Morgunblaðið - 22.04.2004, Page 6

FRÉTTIR
6 FIMMTUDAGUR 22. APRÍL 2004 MORGUNBLAÐIÐ
SÁ Á FUND SEM FINNUR,“
HAFÐI HAUSKÚPAN ÚRSKURÐAÐ.
SAMKVÆMT ÞVÍ ÁTTI ÉG BARNIÐ Í HOLUNNI.
ÉG ER EKKI HRÆDDUR
HEFUR TRÓNAÐ EFST
Á ÍTÖLSKUM METSÖLU-
LISTUM SAMFELLT
SÍÐUSTU ÞRJÚ ÁR.
NICCOLO AMMANITI
Á SÚFISTANUM Í KVÖLD KL. 20.30
M
Á
T
T
U
R
IN
N
&
D
Ý
R
Ð
IN
´
„
BOGI Nilsson ríkissaksóknari sagði
fyrir Hæstarétti í gær að niðurstaða
varðandi sakarefnið í málverkaföls-
unarmálinu byggðist á líkum, því
ekki væru vitni að því að ákærðu
hefðu falsað eða látið falsa þau mál-
verk sem um ræðir í málinu. Hins
vegar hefði verið leitt í ljós með eig-
endasögurannsóknum, listfræðileg-
um og tæknilegum rannsóknum, að
verkin væru fölsuð og hefðu ákærðu
vitað það þegar þeir seldu verkin.
Málið var dómtekið í Hæstarétti í
gær eftir tveggja daga málflutning.
Ragnar Aðalsteinsson, verjandi
ákærða Péturs Þórs Gunnarssonar,
sagðist ekki muna eftir því á ára-
tugalöngum lögmannsferli sínum að
Hæstiréttur hefði verið beðinn um
að svipta menn frelsinu á líkunum
einum saman þegar sekt sakborn-
inga væri ekki væri byggð á sönn-
unum. Ragnar gagnrýndi að við
rannsókn málsins hefðu aldrei verið
borin saman óvefengjanleg málverk
við vefengd og þá hefðu verjendur
aldrei verið beðnir um að vera við-
staddir sýnatöku úr hinum um-
deildu málverkum. Þá hefðu vinnu-
brögð sérfræðinga lögreglunnar
verið óforsvaranleg með því að einn
þeirra hefði m.a. komist að óyggj-
andi niðurstöðu um að alkýð í mál-
verkum undir lögreglurannsókn,
þótt hann hefði ekki rannsakað þau
jafnítarlega og verk Kjarvals á
Landsbankahúsinu í miðbænum,
þar sem þríendurtekin sýnataka
hefði ekki einu sinni dugað til. Sér-
fræðingar lögreglu hefði talið það
hlutverk sitt að sanna falsanir og
hefði lögregla búið til sögu um
skipulagða glæpastarfsemi ákærðu.
Hefði lögreglan leynt öllu sem hefði
getað verið ákærðu hagfellt undir
rannsókninni en það hefði verið lög-
reglu gríðarlegt metnaðarmál að fá
einhvern dæmdan eftir 100 milljóna
króna rannsókn.
Kenning um skipulagða
brotastarfsemi athyglisverð
Karl Georg Sigurbjörnsson, verj-
andi ákærða Jónasar Freydals Þor-
steinssonar, sagði athyglisvert að
ákæruvaldið skyldi vera með kenn-
ingar um skipulagða brotastarfsemi
í málinu þar sem Jónas Freydal
væri ekki ákærður fyrir nema fyrir
10 verk, eða 5% af heildarfjölda
kærðra verka. Ákærði hefði selt
verk hjá þekktum uppboðshúsum
og hefði talið sig fara eftir þeim
venjum á markaðnum. Þá hefði
hann endurgreitt eina mynd þegar
vafi reis um hana, og beðið upp-
boðshúsið um að varðveita hana á
meðan. Þá hefði hann boðið dönsku
lögreglunni aðstoð við að upplýsa
málið og hefði danskur lögreglu-
fulltrúi staðfest samstarfsvilja hans.
