Freyr

Árgangur

Freyr - 01.06.2000, Síða 4

Freyr - 01.06.2000, Síða 4
Ritstjórnargrein Hinn fjarstaddi hefur á röngu að standa Mikil ólga ríkir í íslensku þjóðfélagi um þessar mundir. Efnahagsleg uppsveifla hefur staðið í á þriðja ár og gefið mögum færi á að bæta sinn hag. Aðrir hafa hins vega orðið undir í góðærinu. Má þar nefna þá sem verða að búa við félagslega framfærslu, auk þess sem uppsveiflan hefur fyrst og fremst verið bundin við höfuðborgarsvæðið en landsbyggðinni hefur blætt, bæði til sjávar og sveita. Fram undir 1980 var það ráðandi stefna í landbúnaði að bændur skyldu framleiða eins mikið og þeir gætu og framkvæma og stækka bú sín eftir mætti. Þá snerist dæmið við og settur var kvóti á mjólkur- og kindakjötsframleiðslu enda viðunandi markaðir ekki lengur fyrir hendi fyrir óbreytta framleiðslu þessara afurða. Þar með hófst þrautaganga íslenskra bænda, sem stendur enn. Hún er ekkert sérstök fyrir okkur, en er hin sama eða víða sárari í öðrum löndum. Það er í mannlegu eðli að hver og einn leitist við að tryggja hag sinn eða bjargi sínu skinni þegar þrengir að. Viðbrögðin geta þá verið að menn snúi bökum saman, eins og gert var þegar verkamenn hófu kjarabaráttu sína með því að stofna verkalýðsfélög fyrir um 100 árum. í íslenskum landbúnaði nútímans birtist þetta í því að afurðastöðvar í landbúnaði eru að sameinast, bæði í mjólkur- og kjötiðnaði og í úrvinnslu og sölu garðyrkjuafurða. Viðbrögðin geta einnig verið gagnstæð, þ.e. að leysa upp einingar, þar sem ólíkir og jafnvel öndverðir hagsmunir hafa verið spyrtir saman. Þar má nefna að rekstur mjólkursamlaga og sláturhúsa á vegum kaupfélaga hefur verið gerður sjálfstæður eða sameinaður öðrum hliðstæðum rekstri. I þessu efni hrósa Sunn- lendingar happi en frá upphafi hafa Sláturfélag Suðurlands og Mjólkurbú Flóamanna verið sjálfstæð fyrirtæki í eigu bænda og eru hvort um sig öflug á sínu sviði. Um langan aldur var Búnaðarfélag Islands sameiginlegt baráttutæki alls landbúnaðar hér á landi. Árið 1945 var Stéttarsamband bænda stofnað til að hafa með höndum kjarabaráttu bænda, þar sem óeðlilegt var talið að félagsskapur, sem rekinn var fyrir almannafé, stæði í kjarabaráttu fyrir félagsmenn sína. Á síðustu áratugum hafa síðan verið stofnuð sérstök félög eða samtök um allar greinar landbúnaðarins og hafa umsvif þeirra farið vaxandi. Jafnframt hefur þess gætt æ meira að þær hafa margar hverjar, einkum hinar stærri, talið hag sínum best borgið með því að taka eigin mál sem mest í sínar hendur, frá heildarsamtökunum, Bændasamtökum íslands. Það sem hér er á ferð verður hvorki dæmt sem „rétt“ eða „rangt“. Annað sjónarmiðið heldur á lofti því sígilda viðhorfi að „sameinaðir stöndum vér en sundraðir föllum vér“. Fylgjendur hins viðhorfsins halda því hins vegar fram að hver og ein búgrein standi best ef hún hefur sjálf með höndum eigin mál. Ljóst er að hagsmunir framleiðenda og neytenda í kaupfélögum, sem reka bæði mat- vöruverslanir og afurðastöðvar, eru svo öndverðir að slíFur rekstur á erfitt uppdráttar. Spurningin er hvort hagsmunir hinna einstöku búgreina séu einnig svo öndverðir að best sé að dregið verði verulega úr starfsemi sameiginlegs félagsskapar þeirra, BÍ? Vissulega eru þar víða ólíkir hagsmunir á ferð. Þeirri hugsun verður þó ekki varist að hér ráði verulega um hinar miklu þrengingar sem landbúnaðurinn allur gengur nú í gegnum þar sem hver reynir að bjarga sínu skinni. Hver búgrein finnur napurlega á eigin skrokki vandamál sín og þrengingar en heildarhagsmunir atvinnuvegarins eru fjarlægari. Orðsnjall maður orðaði fyrirbærið þannig: Hinn fjarstaddi hefur á röngu að standa. M.E. 4 - FREYR 6/2000

x

Freyr

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Freyr
https://timarit.is/publication/863

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.