Fréttablaðið - 09.12.2004, Síða 52

Það er alltaf jafn skrýtið að sjá radd-irnar á bak við útvarpið í eiginpersónu, þær hafa eins og persón-
ur í skáldsögu fengið einhverja ímynd,
sem þegar á hólminn er komið reynist
vera allt önnur. Marteinn Breki Helga-
son er snyrtilega klæddur eins og hann
sé frekar starfsmaður í bankafyrirtæki en
umsjónarmaður menningarþáttar, en
Eiríkur Guðmundsson gæti þess vegna
verið á leiðinni að spila á rokktónleik-
um, íklæddur leðurbuxum og Adidas
Special-skóm. Kannski er það vegna
þess hve ólíkir þeir eru að viðfangsefnin
í þættinum eru jafn fjölbreytt.
„Við erum ótrúlega hrokafullir og
erum ekkert að hugsa um hvað fólkið
vill heyra,“ segir Eiríkur og bætir við að
þeir hafi sínar ástæður fyrir því. „Ef við
höfum ástríðu fyrir einhverju eða höfum
hrifist eða heyrt af einhverju sem eykur
hjá okkur áhuga, þá á það erindi inn í
þáttinn. Ástríðan smitar út frá sér til
hlustenda. Stundum göngum við mjög
nálægt okkur og erum að fjalla um mál
sem eru okkur mjög hugleikin. Útvarpið
er mjög hentugur miðill fyrir þetta, því
ástríða okkar kemst vel til skila í gegn-
um það.“
Marteinn Breki er hinn aðalstjórn-
andi þáttarins. Hann kom til liðs við
þáttinn fyrir rúmum tveimur árum en
Eiríkur kom fyrst að þættinum fyrir sjö
árum, þegar hann var í umsjá Ævars
Kjartanssonar, en hefur nú verið einn
aðalstjórnenda Víðsjár í rúm fjögur ár.
Þeir segjast ekki vera algjörir menn-
ingarvitar sem reyni í sífellu að troða
sínum áhugamálum upp á hlustendur.
„Við höfum kannski ekki skoðanir á
öllu, en ef þáttur eins og Víðsjá er
karakterlaus og hefur ekkert viðhorf, þá
er hann haldlaus. Auðvitað matreiðum
við listviðburði líka ofan í fólk, en Víð-
sjá er daglegur þáttur og það gerir þá
kröfu að við séum á vettvangi dagsins, að
við bregðumst við hinu og þessu. Menn-
ingin er einfaldlega víðari en svo að hana
sé eingöngu að finna í Listasafni Ís-
lands,“ segir Eiríkur.
Er til hefðbundinn Rás 1 þáttur?
Tónlist Víðsjár spannar mjög vítt
svið, allt frá klassískri tónlist til Beastie
Boys og Rottweilerhundanna sem í
fljótu bragði virðist ekki samræma hug-
myndum almennings um Rás 1, sem á í
hugum margra að vera eina stöðin sem
spilar klassíska tónlist. Víðsjá fjallar því
jafn mikið um Mozart og Aphex Twin,
Halldór Laxness og hið löngu látna
skáld Dylan Thomas.
En þeir félagar gefa ekki mikið út á
það að þeir séu með einhvern óhefð-
bundinn Rásar 1 þátt. „Við hugsum ekki
um hvort við séum að tala við eldri
borgara eða unglinga. Ef við færum að
hugsa á þann hátt færi allt í vitleysu. En
ég get ekki neitað því að Rás 1 hefur
þann stimpil að hún sé gamla Gufan
fyrir gamla fólkið en við spáum sem
minnst í það. Þessi stöð er enginn bún-
aðarbálkur,“ segir Marteinn.
Eiríkur bætir því við að Rás 1 sé þó
mjög hefðbundin stofnun með mjög
sterkar hefðir. „Þegar ég byrjaði hérna
fyrir sjö árum tíðkaðist ekki hjá dag-
skrárgerðarmanni að segja „ég“ eða „mér
finnst“. Það hefur vissulega sína kosti og
galla að umhverfið sé svona formlegt.“
Eiríkur bætir því við að fordómar gagn-
vart Rás 1 séu oft frá þeim komnir sem
ekki hlusti á stöðina „ Það eru alltaf ein-
hverjir sem halda að á Rás 1 sé ekki búið
að uppgötva Elvis Presley.“
Marteinn tekur undir þessi orð og
bætir því við að innan Rásar 1 sé mjög
mikið frelsi. Eiríkur bætir um betur
og segir Rás 1 vera einu frjálsu út-
varpsstöðina. „Við getum leyft
okkur ýmislegt þó við gætum
þess að efnið sé innan vel-
sæmismarka. Við erum
hins vegar ekki bundnir
af einhverjum kostnað-
araðilum sem vilja
kaupa inn dagskrár-
liði og erum þar af
leiðandi eina frjálsa
útvarpsstöðin.“
Myndlist í út-
varpi
Víðsjá fjallar um
myndlist í sínum þátt-
um og í fljótu bragði
virðist það mjög erfitt að
miðla myndlist til hlust-
enda, sem þá verða að hlusta á lýsingar
útvarpsmanna á málverkum. En þó að
þetta sé útvarpsþáttur segir Eiríkur það
eitt og sér ekki hamla umfjöllun um
hana. „ Þó að það sé kannski súrrealískt
að standa fyrir framan málverk og reyna
að miðla því til hlustenda, þá hefur sum-
um dagskárgerðarmönnum tekist að ná
góðum tökum á því. Það er mjög auð-
veldlega hægt að tala um hugmyndir í
kringum myndlistarmenn og hug-
myndafræði í myndlist. Hún er hluti af
samtímanum og í samræmi við hann.
