Fréttablaðið - 31.03.2011, Qupperneq 51

FIMMTUDAGUR 31. mars 2011 27
Pistlar
Valgarður Egilsson
læknir
Það er kennt að nýr einstakling-ur sem til verður fái helming
erfðaefnis síns frá hvoru foreldri.
Þetta er ekki alltaf rétt.
Hjá jurtum er dálítill hluti af
erfðaefni frumunnar kominn ein-
vörðungu frá kvenblóminu, móð-
urjurtinni, jafnvel 4-5%. Þetta
er sá DNA-hluti sem er í grænu-
kornunum og hvatberum jurta-
frumunnar. Grænukornin hafa í
sér drjúgmikið af DNA. Í heild
hefur kvenblómið kannski lagt
til 52% af erfðaefni í frumum
jurtarinnar en karlblómið þá 48
% (af heildar DNA-magni hverrar
jurtafrumu).
Í grænukorninu er blaðgrænan,
undraefni sem nemur ljósið – bind-
ur orku rauðra geisla sólarljóssins, en
varpar grænum geislum frá sér.
Hjá dýrum er sérframlag frá móð-
urinni minna. Í dýrafrumunni er auð-
vitað ekkert grænukorn en hvatber-
arnir innihalda dálítinn DNA-stúf
sem erfist einungis frá móður. Í frum-
um karldýra kemur smá-litningur
reyndar frá föður einungis, svokall-
aður y-litningur.
Fróðlegt er að skoða hvaða hlut-
verki þetta sérframlag móður gegn-
ir, þ e. erfðaefni hvatbera og grænu-
korna.
Hvatberar dýrafruma (þar með
mannafruma) sjá um framleiðslu
á mestum hluta háorku-sameinda,
orkumyntinni ATP sem er gjaldgeng
í öllum frumum veraldar, og verður
einkum til við öndun (bruna) fæðu-
efna. Hvatberar leggja til þorrann af
því ATP sem líkaminn þarf – og að
auki verður til varmi við öndunina
(brennsluna).
Móðurarfurinn gefur okkur þá
nánast allan líkamsvarma okkar dýr-
anna, og í jurtaríkinu leggur móður-
arfur til öll grænukorn á jörðu.
Undarlegt að engir vita
upphaf líkamsvarma mannsins.
Einungis frá okkar móður
erfðalínur fornar rita.
Lita jörðu grös og gróður
græna – þegar vorið kemur
– þegar ljósið lífið nemur.
Erfist þetta allt frá móður.
Allt hvað mæður góðar gjörðu
gjöldum þakkir öðru fremur:
allur varmi okkur borinn
– allur litur grænn á jörðu.
Það er þá ekki lítið framlag móður-
innar. Í tungumálinu sér þessa nokk-
ur merki: Jörðin, moldin, er kennd til
móður, móðir jörð heitir hún, með
gróðri, hlýju og öryggi.
Hins vegar hefur orðið föðurland
nánast pólitíska merkingu og jafnvel
hernaðarlega merkingu.
Patria, la patrie, Das Vaterland,
fædrelandet. Jörðin er kennd við
móður.
Ríkið við föður. – Til móður verður
rakinn: líkamsvarmi okkar – og allur
litur grænn á jörðu.
Framlag
móður
Undanfarna áratugi hefur ofbeldi í ýmsum myndum auk-
ist í boltaíþróttum. Í fyrstu bar
mest á þessu erlendis og þá meðal
atvinnumanna, en nú er þetta orðið
óhugnanlega algengt hér á landi.
Við, sem stunduðum keppnis-
íþróttir í handbolta, körfubolta
eða knattspyrnu fyrir 40-50 árum,
þekktum ekki þau bolabrögð sem nú
tíðkast og má þá nefna andlitshögg,
alvarleg olnbogaskot og gróf spörk
í fætur með tilheyrandi meiðslum.
