Tíminn - 09.11.1975, Blaðsíða 21

Tíminn - 09.11.1975, Blaðsíða 21
Suiinudagur 9. nóvember 1975. TÍMINN 21 Jóhannesson ken Úr Hallormsstaðarskógi. Hér geta menn séð, hvilíkri hæð tré geta náö á lslandi, þar semskilyrði eru hagstæð frá náttúrunnar hendi, og mannshöndin hjálpar til. um Heklu, ennfremur á Mýrum vestur, á Snæfellsnesi, Fells- strönd og enn víðar, svo sem I Skagafjarðardölum, Þingeyjar- sýslu, á Héraði og viða i Suður- fjörðum. Vestfirði þekki ég þvi miður ekki. Þessi landgæði verðum við að vernda og efla, engu siður en fiskimiðin i kring- um landið, svo sjálfsagt mál, sem það er. — En er ekki hægara sagt en gert aö snúa vörn I sókn? — Það séf hver maður, að birki, sem hefur verið höggvið og þrautbeitt öldum saman, hlýtur að vera komið að fótum fram. Þar sem svo stendur á, að skóg- urinn er alveg að eyðast, verður að friða hann og planta I hann frætrjám, en sé skógurinn of þétt- ur, verður að grisja hann, en þo með mjög mikilli gát. Skógrækt er búgrein, og skjólbeltaræktin er eitt veigamesta verkefnið — l>ú minntist aðeins á friðun, og cr ekki alger friðun einmitt það eina sem dugir? — Hér er um svo gifurlega stór landsvæði að ræða, að engin tiltök eru að girða I kringum þau öll. En fyrr er hægt'að friða en alfriðað sé. Það er til dæmis hægt að létta stórlega á beitinni, og ef hirt er um skóg og hann nytjaður hóflega og skynsamlega, ætti að vera hægt að koma smám saman upp fræskógi. — Er ekki lika full ástæða til þess að telja skjólbelti meðal nytjaskóga? — Jú, hvort það nú er. Hér er um að ræða stórmál. Það verður áreiðanlega eitt veigamesta verkefni Islenzkra skógræktar- manna á næstu árum og áratug- um að koma upp skjólbeltum um landið. Ef einhver skyldi efast um gagnsemi þess, ætti sá hinn sami að líta til józku heiðanna. Þær væru blátt áfram ekki byggileg- ar, ef ekki væru skjólbeltin, sem Danir hafa komiö þar upp siðustu mannsaldrana. — Hvað okkur ís- lendinga varðar, þá er komin svo góð reynsla af sitkagreni hér sunnanlands, að hér má áreiðan- lega nota það i skjólbelti, en birki- eöa víðitegundir ásamt blágreni norðanlands. Skjólbelti eru ekki einungis nyt- samleg til þess að skýla garð- ávöxtum eða korni. Gras vex miklu betur og er óháðara vor- kuldum, þar sem skjólbeltin eru, það vita allir, sem einhvern tima hafa séð gróður dafna i skjóli skóglendis, en auk alls þessa er auðvelt að hafa gifurlegt not af skjólbeltum i þágu kvikfjárrækt- ar. — Mér skilst á þessu að þú litir á skógrækt sem fullgilda bú- grein? — Já, auðvitað. Skógrækt er I gert það fyrir Ijósmyndarann að skipa sér saman ihóp á meðan myndin var cr ekki einu sinni tima til þess að lita upp, þótt maður meö myndavél um hvorki sport né rómantik, heldur gallhörð nauðsyn. Þvi fyrr sem við skiljum og viðurkennum i verki að hún er einn þáttur land- biínaðar á íslandi, þvi betra. — I'u mihntist áðan á skógar- svæði, sem þyrfti að hjálpa til vaxtar, þótt ekki væri hægt að girða þau. Getur skógur orðið i'allegur, þótt hann sé ógirtur með öllu? — Þú ert fæddur og alinn upp á Austurlandi, og hlýtur þar af leið- andi að þekkja Ranaskóg i Fljóts- dal. Þú hefur lika sjálfsagt veitt þvi athygli, hve mjög hann er ó- likur öðrum skógum. — Ég segi fyrir mig, að þetta vakti undrun mina, þegar ég kom þangað fyrst, og ég spurði Metúsalem heitinn á Hrafnkelsstöðum aö þvi, hverju þetta sætti. Harin svaraði þvi til, að hann hefði alltaf skilið falleg- ustu trén eftir sem frætré, og gætt þess vel að beita skóginn aldrei á vetrum, heldur halda þvi ofan skógar. Þetta sagði hann að for- feður sinir hefðu líka gert, þvi að um það væru til skrifaðar heim- ildir. — Hins vegar sagðist