Myndunum hefði þá verið breytt
eftir að hann seldi þær og gögn
málsins í heild bæru það með sér að
rannsakendur hefðu gefið sér sekt
ákærðu fyrirfram og síðan reynt að
sanna sektina. Um væri að ræða
klárt brot á 31. grein laga um með-
ferð opinberra mála og reglum um
réttláta málsmeðferð.
Óeðlileg tengsl sérfræðinga
lögreglunnar
Verjandinn taldi þá tengsl sér-
fræðinga lögreglunnar, m.a. for-
varða og listfræðinga, vera óeðlileg.
Þannig hefði pappírssérfræðingur
unnið fyrir einn forvörðinn og sama
gilt um annan forvörð. Þá hefði að-
koma þeirra að málinu verið óeðli-
leg með því að þeir hefðu ýmist gert
við verkin, keypt þau eða unnið hjá
kærendum. Hlytu að vakna spurn-
ingar um eðli þessara tengsla í rétt-
arríki.
Þá gagnrýndi hann listfræðilegar
rannsóknir sem áttu m.a. að sýna
fram á fölsun á verki eftir Nínu
Tryggvadóttur, en í því tiltekna
dæmi hefði listfræðingur sagt
myndina fáránlega. Þætti þetta
skrýtið þar sem nokkru síðar hefði
óvefengd og nánast eins mynd eftir
Nínu komið upp úr læstu hylki. Í
öðru tilviki væri það þá fráleitt að
halda því fram að Jónas hefði átt að
vita að verk eftir Svavar Guðnason
væri falsað úr því að listfræðingur
hjá Listasafni Íslands hefði ekki
tekið eftir neinu þegar hann skráði
myndina inn á safnið þar sem hún
hékk árum saman.
Þá gagnrýndi verjandinn tækni-
rannsóknaraðferðir sem leiddu til
niðurstaðna að verkin væru fölsuð
vegna alkýðs í höfundarmerkingum.
Hefði lögreglu verið fullljóst að
rannsóknir á alkýði í verkunum
væru ekki fullnægjandi þar sem
hún hefði fengið vitneskju erlendis
frá að beita þyrfti tvennskonar
rannsóknaraðferðum, smásjárskoð-
un og svokallaðri gasgreiningu á
súlum. Eingöngu hefði fyrri aðferð-
inni verið beitt. Hefði þetta verið
gert þrátt fyrir að breska og þýska
lögreglan auk danskra sérfræðinga
og sérfræðinga hjá Tate-safninu í
London hefðu sagt að beita þyrfti
báðum aðferðum. Þess í stað hefði
íslenskur sérfræðingur gert smá-
sjárrannsókn og svarað því til að
ekki hefði verið áhugi á hinni að-
ferðinni. Með þessari framgöngu
hefði lögreglan sleppt því að gera
rannsókn sem hefði getað sýknað
sakborningana.
Segir byggt á
viðurkenndum aðferðum
Bogi Nilsson ríkissaksóknari
svaraði þessu í andmælum sínum á
þann veg að byggt hefði verið á við-
urkenndum rannsóknaraðferðum og
viðkomandi sérfræðingur skilað
sinni skýrslu. Það væru hinsvegar
verjendur sakborninga sem byggðu
vörnina á því að gera lítið úr rann-
sóknunum. Þá neitaði hann meint-
um réttarfarsbrotum gegn Pétri
Þór, sem Ragnar Aðalsteinsson
hafði sakað lögregluna um, en þar
snerist deilan um yfirheyrslur án
viðveru verjanda. Sagði Bogi að
ákærða hefði verið boðinn verjandi
en hann ekki óskað eftir honum að
svo stöddu. Þessi svör sætti verj-
andinn sig ekki við og sagði að sak-
borningur ætti rétt á verjanda að
eigin vali en lögregla hefði keyrt
málið áfram með offorsi. Þá væri
heldur ekki hægt að krefja ákærðu
um eigendasögur verkanna því þær
væru almennt ekki til nema í ein-
stökum viðskiptum með málverk.
