Vísir - 29.11.1980, Blaðsíða 8

VÍSIR
Laugardagur 29. nóvember 1980.
utgefandi: Reykjaprent h.f.
Framkvæmdastjóri: Davlö Guðmundsson.
Ritstjórar:
ölafur Ragnarsson og Ellert B. Schram.
Ritstjórnarfulltrúar: Bragi Guðmundsson, Ellas Snæland Jónsson. Fréttastjóri er-
lendra frétta: Guðmundur G. Pétursson. Blaðamenn: Axel Ammendrup, Arni Sig-
fússon, Frlða Astvaldsdóttir, Gylfl Kristjánsson, lllugi Jökulsson, Kristfn Þor-
steinsdóttir, Páll AAagnússon, Sveinn Guðjónsson, Særr.undur Guðvinsson, Þórunn
Gestsdóttir. Blaðamaður á Akureyri: Glsli Sigurgelrsson. Iþróttir: Kjarfan L.
Pálsson, Sigmundur Ö. Stelnarsson. Ljósmyndir: Bragi Guðmundsson, Elln Ell-
.ertsdóttir, Gunnar V. Andrésson, Kristján Ari Einarsson. útlitsteiknun: Gurmár,
Trausti Guðbjörnsson, Magnús Olafsson.
Auglýsingastjóri: Páll Stefánsson. '*
Dreifingarstjóri: Sigurður R. Pétursson.
Ritstjórn: Slðumúli 14, slmi 86611 7 llnur. Auglýsingar og skrifstofur: Slðumúta-tí
slmar 8661 log 82260. Afgreiðsla: Stakkholti 2—4, slmi 86611.
Askriftargjald er kr. 5.500,- á mánuöi innanlands og verð I lausasölu 300 krónurt
takiö. Vlsirer prentaður I Blaðaprenti h.f. Slöumúla 14. ':*i
Alþýdusambandsþingið
Þingi Alþýðusambands íslands
lauk í gær. Þær fréttir sem bor-
ist hafa af þessu þingi eru f lestar
samhljóða um það, að baktjalda-
makk og hvíslingar hafi verið
aðalmál þingsins.
Meðan minni spámenn fluttu
ræður úr pontu, sem enginn
heyrði fyrir skvaldri, sátu verka-
lýðsrekendur í skúmaskotum og
skákuðu atkvæðum fram og aft-
ur í nafni flokka og valdahópa.
Hagsmunamál launþega voru
aukaatriði, valdastaða stjórn-
málaflokkanna aðalatriði. Efna-k
hagsmálum var vísað til nefndar
og í útvarpsþætti í gærmorgun,
voru óbreyttir þingfulItrúar
sammála um að fulltrúi fatlaðra
hefði flutt eftirminnilegustu
ræðuna. Hann var gestur á sam-
komunni.
úrslit kosninga voru ráðin á
hótelherbergjum flokksþræla, og
talning atkvæða var formsatriði
eitt.
Fjögur hundruð og fimmtíu
þingfulltrúar létu sig hafa það að
mæta til þings og taka að sér
hlutverk strengjabrúðanna. Þeir
voru hafðir til uppfyllingar og
handauppréttinga og lögðu það
jaf nvel á sig að vaka heila nótt ti!
að taka þátt í kosningum sem
þegar voru ráðnar.
Yfirlýsing Ásmundar Stefáns-
sonar fyrir þingið þess efnis, að
framboð hans væri ópólitískt er
Þing Alþýðusambands tslands vakti eftirtekt en olli vonbrigðum. Þinghaldib einkennd-
ist af baktjaidamakki i stafi hagsmunabaráttu. Þingfulltrúar voru strengjabrúður en
ekki virkir þátttakendur. Verkaiýðshreyfingin er pólitísk en ekki fagleg.
sennilega glæsilegustu öfugmæli
ársins.
Annars er margt gott um
Ásmund Stefánsson að segja.
Hann er vel menntaður, skynug-
ur maður, sem hefur vit á tölum.
