Fréttablaðið - 17.05.2008, Qupperneq 60

32 17. maí 2008 LAUGARDAGUR
É
g var að afgreiða í
Gamla bakaríinu á
Ísafirði þegar Njörð-
ur P. Njarðvík og Bera
eiginkona hans gengu
inn. Þannig atvikaðist
það að ég endaði í Tógó,“ segir
Olga Sif, tvítug stúlka frá Ísafirði,
um ástæðu þess að hún varði
þremur mánuðum í Lomé, höfuð-
borg Tógó. SPES-samtökin voru
stofnuð árið 2000 af Nirði P. Njarð-
vík og barnaheimilið í Tógó í Vest-
ur-Afríku tekur við börnum sem
missa báða eða annað hvort for-
eldri sitt eða eru skilin eftir á göt-
unni af ungum, veikum og ráð-
þrota mæðrum.
„Ég var að læra samfélags- og
hagþróunarfræði við Háskólann á
Akureyri og ég hafði alltaf hugsað
mér að fara út í þróunarstarf,“
útskýrir Olga sem segir að hinn
tilviljanakenndi fundur í bakarí-
inu hafi gert upp hug hennar um
hvert skyldi halda. Misseri síðar
var Olga Sif komin upp í flugvél
með einn lítinn bakpoka meðferð-
is og verkefni hennar næstu mán-
uði var að hjálpa til við umönnun á
börnunum. „Ég var í raun dálítið
hissa þegar ég kom í barnaþorpið,
kannski af því að ég bjóst við ein-
hverju mjög frumstæðu. En það
var allt svo snyrtilegt og fínt, ég
hafði fínt sérherbergi með viftu
og það fór vel um mig. Öll börnin
voru vel til fara og glöð og kát og
starfsfólkið sem allt var frá Tógó
var verulega indælt.“ Olga Sif seg-
ist ekki hafa heyrt sömu sögu frá
öðrum vestrænum sjálfboðaliðum
í borginni. „Þegar ég rakst á vest-
rænt fólk var það líka að vinna
hjálparstarf enda enginn ferða-
iðnaður í Tógó. Ég heyrði það úr
mörgum áttum hversu heppin
þessi börn hjá SPES væru. Fátækt
ríkir líka í hjálparsamtökum þar
sem var kannski ekki til peningur
fyrir fötum eða mat, og hvað þá
leikföngum. Einnig hitti ég sjálf-
boðaliða sem unnu í sjúkrahúsum
í borginni og aðbúnaðurinn þar
var víst skelfilegur.“
Börnin passa upp á hvert annað
Olga Sif segir að heimilislífið hafi
verið reglufast. „Það var vaknað
eldsnemma, klukkan fimm þegar
sólin kom upp, og þá byrjuðu allir
að vinna. Morgunmaturinn var
framreiddur og það var þrifið og
svo framvegis. Á morgnana var
oftast snæddur hrísgrjónagrautur
eða eins konar kakósúpa með
brauði og að honum loknum var
börnunum fylgt í skóla og leik-
skóla. Yngstu börnin voru eftir á
heimilinu og ég eyddi deginum í að
sinna þeim og leika við þau. Þegar
krakkarnir komu heim síðdegis tók
við lærdómur, leikur, bað og kvöld-
verður. Í matinn voru oftast grjón
eða pasta með fiski en þó var stund-
um kjöt, rótarstöppur og annað
grænmeti á boðstólum. Ég varð
aldrei veik af mat, kannski örlítið
slöpp í tvö skipti en ekkert meir.
Það eina óskemmtilega sem ég
lenti í var að fá útbrot á hand- og
fótleggina en svo kom í ljós að lirf-
ur höfðu hreiðrað um sig undir
húðinni. Þetta er víst algengt á
þessum slóðum og ekki neitt sem
heimamenn kippa sér upp við. Því
miður tala ég takmarkaða frönsku
og gat lítið rætt við krakkana en ég
lærði þó bæði dálítið í frönsku og
svo í éwe sem er tungumál héraðs-
ins og var oftast talað á heimilinu
þrátt fyrir að franska sé opinbert
tungumál í Tógó. Á meðan ég var
úti bættust níu börn við á heimilið,
yngsta sex mánaða en hún var skil-
in eftir fyrir utan nunnuklaustur
eins og svo mörg smábörn sem
finnast á götunni. Margar tógóskar
stúlkur verða barnshafandi þegar
þær eru sjálfar börn, kannski ekki
nema ellefu, tólf ára og lenda þá í
því að verða fárveikar auk þess að
vera útskúfað úr fjölskyldunni og
þær sjá engra annarra kosta völ en
að skilja barnið sitt eftir þar sem
einhver finnur það. Þegar börnin
koma fyrst á SPES-heimilið eru
þau óörugg og viðkvæm og ein grét
til dæmis mikið og vildi helst vera
ein til að byrja með. En stærri
krakkarnir voru afskaplega góðir
við hana og tóku hana í raun að sér
og þá var hún fljót að koma til og
taka gleði sína. Börnin passa upp á
hvert annað og það er mikill sam-
hugur milli þeirra.“
Forréttindi að kynnast börnunum
„Ég eignaðist svo vin á netkaffinu
sem ég sótti og hann var duglegur
að sýna mér hitt og þetta utan
heimilisins en þá sá maður hversu
fátæk þessi þjóð er,“ útskýrir Olga.
