Morgunblaðið - 22.04.2004, Blaðsíða 16

ERLENT
16 FIMMTUDAGUR 22. APRÍL 2004 MORGUNBLAÐIÐ
ÍSRAELSKIR hermenn skutu í
gær til bana átta Palestínumenn
á Gaza og hafa þá drepið alls 12
frá því á þriðjudag. Segja vitni,
að aðeins tveir mannanna hafi
skipst á skotum við ísraelsku
hermennina en hinir aðeins bar-
ist með grjóti. Að minnsta kosti
45 manns særðust. Voru her-
mennirnir að hefna þess, að
flugskeytum hafði verið skotið
að gyðingabyggðum. Jibril
Rajoub, öryggisráðgjafi Yassers
Arafats, forseta Palestínu-
manna, sagði í gær í viðtali við
egypskt tímarit, að það væri að-
eins tímaspursmál hvenær Ísr-
aelar réðu Arafat af dögum.
Dómstóll
yfir Saddam
TALSMENN Íraska fram-
kvæmdaráðsins hafa greint frá
því að búið sé að skipa dómstól
sem ætlað er að
rétta yfir Sadd-
am Hussein,
fyrrverandi for-
seta Íraks, og
öðrum embætt-
ismönnum í
stjórn hans.
Dómstjóri
verður Salem
Chalabi, sem er lögmaður
menntaður í Bandaríkjunum og
frændi Ahmeds Chalabis, sem á
sæti í framkvæmdaráðinu
íraska. Hefur hann þegar til-
nefnt sjö dómara og fjóra sak-
sóknara. Ákveðið hefur verið, að
dómstóllinn fái 75 milljónir dala,
jafnvirði um 5,3 milljarða króna,
úr að spila á fyrsta starfsárinu.
Frá því stjórn Saddams féll
hafa um 300 þúsund lík fundist í
fjöldagröfum í Írak, flest af sjía-
múslimum og Kúrdum sem
sættu ofsóknum meðan Saddam
var við völd. Íraksher beitti
einnig efnavopnum gegn
óbreyttum borgurum til að bæla
niður uppreisn Kúrda.
Danskur gísl
fannst látinn
DANSKUR kaupsýslumaður,
sem rænt var í Írak í síðustu
viku, fannst látinn tveimur dög-
um síðar. Bárust ekki fréttir af
líkfundinum fyrr en í fyrrinótt
að sögn danska utanríkisráðu-
neytisins. Danska blaðið Politik-
en sagði, að maðurinn hefði heit-
ið Henrik Frandsen, 35 ára
gamall, og hefði ásamt íröskum
vini sínum ætlað að koma upp
verslun í Basra með raftæki og
búnað til að hreinsa vatn. Ekki
er vitað hverjir rændu honum
eða í hvaða tilgangi.
Hnekkir fyrir
stjórnmálin
ERKIBISKUPINN af Kant-
araborg, Rowan Williams, sagði
í ræðu í fyrradag, að bresk
stjórnmál hefðu orðið fyrir
hnekki vegna ríkisstjórnar, sem
þóttist vita með vissu sumt, sem
síðar reyndist vera tilhæfulaust.
Átti hann þá við Íraksstríðið
þótt hann nefndi það ekki á
nafn. Í ræðunni fjallaði hann um
hlýðniskyldu kristinna manna
og sagði, að hún mætti aldrei
verða til, að menn tækju þegj-
andi við öllum skipunum í von
um að verða umbunað fyrir það
síðar.
STUTT
Ísraelar
skutu átta
á Gaza
Saddam
Hussein
MORDECHAI Vanunu, sem gat sér
heimsfrægð fyrir að ljóstra upp um
kjarnorkuvopnaáætlanir Ísraela, var
látinn laus úr fangelsi í gær. Hefur
hann setið inni í 18 ár en er augljós-
lega óbugaður með öllu. Fyrsta verk
hans sem frjáls manns var að lýsa yf-
ir, að hann væri stoltur af því að hafa
sagt umheiminum sannleikann.