Það er meira heldur en hægt er
að segja um marga verkalýðs-
rekendur sem gegnt hafa
ábyrgðarstörf um á undanförn-
um árum. Með vali Ásmundar og
Björns Þórhallssonar er komin til
valda ný kynslóð, ný tegund
verkalýðsforystu. Þeir eru báðir
háskólagengnir hvitf libbamenn
sem hafa gerst atvinnumenn i
verkalýðsforystu án þess að dýf a
hendi í kalt vatn.
Það er timanna tákn fyrir
verkalýðshreyf inguna og nokkuð
furðuleg staðreynd. Það merkir
ekki endilega að hreyfingin
gjaldi þess.
Athyglisvert er að nú í fyrsta
skipti er flokksbundinn alþýðu-
bandalagsmaður kosinn formað-
ur ASf. Það er að nokkru leyti
hnekkir fyrir lýðræðisöf lin, sem
þó hafa ótvíræðan meirihluta á
ASí þingi. En hér sem oft áður í
pólitíkinni hafa þau ekki borið
gæfu til að standa saman.
Enn athyglisverðara er þó, að
sjálfstæðismaður sé kominn til
æðstu metorða hjá verkalýðs-
hreyfingunni með kjöri Börns.
Það hefði einhverntímann þótt
saga til næsta bæjar að fulltrúi
,,íhaldsins og auðvaldsins",
gegndi varaforsetaembætti hjá
Alþýðusambandinu. Ekki er ólík-
legt að Björn Þórhallsson njóti
þar persónu sinnar jafnt sem
skoðana. Engu að síður geta
sjálfstæðismenn vel við unað, ef
á annað borð er verið að mæla
forystu ASÍ eftir flokkspólitísk-
um línum.
Ósigur Alþýðuf lokksmanna er
mestur. Sá flokkur hefur lengsl
af haft mikil áhrif í miðstjórn
ASl, og raunar var Alþýðusam-
bandið og Alþýðuf lokkur eitt og
hið sama hér á árum áður. Nú
sitja þrír jafnaðarmenn í mið-
stjórn. Þeir geta þó sjálfum sér
um kennt. Það reynfst aldrei f ar-
sæltað bera kápuna á báðum öxl-
um.
Þegar upp er staðið frá þessu
þingi, hlýtur verkalýðshreyfing-
in að taka til endurskoðunar sína
eigin innviði. Hvar er sú laun-
þegahreyfing á vegi stödd, sem
stýrt er frá flokkskrifstofum?
Hvar er sjálfstæðið, faglega
baráttan og áhrif hins óbreytta
launamanns? Hvar er komið
hagsmunabaráttunni, þegar óða-
verðbólga og kaupmáttarrýrnun
hverf ur í skugga hrossakaupa og
refskákar um völd og stöður?
Þetta eru spurningar sem verka-
lýðshreyfingin ein getur svarað.
[ H V AÐ E R STÓ RT OG
! HVAÐERSMÁTT?
Undrar þig aldrei hve mat
okkar á gildum lifsins breytist
oft og hratt á þeirri göngu sem
við erum á? Ég man mig strák-
inn stara i þögulli lotning til
rlkis hans er gullið átti. I brjósti
mér bjó sú vissan, aö hann væri
sælastur allra, þyrfti ekki annað
Ien rétta út hönd eftir þvi er hann
girntist, átti gjald, að þvi er
virtist, fyrir þvi öllu. Og i huga
mér, drengsins, sá ég ham-
ingjudisir á þanspretti með
gjafir sínar til hans. Svo nokkru
lengra fram á brautinni minni
hitti ég hann á ný, og þá kvikn-
aði mér ekki lengur lotningin i
brjósti, heldur kvalsár með-
aumkun er ég sá skelfdan vesa-
ling standa i rúst þess sem eitt
sinn var. Hann var að hampa
framan i lifið gullum sem það
hafði ekki lengur nokkurn
áhuga á, ekki fremur en borgar-
barnið nú hefir á legg eða skel.
Og hann stóð þarna einn, meðan
mölur og ryð og timans tönn
settu mark sitt á gullin hans.
