags- munasamtökum viðskiptalífsins, fyr- irtækjum og stjórnvöldum að leggjast á sveifina og tryggja þar með bætt skilyrði fyrir hagkvæmara og sam- keppnisfærara viðskiptalíf. ÞEGAR kreppir að í rekstrarumhverfi fyr- irtækja eru eðlileg við- brögð fyrirtækja að leita hagræðingar í rekstri. Þeir kostir sem staðið er frammi fyrir eru jafnan fjöl- breyttir en misfýsileg- ir og víðtækir. Fjár- festingaáætlanir eru teknar upp og endur- skoðaðar með tilliti til breyttra framtíðar- horfa og minni væntr- ar eftirspurnar, dregið er úr þjónustu á völd- um sviðum og starfs- fólki er fækkað svo fátt eitt sé nefnt. Afleiðingarnar geta jafn- framt verið afdrifaríkar, ekki bara fyrir fyrirtækið sjálft og starfsmenn þess, heldur einnig viðskiptavini og birgja. Oft eru hagræðingarúrræði því marki brennd, að til þeirra er gripið vegna þess að neyðin rekur menn til þess fremur en það að verið sé að búa í haginn. Á tímum þenslu og mikillar eftirspurnar er minni tíma varið til að leiða hugann að hagræðingu í rekstri; meðan tekjurnar streyma viðstöðulít- ið inn er allt kapp er lagt á að stækka og anna eftirspurn. Þegar innflæði tekna tekur að gerast seigfljótandi, breytist hins vegar þankagangurinn, stefnumörkun er endurmetin og innra skipulag fyrirtækja og við- skiptatengsl fá aukna athygli. Hefur mönnum yfirsést? Rafræn viðskipti hafa verið mikið í umræðunni á allra síðustu árum. Stjórnendur fyrirtækja hins „nýja hagkerfisins“ sem svo hefur verið nefnt, og einnig hins „gamla“, hafa verið meðvitaðir um jákvæða ímynd sem rafræn viðskipti geta gefið fyr- irtækjunum. Ýmislegt bendir til þess að áherslan á þennan þátt hafi að nokkru leyti verið á kostnað þess að koma á rafrænum viðskiptum við önnur fyrirtæki og samræma þau. Þannig hefur of mikið kapp verið lagt á að setja upp vefverslanir á heima- síðum verslunar- og þjónustufyrir- tækja í stað þess að beina kröftunum að því að setja upp lausnir sem styðja samræmd rafræn viðskipti milli fyr- irtækja. Slík viðskipti eru forsendur þess að ná megi fram hagræðingu í innkaupum, meðhöndla reikninga raf- rænt og þar með ná fram betri nýt- ingu á starfsmönnum. Ekki skal gert lítið úr hinu fyrrnefnda, en ekki er víst að hugað hafi verið nægjanlega að forgangsröðun þegar haft er í huga að virði rafrænna neytendaviðskipta er talið vera um tíundi hluti af heild- inni, sem aftur þýðir að verðmæti raf- rænna viðskipta milli fyrirtækja svara til níutíu af hundraði. Stórfellt hagræði viðskiptalífs Hér á landi eru rafræn viðskipti ekki nýtt fyrirbrigði. Þau hafa verið við lýði í meira en áratug. Þótt ná- kvæm úttekt hafi ekki farið fram má ætla að skjalasendingar milli tölva – EDI – hafa sparað íslensku viðskipta- lífi hundruð milljóna króna árlega. Nægir þar að nefna víðtæka notkun á EDI við innkaup dagvörukeðjanna sem og meðal inn- og útflutningsfyr- irtækja við rafræna tollmeðferð. Það sem hefur þó staðið í vegi fyrir enn út- breiddari notkun þessa viðskiptamáta er að hann hentar smærri fyrirtækj- um síður en stórum. Stofnkostnaðar Rafræn viðskipti á tíma hagræðingar Stefán Jón Friðriksson Höfundur er viðskiptafræðingur og framkvæmdastjóri ICEPRO, nefnd- ar um rafræn viðskipti. Hagræðing Íslenskt viðskiptalíf og stjórnsýsla, segir Stef- án Jón Friðriksson get- ur orðið í fararbroddi í notkun rafrænna við- skipta á heimsvísu.

x

Morgunblaðið

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.