Eimreiðin - 01.10.1949, Side 12

248
ENSKA TÍMABILIÐ Á ÍSLANDI Á 15. ÖLD EIMREIÐIN
líftóra var enn í lionurn. Slíka ást liöfðu Islendingar á Tómasi
Becket.
Nú verður að líta á 15. öldina á Islandi, um stund, frá sjónar-
miði Englendinga á 15. öld. Þessir verzlunarkönnuðir liafa numið
lönd um allan hnöttinn. Sum þeirra voru auð, önnur hafa þeir
tekið með lierskildi. Þeir voru arfþegar norrænna víkinga, enda
rann þeim norrænt hlóð í æðum. Þeir voru engir ættlerar. Að
þrautseigju og liugrekki voru þeir jafnokar forfeðra sinna. Dönsku
embættismennirnir á Islandi töluðu lágþýzku (Platt-Deutsch) og
blending af henni og dönsku. Island var þá nýkomið undir Dana-
konung. Eiríkur af Pommern talaði lágþýzku, og hréfagerðir
hans eru á því máli. Yar ekki von, að norrænir Englendingar, og
íslendingar líka, töldu þá útlendinga á Islandi, eins og þingið
enska gerði? Englendingum blöskraði meðferðin á frændum sín-
um. Þeir Islendingar, sem hörðust með hirðstjóranum til að gera
upptækar eigur Englendinga, unnu gegn hagsmunum fósturjarð-
arinnar. Enska verzlunin lyfti íslendingum upp úr eymd og ar-
mæðu. Enskir gullpeningar flæddu yfir landið. Yestinannaeyingar
gátu gert kaupsamning við enska kaupmenn undir hlífiskihli víg-
girðinga í Vestmannaeyjum, sem voru konungseign.
Alexander Bugge lætur villa sér sjónir og liálftrúir þeirri
ákæru, að Englendingar liafi keypt unglinga af foreldrum þeirra
og lmeppt þá í þræhlóm á Englandi. Þegar gætt er að í skjölum
og skilríkjum, sést, að Englendingar horguðu foreldrunum fyrir
þann tíma, sem þessir ungu menn þurftu til að læra verzlun á
Englandi, svo þeir gætu verið fulltrúar enskra kaupmanna á
Islandi. Með öðrum orðum, þetta var vísir til íslenzkrar kaup-
mannastéttar. Svona má rangfæra og kalla illt það, sem er gott.
Eiríkur af Pommern sendi lágþýzkan gæðing sinn til Islands
til að sjá hvernig ástatt var. Hann skrifar lionum, að breyting
verði að gera, „sonst gelit dit land van der cronen“ (annars geng-
ur landið undan krónunni, þ. e. konungi).
Norðmenn töluðu enn sama mál og Islendingar, þó það væri
byrjað að bjagast á dögum Eiríks af Pommern. Þegar Eiríkur
veltist lir völdum, lagðist hann út og gerðist sjóræningi, lifði á
að ræna kaupskip þegna sinna, danskra, norskra og sænskra. Mxni
það vera einsdæmi í sögu Norðurlanda og líklega í allri Evrópu.
Arufinnur Þorsteinsson hirðstjóri — Árni biskup mun hafa