Í augum margra Ísraela er Van-
unu svikari og foreldrar hans sneru
baki við honum er hann kastaði gyð-
ingdómnum og gerðist kristinn. Er
honum var sleppt í gær beið hans
fjöldi manna, annars vegar ofsa-
trúarmenn og þjóðernissinnar, sem
kröfðust þess, að hann yrði drepinn,
og hins vegar margir stuðnings-
manna hans. Fögnuðu þeir honum
með því að sleppa hvítum friðardúf-
um.
Heldur baráttunni áfram
Við lá, að Vanunu yrði ekki sleppt
vegna þess, að hann neitaði að gefa
upp fyrirhugaðan dvalarstað sinn og
eins og fyrr segir hefur 18 ára fanga-
vist, þar af hátt í 12 ár í einangrun,
ekki bugað hann. Árin hafa vissulega
sett sinn svip á hann en hann er stað-
ráðinn í að halda áfram baráttunni.
Er hann gekk út úr fangelsinu skor-
aði hann á ísraelsk yfirvöld að losa
sig við kjarnorkuvopnin.
„Ég er maðurinn á götunni, venju-
legur borgari, en ég mun gera skyldu
mína. Ég mun hlýða rödd samvisku
minnar,“ segir Vanunu í bréfi, sem
hann skrifaði í fangelsinu.
Vanunu ljóstraði upp um leyndar-
mál Dimona-kjarnorkuversins í við-
tali við Sunday Times í Bretlandi en
ísraelska leyniþjónustan egndi fyrir
hann með fagurri snót, sem fékk
hann til að fara með sér frá Bretlandi
til Ítalíu. Þar var honum síðan rænt
og hann fluttur til Ísraels. Var hann
dæmdur fyrir „njósnir“ 1986. Í við-
talinu upplýsti Vanunu, að Ísraelar
réðu yfir meira en 100 kjarna-
sprengjum.
Ættleiddur af
bandarískum hjónum
Vanunu starfaði í Dimona-verinu
en gamlir kunningjar hans segja, að
hann hafi gerst æ vinstrisinnaðri og
verið mjög andvígur Líbanonsstríð-
inu 1982. Mörgum þótti þó sem hann
biti höfuðið af skömminni er hann
kastaði gyðingdómi og gerðist mót-
mælendatrúar. Breytti hann líka
nafni sínu og heitir nú John Cross-
man með tilvísan til hins kristna
kross. Segist hann hafa verið litinn
hornauga og ofsóttur á ýmsa lund
vegna sinnar kristnu sannfæringar.
Má ekki ræða við útlendinga
Eins og fyrr segir vilja foreldrar
hans ekkert af honum vita og vitjuðu
hans aldrei í fangelsinu. Hjónin Nick
og Mary Eoloff í Minnesota í Banda-
ríkjunum hafa hins vegar ættleitt
hann með löglegum hætti.
Þótt Vanunu sé nú laus eftir 18 ára
fangavist er hann samt ekki frjáls
ferða sinna. Hafa ísraelsk yfirvöld
sett verulegar takmarkanir við þeim
og hann má ekki tala við útlendinga.
Er Vanunu kom til Jerúsalem var
það hans fyrsta verk að biðjast fyrir í
kirkju þar sem Peter Hounam,
breski blaðamaðurinn sem tók við
hann hið örlagaríka viðtal á sínum
tíma, tók á móti honum hálfgrátandi.
Vanunu sagði, að ísraelska leyni-
þjónustan hefði reynt að ræna hann
vitinu, til dæmis með því að hafa
hann í einangrun í næstum 12 ár.
Kvaðst hann hafa sagt leyniþjónustu-
mönnunum, að þeim myndi ekki tak-
ast það og það hefði þeim heldur ekki
tekist.
„Ég mun hlýða
rödd samvisku
minnar“
Reuters
Ísraelinn Mordechai Vanunu, öðru nafni John Crossman, gaf sigurmerki
með fingrunum er hann gekk út úr Shikma-fangelsinu í borginni Ashkelon
í gær. Þar var honum haldið í 18 ár, þar af meira en ellefu ár í einangrun.
Vanunu, sem skýrði frá kjarnavopna-
áætlunum Ísraela, óbugaður eftir 18 ár í
fangelsi, þar af meira en 11 í einangrun
Jerúsalem. AFP.
MANNTJÓN varð og miklar
skemmdir urðu á stjórnsýsluhúsi í
Riyadh, höfuðborg Sádi-Arabíu, af
völdum bílsprengju skömmu eftir
hádegi í gær að staðartíma.