Skelfdur og sár reyndi hann að
skilja, hvað hafði skeð, lét
hringla I guliinu, eins og Egill
Skaiiagrimsson foröum, en
enginn sýndi hinn minnsta
helgarspjall
áhuga. Mótið við hann vakti
mér þá spyrn, hvort það hafi
aöeins verið barnaskapur minn
sem gerði hann áöur svo stóran i
huga mér.
Enn man ég mig ungan. úti i
henni veröld sá ég mikinn
mann, sem birta valdsins ljóm-
aði um, lýðir ekki aðeins lutu
heldur skriðu fyrir, og fagnandi
sælir gengu þeir i dauðann fyrir
hann. Lofsyngjandiskarinn lyfti
honum hærra og hærra, og i
huga mér laust þeirri vissu, að
þarna væri loks maður á för inni
hamingjulundinn. Svo liðu árin,
og þá sá ég hann skelfdan vesa-
ling fálmandi eftir sinustrái i
hrapi sinu úr veldisstóli. I möl-
brotinni rúst sinnar eigin hallar
leitaði hann skjóls fyrir
mönnum, sem hann áður taldi
vini, en skynjaði nú sem svarna
fjandmenn, er sæktust eftir lifi
hans. Hvað var það i huga mér
fyrrum.sem blekkti mig til þess
að trúa þvi, að lif þessa manns
stefndi i ljósheima gæfunnar?
Ég grip bók, og hún manar
hug minn til átaka við gátur
lifsins, manar hann til klifs upp
móti þroskans tindi. Meitluð
orðsnilld færir mér hugsanir
þroskaðrar sálar. Hver er hann
sá er slikar gjafir réttir fram?
Ég horfi aftur og sé tötrum-
búinn bónda, kotkarl, sem af
samtið sinni var með skussum
talinn. Hann kunni ekki að búa.
Þegar aðrir breyttu stundum ■
daganna i eitthvað raunhæft,
breyttu þeim i hús eða klæði, þá
sat hann, skussinn, og fitlaði við
að skrá hug sinn á blað, reyndi
að fella það lif i myndir, sem
hann skynjaði i eigin sálu. Siðan
eru ár og aldir, — húsin eru
hrunin, klæðin eru löngu, löngu
slitin,og allar bankabækur stór-
mennanna orðnartómar. Gjafir
skussans einar eftir. Hvað
veldur? Erum við virkilega
svona glámskyggn? Er verð-
mætamat okkar rangt eftir allt
saman? Getur það verið að hið
sanna manngildi sé ekki fólgið i
auði og völdum einum saman,
heldur i allt, allt öðru, einhverju
sem við metum ekki mikils nú?
Fyrir um 2000 árum kom sá er
hélt þvi fram að auður manns-
ins væri gróður sálar hans, hitt
allt væru leikföng, sem honum
væru léð. Okkur leiddist þetta
raus, og við deyddum þessa
veru, negldum hana á spýtu.
Þegar sá grunur læddist að
sumum, að við hefðum ekki
farið fallega að ráöi okkar, þá
klindum við ósómanum á skap-
arann, sögðum þetta hans náð-
ugan vilja. En gæti ekki verið að
eitthvað sé til i þvi er hann
sagöi? Enn hrynja hús, enn
eyðir ti'mans tönn gjaldmiðlum.
Hvaða gildismati krjúpum
viö? Spurðu sjálfa(n) þig. Hjá
þér er svarið um þær gjafir sem
framtiðin mun krefjast af
okkur. Hræddur er ég um, að
mölurogryð verði búin að duft-
bryöja sumt af þvi, sem við i
dag ætlum okkur aö rétta fram,
duftbryöja svo að það verði ekki
greint frá ryki slóöarinnar, sem
framtiöin á leiö um.
Þrátt fyrir þessa nöturlegu
staðreynd, hve glámskyggn við
erum á verðmæti lifsins, þá
haggast ekki það lögmál, að
framvinda þess hér á jörðu er
gildismati okkar háð. Þvi er
spurningin þessi: Hvort er það
lifinu eða dauðanum vigt?
Sig. Haukur
Sira Sigurður
Haukur Guö-
jónsson skrifar