Málverkafölsunarmálið dómtekið í Hæstarétti í gær
Segja niðurstöðu máls-
ins byggða á líkum
Morgunblaðið/Sverrir
BORGARSTJÓRINN í Reykjavík
afhenti Barnabókaverðlaun Fræðslu-
ráðs í Höfða í gær. Fyrir bestu frum-
sömdu barnabókina hlutu þau Embla
Ýr Bárudóttir og Ingólfur Örn Björg-
vinsson verðlaunin, 300 þúsund krón-
ur, fyrir „Blóðregn“ sem Mál og
menning gefur út. Verðlaun fyrir
bestu þýðingu barnabókar, 200 þús-
und krónur, hlaut Þórarinn Eldjárn
fyrir þýðingu bókarinnar „Greppikló“
eftir Axel Scheffler en Mál og menn-
ing gefur bókina út.
„Þessi verðlaun koma okkur mjög
skemmtilega á óvart,“ segir Embla
Ýr Bárudóttir. Þetta er fyrsta bók
þeirra Ingólfs og Emblu Ýrar og þau
segja að það hafi verið draumur
þeirra lengi að gera myndasögu eftir
Njálu. „Við byrjuðum á bókinni fyrir
þremur árum og Blóðregn er í raun-
inni fyrsta bókin af fjórum sem við
höfum skipulagt. Næsta bók fjallar
um Njálsbrennu og þar er Skarphéð-
inn Njálsson aðalpersónan. Þriðja
bókin mun fjalla um Þráin Sigfússon
og Njálssyni og fjórða bókin um
Gunnar á Hlíðarenda. Verðlaunin
fyrir Blóðregn eru góð hvatning til að
halda okkar striki,“ segja þau Embla
Ýr og Ingólfur sem dvelja við nám og
störf á Spáni í vetur.
„Þetta er bráðskemmtileg bók og á
það skilið að eitthvert kastljós beinist
að henni, “ sagði Þórarinn Eldjárn í
samtali við Morgunblaðið um bókina
Greppikló. „Það er fínt og örvandi að
fá svona verðlaun. Þeim fylgja bæði
talsverðir peningar og heiður og
hvort tveggja er ágætt,“ sagði Þór-
arinn.
Iðrun Flosa og reiði Kára
Þetta er í 32. sinn sem fræðslu-
yfirvöld í Reykjavík veita höfundum
og þýðendum barnabóka verðlaun.
Tilgangur verðlaunanna er að örva
metnaðarfullar ritsmíðar og þýðingar
fyrir börn og að vekja athygli á því
sem vel er gert á þessum mikilvæga
vettvangi íslenskrar bókaútgáfu. Út-
hlutunarnefndin var skipuð af
fræðsluráði Reykjavíkur síðastliðið
haust og í henni sitja: Katrín Jak-
obsdóttir formaður, Hanna Birna
Kristjánsdóttir og Eiríkur Brynjólfs-
son.
Í Blóðregni má lesa um seinasta
hluta Njálu, eftir Njálsbrennu, í
teiknimyndasöguformi. Í umsögn
dómnefndar segir m.a.: „Óhætt er að
segja að með Blóðregni sé ráðist í
nokkra nýsköpun í úrvinnslu á forn-
sögum en þarna er sagan sett upp
sem teiknimyndasaga. Efnistök vekja
athygli fyrir sjálfstæði gagnvart
frumheimildinni, höfundar virðast
ekki háðir frumtextanum en nýta at-
burðarás sögunnar til að skapa nýtt
listaverk þar sem áherslan er lögð á
hraða framvindu, iðrun Flosa og
óslökkvandi reiði Kára. Persónur eru
skýrt afmarkaðar í teikningum og til-
svör eru meira í ætt við nútímalegt
orðfæri en fornsögur en um leið veitir
sagan ferska innsýn í samfélag og
hugmyndaheim Njálu.“
Fyndin saga af Greppikló
Í Greppikló segir frá ráðagóðri
mús sem býr til kvikindið greppikló
til að hræða önnur dýr frá því að éta
sig. En músin verður verulega hissa
þegar hún rekst á alvöru greppikló og
þá eru góð ráð dýr. Umsögn dóm-
nefndar hljóðar svo: „Mjög er vandað
til þessarar útgáfu og útlit bók-
arinnar er til mikillar fyrirmyndar.