hann hafa beitt skóginn, en alltaf með fullri gát og skipulaga. Til dæmis sá hann jafnan svo um, að alfrið- uð væru þausvæðiþar sem skóg- urinn var að yngja sig upp. Gilti sú regla, þangað til trén höfðu náð þeirri hæð, að búpeningur gat ekki skemmt þau. Öll gróðursetning hefur verið framkvæmd af unglingum — Nú ért þú kennari, Jón. Ferð þii ckki alltaf I gróðursetningar- ierðir mcð nemendum þinum? — Eftir að ég hætti kennslu I Skógum, fór ég til Englands og stundaði þar nám i ensku og ensk- um bókmenntum i eitt ár. Þegar ég kom heim aftur, fór ég að kenna i Reykjavik, og eftir það hef ég ekki farið með nemendum minum i skógræktarleiðangra, en ég hef oft verið austur á Hallormsstað siðan, og álltaf unnið þar að skógrækt með ung- lingum. Ég verð að segja, að sú reynsla er ákaflega uppörvandi. — lilutur isienzkra unglinga er auðvitað mjög mikill? — Það sakar ekki þótt á það sé minnt, sem margir vita að visu, að bókstaflega öll gróðursetning skógarplantna, er fram fer á Is- landi er framkvæmd af ungling- um. Það er þvi ekki neitt smá- ræði, sem æska þessa lands hefur unnið, skógræktinni til gagns og landi sinu til heilla siðustu tuttugu og fimm árin. Ég hef oft oröið þess var, mér til undrunar, að fólk gerir sér almennt ekki grein fyrir þvi, að það eru einungis sárafáir fullorðnir menn, sem þarna hafa að unnið. Næstum allur mannafli Islenzkrar skóg- ræktar siðan i kringum 1950 hafa verið unglingar. — Mér finnst þetta gjarna mega koma fram, þvi ekki vantar hitt, að alltaf er verið að tala um gerspillta æsku. Ekki vantar nú bú- mennskuna! — Skiliiiii;>ur hinna fullorðnu á gildi skógræktar fer lika vaxandi, cða cr ckki svo? — Jú, við skulum segja það. Samt er n-'i ekki lengra en um það bil tólf ár, oiðan Jónas Pétursson, fyrrverandi alþingismaður, flutti þingsályktunartillögu þess efnis, að tekin yrðu ákveðin svæði innan hvers héraðs til þess að rækta þar skóg, sem siðar yrði notaður i girðingastaura. Gekk Jónas út frá þvi, að það tæki tuttugu til þrjátiu ár unz skógurinn skilaði nothæf- um staurum, og var sú áætlun engan veginn óraunhæf. En skiln- ingur háttvirtra alþingismanna var nú ekki skarpari en svo, að tillögunni var i engu sinnt, og gott ef var ekki meira að segja brosað að henni. En ef þessi skynsamlega tillaga hefði verið framkvæmd þegar i stað, ættum við nú vel nothæft girðingarefni i hálfvöxnum skógi viðs vegar um landið, gróðursett af unglingum eingöngu. Það vita allir, að enginn vandi er að rækta ágæta girðingarstaura úr lerki, skógarfuru, beinvöxnu birki, og jafnvel sitkagreni á þeim tima, sem Jónas Pétursson gerði ráð fyrir, það er að segja tuttugu til þrjátiu árum. Hins vegar hefur okkur þótt betur við hæfi að láta hina uppvaxandi kynslóð i land- inu ganga meira eða minna at- vinnulausa, sumar eftir sumar, og flytja syo inn frá útlöndum rándýra og lélega girðingar- staura, sem eru ekki einu sinni fúavarðir, og endast þar af leið- andi ekki nema fá ár. — Þetta er nú búmennska sem segir sex! — Nú crt þú, Jón, búinn að vinna að skógrækt i þrjátiu ár og cinu bctur þó. Krtu ckki faiinn ncitt að þreytast, cða gætir þú hugsað þcr að halda áfram lengi cnn? — Halda áfram? Já, ég hvorki vil né get hætt að sinna þessum málum. —VS. Ungur dréngur hjá llulduklcttum i Heiðmörk. Ef til vill á haiin cin- livcrn lima el'tir að taka sér skóflu i hönd og gróðursetja trjáplöntur, cða liel'ta uppblástur með jarðyrkju. Slikt væri aö minnsta kosti verð- ugl vcrkcl'ni svo myndarlegum sveini.

x

Tíminn

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Tíminn
https://timarit.is/publication/50

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.