Eimreiðin - 01.10.1949, Síða 76

312
RITSJÁ
EIMREIÐIN
sýnishorn af vegferð mannsandans“,
— þessari torsóttn leið ex umbra ad
astra, frá fyrstu tíó fram á vora daga.
'Þetta er góð og vegleg gjöf, lífsstarf
gáfaðs eljumanns, sem um langa ævi
hefttr með samvizkuscmi og af heil-
um huga lcitað sannleikans og aldrei
látið pcrsónulegar óskir eða æsta
múgmennsku og tí/.knr glepja sér
sýn á vísindabrautinni.
Það er áreiðanlegt. að þeir menn,
sem vilja fá gott yfirlit uni Jiað, sein
menn í dag vita um hinn sýnilega
heim, — en hann nær nú að því er
sagt er 100.000 milljónir ljósára út
fyrir þennan hnött, — um uppruna
hans og jarðar vorrar, iim upphaf
lífsins og Jiróim þess, um mann:nn
frá fyrslu tíð, siðvenjur lians og trú-
arhrögð og mcnningima yfirleitt, —
allir þessir menn geta hér lesið það,
sem færustu vísindamenn nútímans
telja réttast í þcssum fræðuin. Próf.
Ágúst H. Bjarnason setur þetta allt
fram á skiljanlcgan hátt, af mikilli
vandvirkni. Þótt liann af lítillæti
nefni þessar bækur „ágrip“, þá eru
þær mikið meira, er víða fjallað
itarlega um efnið, t. d. í trúarbragða-
og heimspekisögii Austurlanda, sem
er stórmerkt rit, liefur afarmikinn
fróð'leik að geyina, á ölluiii sviðum,
um þessi fornu menningarlönd. Bók-
in Austurlönd er mjög mikið aukin
og endurbætt frá fyrri útgáfunni,
heilum köflum bætt við, enda hafa
fornleifafundir síðastliðin 40—50 ár
mjög aukið þekkingu manna á menn-
ingu þessara þjóða. Sýnishorn eru
nokkur af skáldskap þeirra þjóða, og
eykur það mjög gildi bókarinnar,
sýnir hugsunarhátt og hugarflug
þeirra tíða manna, hinna spökustu,
er þá voru uppi.
Ekki kann ég allskostar vel við að
tala um „trú“ Krists og Páls, vildi
heldur nefna það kenningu Krists og
guðfræði Páls.
Frágangur hókanna cr ágætur,
pappír góður og prófarkalestur vand-
aður mjög. Margar vel prentaðar
myndir prýða bækurnar. Er það út-
gefendum til sóma, hve vel þeir
hafa vandað til útgáfu þessarar.
Þorsteinn Jónsson.
SÓL OG MENN. Rvk. 1949. -
Vilhjálmur frá Skáholti hefur látið
frá sér fara alls þrjár liækur, ein hef-
ur komið út í tveim útgáfmn. Greind-
ir menn hafa farið lofsamlegum orð-
uin um ljóð þessi, en það er nieð
þau eins og svo ótal margt, sem nienn
hafa ort, um allar aldir, — timinn
sker úr um það, hvað lifir og stækk-
ar og hvað sofnar og gleymist. Mörg
storskáld samtíðar sinnar verða nu
að láta sér nægja það að ruinska að-
eins á 50 eða 100 ára fres’.i, — þegar
efnisleitandi útvarp eða blöð, eða
aðrir, vekja þau upp. Þá blómgast
þau á ný, nokkra daga, — hæði cg
og aðrir finna ilm og angan þess, er
þau hafa ræktað, lífgað og hlúð að,
við spyrjum: Af hverju hafa þess:
skáld hliindað svo lengi? Og svo
gleymum við þeim aftur. — Aðeins
örfáir útvaldir öðlast hið „eilífa", þ-
e. allflestir hugsandi niann, liverra
tíma sem er, lialda þeim lifandi, af
því að þcir þurfa þess með, sem
stórskáldin skildu eftir. Þessi skáld
eru með hugsuii sinni og formi, venju-
lega hvort tveggja, liafin yfir alla tínia.
Þess vegna er það afar heimsku'.egt
að segja um lifandi skáld, að hann
muni verða stórfrægur eftir 2 eða 3
hundruð ár ! Mjög er liætt við því, að
einmitt þau skáhl, sem þetta er sagl
um, verði skammlíf, eftir að þa»
hafa lagzt í hina jarðnesku gröf, af