Sagan sjálf er fyndin og höfðar til
yngri lesenda. Textinn er afar lip-
urlega þýddur af Þórarni Eldjárn
sem sýnir í þýðingunni gott vald á ís-
lensku máli og hrynjandi, mikla
kímnigáfu og frumleika og nýsköpun
í orðaforða. Þýðingin er í bundnu máli
og hentar sérlega vel til upplestrar.“
Barnabókaverðlaun
Fræðsluráðs Reykjavíkur
Blóðregn og
Greppikló
Embla Ýr Bárudóttir og Ingólfur Örn Björgvinsson hlutu verðlaun fyrir
bestu bókina og Þórarinn Eldjárn fyrir bestu þýðinguna.
Morgunblaðið/ÞÖK
ENN BER mikið í milli í kjaradeilu
grunnskólakennara og launanefnd-
ar sveitarfélaganna en aðilar munu
hittast á morgun og þá mun samn-
inganefnd sveitarfélaganna einnig
ræða við skólameistara. Vel miðar í
samningaviðræðum iðnaðarmanna
og Samtaka atvinnulífsins, þ.e. al-
menna samningnum, og segir Finn-
björn Hermannsson, formaður
Samiðnar, að menn hafi haldið
áfram viðræðum í gær eftir að hafa
klárað virkjunarsamninginn og
þeim viðræðum verði haldið áfram í
dag.
„Við erum að vonast til að klára
þetta núna öðru hvorum megin við
helgina,“ segir Finnbjörn.
Sjómannasambandið og Far-
manna- og fiskimannasambandið
funduðu með LÍÚ hjá ríkissátta-
semjara í gær og þar fara einnig
fram samningaviðræður milli flug-
manna og Icelandair og verður
næsti samningafundur haldinn á
laugardag en flugmenn gerðu
skamman samning í desember í
fyrra sem rann út 15. mars.
Engar viðræður í strand
„Fundir með kennurunum og
skólastjórum eru framundan og það
verður fundað án efa stíft þar í
næstu viku. Það eru líka viðræður í
gangi á milli iðnaðarmanna, og
Samtaka atvinnulífsins þótt þær
fari ekki fram hér í húsinu. Það eru
engar viðræður strand, menn eru
að reyna að vinna í málunum,“ seg-
ir Ásmundur Stefánsson ríkissátta-
semjari.
Birgir Björn Sigurjónsson, for-
maður samninganefndar launa-
nefndar sveitarfélaganna, segir
fund boðaðan með kennurum á
morgun en eins og fram hafi komið
beri mikið á milli. „Öll helstu stétt-
arfélög í landinu eru að semja um
15%–17% launahækkun á samn-
ingstímabilinu sem á að ná til 2008
og inn á það ár en á meðan eru
kennarar að gera kröfur sem eru
ferfalt það eða jafnvel meira. Það
gefur alveg auga leið að það er
langt út fyrir a.m.k. þróun þeirra
tekjustofna sem sveitarfélögin
byggja sína greiðslugetu á og í al-
geru ósamræmi við launaþróun
annarra. Þannig að það ber mikið á
milli, það er alveg óhætt að segja
það. En við munum hittast á föstu-
daginn og orð eru til alls fyrst,“
segir Birgir.
Vel miðar í kjaraviðræð-
um annarra en kennara