Stjórnvöld sögðu síðdegis í gær að
minnst átta öryggisverðir hefðu
látið lífið og um 120 manns særst.
Eldur varð laus í húsinu, sem er í
Al-Washm-hverfi og er notað af
öryggislögreglu landsins og fjöldi
bíla í grennd við það gereyðilagð-
ist. Sjónarvottar sáu bíl ekið að
öryggisgirðingu við húsaþyrp-
inguna, verðir vísuðu ökumann-
inum frá. Hann sneri þá við en í
sömu andrá varð sprenging í bíln-
um.
Reuters
Mannskætt tilræði í Riyadh
YFIRVÖLD í Frakklandi vísuðu í
gær úr landi alsírskum múslíma-
klerk en hann hélt því fram í við-
tali, að Kóraninn, trúarrit múslíma,
heimilaði ekki aðeins fjölkvæni,
heldur leyfði líka karlmönnum að
lemja konur sínar.
Abdelkader Bouziane, sem var
klerkur við mosku í Lyon, var
handtekinn vegna ummælanna,
sem hann lét falla í viðtali við tíma-
ritið Lyon Mag, en þau hneyksluðu
marga, ekki síst samtök franskra
múslíma. Hvöttu þau til, að hann
yrði rekinn frá moskunni. Ollu um-
mælin líka reiði meðal annarra
Frakka og stjórnmálamanna, sem
kröfðust þess, að honum yrði vísað
úr landi. Var það gert í gær og
hann fluttur til Alsírs.
Kennslubók í barsmíðum
Í janúar síðastliðnum fékk músl-
ímaklerkur á Spáni skilorðsbund-
inn dóm vegna bókar, sem hann
gaf út 1997, en í henni útlistar
hann fyrir múslímskum karlmönn-
um hvernig þeir skuli berja konur
sínar.
Leyfilegt
að lemja
konur
Múslímaklerk vísað
frá Frakklandi
Lyon. AFP.
BANDARÍSKIR vísindamenn hafa skilgreint
nýtt heilkenni sem nær til slæmrar hegðunar
hjá börnum undir tíu ára, svonefnda andstöðu-
og þvermóðskuröskun. Frá þessu greinir
breska blaðið The Daily Telegraph nýverið.
Heilkennið nýja heitir á ensku „Oppositional
Defiant Disorder“, skammstafað ODD, og
skaut fyrst upp kollinum hjá Bandarísku geð-
læknasamtökunum á níunda áratugnum, en nú
undanfarið hefur orðið skyndileg og mikil
aukning á beitingu þess við greiningu, segir
blaðið.
Þeir vísindamenn sem skrifað hafa um ODD
segja, að þeir sem haldnir séu heilkenninu „ríf-
ist sífellt við fullorðna“, „beinlínis neiti að fara
að kröfum og reglum sem fullorðnir setja“ og
„skaprauni fólki oft viljandi“. Ennfremur er
sagt, að börn sem þjást af þessari röskun
„kenni sífellt öðrum um það sem þau geri sjálf
af sér“.
Andstöðu- og þvermóðskuröskunin er ein af
um 300 skilgreindum andlegum heilkennum –
flest hafa verið skilgreind af bandarískum vís-
indamönnum – sem læknar og sálfræðingar
nota til að útskýra slæma hegðun. Talið er að
ýmsar þessara „hegðunarraskana“ megi með-
höndla með lyfjum á borð við rítalín.
Ýmsir sálfræðingar og barnasérfræðingar
sem Daily Telegraph ræðir við draga þó í efa
ágæti þess að skilgreina svona heilkenni.
Vandamálið megi rekja til fullorðna fólksins
sem elur börnin upp, ekki barnanna sjálfra.
Geðlæknirinn Gareth Vincenti segir við blaðið,
að ofnotkun sjúkdómsheita geti í mörgum til-
vikum orðið afsökun fyrir slæma hegðun barna.
„Hegðunin er gerð að læknisfræðilegu fyr-
irbæri með því að segja að barnið sé veikt, og
um leið er hvorki við barnið að sakast né for-
eldrana,“ segir Vincenti.
Heilkenni óhlýðniröskunar skilgreint