Fálkinn - 14.12.1956, Side 14

10 JÓLABLAÐ FÁLKANS 1956
Stef.án sem Faust í samnefndri óperu. Kgl. leikhúsiö 1950.
þeirra á Café Momus var þess vert
aS það væri skoðað í kiki.“ — „Tvá
várldstenorer sjunga" notaði Stock-
liolms-Tidningen sem greinarfyrir-
sögn í þetta sinn — Jussi Björling
söng í útvarpinu sama kvöldið, sem
Stefan Islandi söng í Kungliga Operan.
Skömmu siðar var íslandi ráðinn
að kgl. leikhúsinu og þar liefir hann
verið síðan, fyrst sem „kgl. opera-
sanger“ og síðan sem „kgl. kammer-
sanger". Það er talsvert gaman að
því fyrir okkur íslendinga, að við
þessa merkilegu listastofnun skuli
starfa fjórir íslendingar og allir í
fremstu röð, hver i sinni grein: Anna
Borg Reumert sem leikari og leik-
stjóri, Stefán íslandi og Einar Krist-
jánsson við óperuna og loks hefir
íslendingur náð frama við hinn fræga
danska ballett.
»
HEIMA Á ÍSLANDI.
Það er um tíu ára skeið úr söngævi
Stefáns íslandi, sem hann hefir ver-
ið algerum fjarvistum við ísland.
Fyrst Italíuárin fimm og síðan stríðs-
árin. Þó að liann hafi verið búsettur
í Danmörku síðan stríðinu lauk, hefir
þar ekki verið um að ræða nema vík
milli vina, og oft hefir Stefán komið
og lyft okkur í „sólu fegri draurna"
með söng sinum. Og alltaf þegar hans
gamli tryggi vinur „Karlakór Reykja-
vikur“ hyggur á stórræði, er kallað
á Stefán íslandi og liann kemur. Hann
liefir tekið þátt í öllum utanförum
kórsins — þar á meðal Ameríkuför-
inni miklu, er haldnir voru yfir 60
hljómleikar, ef ég man rétt, og nú
Stefán sem Don Carlos í samnefndri
óperu á kgl. leikhúsinu 1948.
síðast var hann í Norðurlandaför
kórsins í vor sem leið, og býst ég
ekki við að margir Norðurlandakór-
ar geti boðið einsöngvara, sem eru
jafningjar þeirra Stefáns og Guð-
mundar Jónssonar.
Stefán íslandi á glæsilegan listferil
að haki sér og mörg eru þau orðin
hlutverkin, sem hann hefir sungið.
Þau skulu ekki talin 'hér, en af mynd-
unum sem hér fylgja geta menn séð
tiu þeirra. En auk þeirra má nefna
aðal-tenórhlutverkin í „Lucia di
Lammcrmoor", „La Traviata“, „Don
Pascquale“ og „La Favorita“. Þá hef-
ir hann sungið í mörgum frægum ora-
toríum, meðal þeirra „Requiem"
Mozarts, og „Stabat Mater“ Rossinis
og Dvoraks.
Og eigi hefir hann lieldur vanrækt
íslensk tónskáld á hljómleikum sem
hann heldur. Því að hann á þá gáfu,
óperu og einmitt óperu, Stefán íslandi,
var í gærkvöldi sólóisti í Tivolis
Koncertsal og vann, eins og við mátti
húast „dundrandi“ sigur. íslandi söng
eins og norrænn Gigli, og svo sýndi
’hann að hann ekur ekki hringakstur
með sömu gamalkunnu viðfangsefnin,
nei, söngskrá lians var skipuð arium,
sem allur nninn hafa verið nýjar:
Thomas, Massenet, Donizetti, og á-
heyrendur lians, sem höfðu fyllt sal-
inn, létu ekkert tækifæri ónotað til
að hylla hann.““
Það væri freistandi að vitna í fleiri
ummæli frá þessum árum, sem Islend-
ingar vissu yfirleitt litið um hvað
Stefáni íslandi leið, og hve geypimikl-
um vinsældum hann átti að fagna
í Danmörku. En hér verður að láta
staðar numið. Þegar hann gisti Stokk-
Edith Oldrup Pedersen og Stefán
Islandi sem Mimi og Rodolphe í „La
Bohéme“ á kgl. leikhúsinu 1939.
komnunarinnar í „ítölskum" óperu-
söng.“
Á þessa leið skrifuðu blöðin um
Stefán íslandi á stríðsárunum. Mest
af þvi fór fram hjá okkur íslending-
um, því að þá var samgöngubann við
Danmörku og dönsk blöð sáust ekki
hér á landi. Listdómendur hikuðu ckki
við að likja honum við Gigli og sumir
töldu hann jafnoka hans. Danir meta
liann mest allra þeirra söngvara sem
þeir hafa á að skipa, öll þjóðin dáir
hann og það er ’hátíð þegar þeir Har-
aklur Sigurðsson lieimsækja bæina út
á landsbyggðinni og halda hljómleika.