Við eigum því mjög auðvelt með að
fjalla um þá hugmyndafræði sem mynd-
listarmenn eru að taka fyrir,“ segir Eirík-
ur. „Það er allt hægt í útvarpi.“
Ástfangnir af miðlinum
Það er augljóst að þeir eru mjög hrifnir
af þessum miðli, útvarpinu. „Þetta er svo
persónulegur miðill og hann gefur mikið
tækifæri til þess að ná sambandi við
hlustendur, ólíkt kannski sjónvarpinu,“
segir Marteinn og bætir því við að sjón-
varpið sé miklu vandmeðfarnari miðill.
Eiríkur tekur undir þessi orð og bætir
því við að sjónvarpið sé þungt í vöfum,
ólíkt útvarpinu sem sé snarara í snún-
ingum. „Útvarpið er
miklu meira
heillandi miðill, það nær þessum hug-
hrifum og skilur þar af leiðandi meira
eftir í hugum þeirra sem hlusta.“
Og þó að framboð á menningu sé
óvenjumikið í dag segja þeir að þáttur
eins og Víðsjá fari ekki eftir menningar-
framboði hverju sinni og það er ekki
laust við að þeir hlakki til að jólunum
verði lokið. „Viðsjá fer eftir því stuði
sem við erum í og við fáum ef til vill
miklu fleiri tækifæri til þess að kynna
okkur eitthvert málefni og rannsaka það
vel þegar jólin eru búin,“ segir Marteinn
og Eiríkur tekur undir þau orð. „Við
fáum að opna einhverja nýja glugga.
Þátturinn á fyrst og fremst að skemmta
og fræða okkur og öðrum. Ef við getum
kveikt áhuga hjá einhverjum er tak-
markinu og tilganginum náð. Við erum
ekkert alvitrir, við viljum bara geta
kveikt í fólki einhvern neista.“
Marklaus samkvæmisleikur
Tilnefningar til bókmenntaverðlaunana
voru tilkynnt á sunnudaginn og eðlilega
eru skiptar skoðanir á þeim eins og öðr-
um tilnefningum. Marteinn og Eiríkur
höfðu að sjálfsögðu myndað sér sína
skoðun á þeim. „Ein stjarna af fimm
mögulegum,“ segir Marteinn og Eiríkur
tekur undir þann dóm. „Nefndarmenn
hafa dottið í þann pytt að þykjast vera
víðsýnir og hipp, gefnir fyrir fjölbreyttni
en runnið á íhaldssaman rass. Það var
eins og verið væri að reyna að gera öllum
til hæfis,“ segir hann og bætir því við að
hann sakni Braga Ólafssonar, Steinars
Braga og Guðbergs Bergssonar. „Höf-
undarnir á listanum eru allir góðra
gjalda verðir, en listinn sem slíkur er
slappur, ekki vegna fólksins sem er á list-
anum heldur vegna þeirra sem eru ekki á
listanum,“ segir Eiríkur. „Íslensku bók-
menntaverðlaunin eru markalaus sam-
kvæmisleikur og full bragðdauft partí
fyrir minn smekk. Bókaútgefendur
þurfa að spýta í lófana ef þeir vilja ekki
mála þetta dæmi algerlega út í horn.“ ●
F2 18 9. desember 2004 FIMMTUDAGUR
„Við erum ótrúlega
hrokafullir“
Marteinn Breki Helgason
„Fæddur: 20.ágúst 1973
Menntun: MA-próf í bókmenntafræði
Bókin á náttborðinu: Hugsjónardruslan eftir Eirík Örn Norðdahl
Diskurinn í spilaranum: To the 5 Boroughs með Beastie Boys
Eiríkur Guðmundsson
„Fæddur: 28. september 1969
Menntun: MA-próf í íslenskum bókmenntum
Bókin á náttborðinu: Ævisaga Héðins Valdimarssonar
eftir Matthías Viðar Sæmundsson
Diskurinn í spilaranum: Scott 4 með Scott Walker
FR
ÉT
TA
B
LA
Ð
IÐ
/E
.Ó
L.
„Klukkan er þrjár
mínútur gengin í
sex, nú hefst
Víðsjá. Umsjónar-
menn eru Eíríkur
Guðmundsson
og Marteinn
Breki Helgason.“
Það er ekki of-
sögum sagt að
þátturinn Víðsjá
veki athygli á
hverjum degi.
Þáttastjórnend-
urnir tveir virðast
hafa skoðanir á
öllu og í þeirra
huga er menn-
ingin er „víðari
en svo að hana
sé eingöngu að
finna í Listasafni
Íslands“. Freyr
Gígja Gunnarsson
hitti raddirnar á
bakvið Víðsjá.