Erlendis eru skýringar á auknu
ofbeldi þær helstar, að laun og bón-
usar atvinnumanna væru orðin svo
há, að keppendur svífast einskis til
að slá út hættulega andstæðinga og
ná fram sigri.
Nú er svo komið að ástandið hér
er að verða jafn slæmt, þótt ekki sé
hægt að kenna um háum launum.
Fyrir skömmu komu fram í frétt-
um tveir alvarlegir atburðir, sem
eru m.a. tilefni þessarar greinar.
Í þeim fyrri fengu fimm leik-
menn rauða spjaldið og að auki
tveir aðstoðarmenn á varamanna-
bekkjum í innanhússknattspyrnu-
leik tveggja Reykjavíkurliða, eða
alls sjö rauð spjöld í einum leik!
Í hinu tilvikinu sló stúlka keppi-
naut sinn svo heiftarlega í andlitið í
körfuboltaleik að þolandi lá eftir á
vellinum. Stúlkan var að sjálfsögðu
rekin út af, en fékk síðar aðeins
tveggja leikja bann, þótt myndband
sýndi greinilega vísvitandi, og að
því er virtist, tilefnislítið brot, þar
sem boltinn var hvergi nálægur!
Hvað veldur, hvar er leikgleðin og
hvaðan kemur þessi árásarhneigð?
Margir benda á aukið ofbeldi í
kvikmyndum og sjónvarpsþáttum,
þar sem hetjurnar berja andstæð-
ingana sundur og saman á fólsku-
legan hátt og þykir bara gott mál.
Einnig er hugsanlegt að agaleysi
ungmenna í dag eigi þátt í þessu,
og/eða að aukinni áróðurstækni
nútímans sé um að kenna.
Getur verið að þjálfarar og aðrir
liðstjórnendur hafi þannig þau áhrif
að leikmenn líti á andstæðingana
sem óvini, þar sem of margt er
leyfilegt? Keppnisskap á ekki að
afsaka svona framkomu og það er
mikilvægt að þjálfarar og foreldr-
ar stýri leikmönnum sínum í hita
leiksins í öllum aldursflokkum. Það
gleymist að þetta er leikur, sem á að
laða fram það besta hjá keppendum.
Hver sem ástæðan er, geta allir
verið sammála um að slík fram-
koma á ekki heima í íþróttaleikjum
og nauðsynlegt er að setja strang-
ari reglur til að vinna bug á þessu
ofbeldi og agaleysi, sem því miður
sést alltof oft í leikjum hérlendis.
Nærtækast er að auka viðurlög
við alvarlegum brotum, þannig að
fólk fái t.d. sex leikja bann í stað
tveggja eða þriggja leikja sem nú
tíðkast. Við endurteknar brottvísan-
ir mætti síðan útiloka viðkomandi í
hálft eða heilt ár.
Þetta mundi halda aftur af brota-
vilja keppenda og auk þess mundu
þjálfarar og aðrir liðstjórnendur
væntanlega leggja meiri áherslu á
prúðmannlega framkomu í leikjum.
Ofbeldi í íþróttum
Íþróttir
Gerða S.
Jónsdóttir
fv. flugfreyja
Ólafur Gíslason
verkfræðingur
Komdu og kynntu þér lausnir
fyrir lántakendur
Opið í öllum útibúum í dag til kl. 18
ús nnæðisH lá
Íslenskt húsnæðislán
110% aðlögun húsnæðislána
Erlent húsnæðislán
Endurútreikningur
eða höfuðstólslækkun
Nýtt íslenskt
húsnæðislán
Sértæk skuldaaðlögun
Það verður opið til kl. 18.00 í útibúum Íslandsbanka alla
búnir að veita
verður
erindum.*
Dæmi um úrræði í boði:
Endurútreikningur erlendra húsnæðislána
bilinu 25 til 40%.
110% aðlögun
Sértæk skuldaaðlögun