„Fegurri söngur hefir máske aldrei
heyrst í hljómleikasalnum i Vejle,“
skrifar eitt blaðið þar árið 1941.
Á árunum fyrir stríð söng Stefán
inn á grammófónplötur, m. a. aríur
úr „Rigoletto“, „Ástadrykknum" og
„Bohéme“. „Fegur hefir ekki verið
sungið á plötur í Danmörku siðan á
dögum Herolds“, var sagt um þessar
plötur. Og um Tivolikonsert hans
1942 segir Hugo Seligmann, einn vand-
fýsnasti gagnrýnandi Danmerkur: „I
tindrandi birtu er risatenór Stefáns
íslandi, jökull og Vesuvius runnið sam-
an i eitt — guð má vita hvernig það
hefir orðið, en svona er það nú.“ Um
annan Tivolikonsert segir „Vik“ í
„Social-Demokraten“: „Okkar að heita
má einasti lyriski tenór, sá eini, sem
í öllu falli er fæddur til að syngja
Stefán sem Turridu í „Cavalleria
Rusticana“ á kgl. leikhúsinu 1945.
ihóím 1942 og söng Rodolphe í
„Bohénte" á móti Hjördísi Schymberg,
skrifaði Curt Berg um hann í Dagens
Nylieter eftir að hafa lofað rödd hans
mjög: Þessi ágæti söngvari gat leikið
líka, en maður á ekki að venjast því
að það fari saman hjá þeim sem íklæð-
ast skáldajakka hins lyriska Rodolplie,
venjan er sú að velsyngjandi trékubb-
ar fari með hlutverkið. Meðferð Is-
landis var þrungin alls konar vel
höguðum smáatriðum, bæði i leiknum
móti félögum sínum og í atriðunum
með hinni töfrandi Mimi, samspil
sem ekki er öllum gefin, að vera
jafnvigur sem ljóðsöngvari og ariu-
söngvari. Röddin er lyrisk, skapgerð-
in mikil og fjölhæf og kunnáttan svo
víðtæk, að allt getur liann túlkað á
þann veg, að það snertir tilfinning-
arnar og heillar hugann.
Það hefir líka áhrif á hlustandann,
sem sér Stefán íslandi á söngpallin-
um, hve vel hann kemur fyrir sjónir.
Hann er fríður sýnum, hógvær „og
af lijarta lítillátur", þýður og mild-
ur — sól og heiðríkja er kringum
hann. Hann er i fyllsta máta spegill
sinnar eigin raddar.
Þegar forsetahjónin okkar voru í
heimsókn i Danmörku fyrir hálfu
þriðja ári, hafði danska útvarpið sér-
stakan tónlistarþátt í tilefni af komu
jjeirra og sendi út „Sagadröm" tón-
skáldsins Carl Nielsens og íslensk
lög, sem Stefán íslandi söng. Kunnur
danskur „söngpædagog", Ruth 0ster-
gaard, skrifaði um þessa útvarpstón-
leika og benti á hve mikils virði það
væri að fá að heyra í útvarpi bestu
söngvara, með óbundinni söngskrá og
óháða leiksviðinu eða reglum þeim,
sem venjulega er fylgt um fyrirkomu-
lag hljómleika. Þeir væru ekki nema
fáir í Danmörku. Og svo segir hún:
„Stefán Islandi er einn af þessum
fáu, sem þyrstandi söngvinir heyra
of sjaldan. Látið ekki staðar numið
við þessa einu útvarpssendingu —
þetta eina skipti, sem hann er látinn
taka þátt i prógrammi, sem er orð i
tíma talað. Hugur Islandis er sögu-
draumurinn sjálfur. Það sem hann
snertir við af söngvum ættjarðar
sinnar verður að skáldskap og streng-
leik í munni lians. Og það er margt
annað, sem Islandi getur sagt okkur
frá í þeim boðskap listarinnar, sem
hann flytur, og við höfum þörf á að
heyra ...“
Skammt frá bernskustöðvum Stef-
áns íslandi er fjall, sem ber fallegra
nafn en flest önnur fjöll á íslandi.
Það heitir Glóðafeykir. Glóð listar-
innar og söngsins hefir brunnið í hug
Stefáns liklega frá því að hann man
fyrst eftir sér, og bjarnrann af þeirri
glóð hefir lagt víða. Það var sú glóð,
sem knúði hann til þess seytján ára
gamlan að leggja land undir fót og
fara til Akureyrar til að afla sér
söngmenntunar, og þessi hjartans
glóð hefir knúið hann áfram allt til
Framhald á bls. 44.
Stefán sem hertoginn af Mantova í
Rigoletto í Þjóðleikhúsinu 1951,