Vikan - 26.04.1979, Blaðsíða 11

eins og að halda því fram, að dimmar
karlmannsraddir séu það eina rétta fyrir
ungabörn, þar sem þau skelfast oft hávær
hljóð.
í dag er meiri ástæða til en nokkru sinni
fyrr að taka afstöðu til hlutverks feðra í
barnauppeldi. Það er nauðsyn, m.a. vegna
þess að grundvöllur kjarnafjölskyldunnar
leystist upp að verulegu leyti, þegar konur
fóru að fara út á atvinnumarkaðinn. En
það er líka nauðsyn útfrá jafnréttis-
sjónarmiði. Ef faðirinn er ekki tekinn
alvarlega inn í þá umræðu, þá er lítill
grundvöllur fyrir því að tala um jafnrétti á
milli kynja. En það er kannski ekki síst
mikilvægt að veita föðurnum sjálfum
tækifæri til að komast snemma í náin tengsl
við börn sín, því hann hefur alltof lengi
farið þess á mis — og ef til vill uppgötvað,
að það er um seinan, þegar börnin eru
orðin stór, þau vilja hann ekki.
Nýtt föðurhlutverk
Það er þörf á nýju föðurhlutverki. Það er
þörf á því, að faðirinn komi inn í fjölskyld-
una, en standi ekki fyrir utan hana, eins og
hið hefðbundna kjarnafjölskylduform
hefur ætlað honum. Faðirinn er mjög
mikilvægur fyrir börn. En hann getur
aðeins orðið mikilvægur, ef hann getur
komist í sömu nánu snertinguna við þau og
mæður hafa haft hingað til.
Föðurást á ekki að koma í staðinn fyrir
móðurást. Ást til barna á ekki að vera
bundin við kyn. Ást, sem ekki er
kynbundin, tekur mið af barninu sjálfu. Þá
ást eiga feður kröfu á að fá að njóta. En
þeir fá hana ekki nema að þeir berjist sjálfir
þeirri pólitísku baráttu, sem til þarf til að
öðlast hana. Það er baráttan um að fá að
vera faðir. Það liggur á henni — því að
börn, sem ekki fá föðurást í frumbernsku,
eiga erfitt með að öðlast hana seinna meir.
mæðra og barna, en gleymt föðurnum. En
þetta á ekki einungis við um fræðibækur.
Bækur fyrir almenning um uppeldismál og
lítil rit, sem hafa verið gefin út, höfða nær
eingöngu til mæðra. Það má nefna bók,
sem margir kannast við, „Bókina um
barnið” eftir Benjamin Spock. Hún fjallar
mjög lítið um hlutverk feðra í barna-
uppeldi. Einnig má nefna þau rit, sem
Heilsuverndarstöðin hefur gefið út — þau
eru aðallega ætluð mæðrum.
Ein af ástæðunum fyrir að það hefur
verið höfðað svo mikið til mæðra er, að
menn ætluðu, að mæður hefðu sérstaka
eðlislæga móðurhvöt, sem feður hefðu
ekki. Það er hins vegar ekki rétt, að svo sé.
Rannsóknir innan sálfræði hafa m.a.
varpað miklu ljósi á þessa fordóma. Orsökin
fyrir því, að oft er talað um sérstaka
meðfædda móðurhvöt, er að miklu leyti sú,
að henni hefur verið blandað saman við
það, að mæður eru einar færar um að hafa
börn á brjósti. En ungabörn hafa þörf fyrir
margt annað en að fá brjóst, og má þar
helst nefna þörfina fyrir náin tilfinninga-
tengsl. Hana geta feður líka uppfyllt. Það
er svipuð röksemdafærsla, að halda því
fram, að móðurhvöt stafi af brjóstagjöf,
17. tbl. Vikan 11