„Ég heimsótti fólk þar sem fjög-
urra manna fjölskylda bjó í mjög
litlu rými og svo var sláandi að sjá
örkumla fólk betla á götunum.“
Olga segir þó áberandi hversu
glaðlynt og vinalegt fólk Tógóbúar
eru. „Þeir segja alltaf, velkomin,
og kalla alla systur og bræður. Allir
virðast hafa mikið sjálfsöryggi og
sjálfsvirðingu. Ég bjóst auðvitað
við mikilli fátækt, en það sem kom
mér á óvart var hve mikla reisn
fólkið hefur í þessum erfiðu
aðstæðum, hvernig það fegrar litlu
heimilin sín og er alltaf vel til fara.
Meira að segja götustrákarnir, sem
áttu hvergi höfði að halla, voru
snyrtilegir. Tógóbúar eru sko ekki
feimnir og stökkva gjarnan upp og
dansa við lítið tilefni. Tónlistin er
mjög sterkur partur af menningu
þeirra.“ Olga segir að dvölin í Lomé
hafi verið mikil reynsla, bæði erfið
og skemmtileg. „En fyrst og fremst
voru það forréttindi að fá að kynn-
ast öllum þessu frábæru börnum.“
Aðspurð hvort hún gæti hugsað sér
að fara aftur til dvalar í Afríku
verður Olga hugsi. „Ég hreinlega
veit það ekki, hver veit nema að ég
snúi mér að byggðamálum á
Íslandi, en þróunarlönd verða mér
áfram hugleikin, það er ekki spurn-
ing. Ég hef heyrt svo margar sögur
af misheppnaðri þróunaraðstoð en
mér finnst mikilvægt að missa
ekki trú á öllu hjálparstarfi þess
vegna. Það sem skiptir máli er að
það sé verið að hjálpa heimamönn-
um að hjálpa sér sjálfir. Það sem
mér finnst svo jákvætt við SPES
er að börnin fá gott uppeldi í sínu
eigin landi hjá sínu fólki, það er
ekki verið að þröngva neinu upp á
þau, hvorki menningu né trúar-
brögðum.“ Olga Sif segist meta
hlutina öðruvísi eftir dvölina úti.
„Það hljómar kannski eins og
klisja. En ég mun til dæmis leggja
mig meira fram við að leggja pen-
ing til þróunaraðstoðar. Ég vil
frekar ganga í hræódýrum fötum
og leggja fram pening í staðinn.
Þarna úti fékk ég beint í æð hversu
miklu máli svona aðstoð skiptir.
Hér heima var maður löngu orðinn
ónæmur fyrir auglýsingum sem
segja að fyrir lítinn pening útvegir
þú svo og svo mörgum vatn, skóla-
bækur eðal lífsnauðsynjar. Þarna
varð þetta raunverulegra, ég
horfði til dæmis á börnin David,
Lisou og Afi og gerði mér grein
fyrir því að það er einhverjum
íslenskum styrktarforeldrum að
þakka að þau eru á lífi. Lítill pen-
ingur frá okkur getur bjargað og
breytt lífi fólks.“
Sá hvað hjálparstarf skiptir miklu
Oga Sif Guðmundsdóttir er nýkomin úr þriggja mánaða dvöl í Afríkuríkinu Tógó þar sem hún vann sem sjálfboðaliði í SPES-
barnaþorpinu þar sem yfir áttatíu foreldralaus börn búa. Anna Margrét Björnsson fékk að heyra um reynslu hennar úti sem hún
segir ómetanlega.
„ ÞAÐ SEM MÉR FINNST SVO JÁKVÆTT VIÐ SPES ER AÐ BÖRNIN FÁ GOTT UPPELDI Í SÍNU EIGIN LANDI HJÁ SÍNU FÓLKI“ segir Olga
Sif Guðmundsóttir, sem sést hér með börnum á Spes barnaheimilinu í Lomé. Efst til hægri: Olga Sif að mylja niður manjók-rót-
ina sem er mjög næringarrík og er notuð í matargerð í Tógó. Miðja: Ásamt Immaculé Amaganvi, forstöðukonu heimilisins.
Hér heima var maður
löngu orðinn ónæm-
ur fyrir auglýsingum
sem segja að fyrir lít-
inn pening útvegir þú
svo og svo mörgum
vatn, skólabækur og
lífsnauðsynjar. Þarna
varð þetta raunveru-
legra.