Fréttatíminn - 07.10.2011, Side 32

Öskubuskur nútímans
bjarga konungsveldunum
Mette-Marit, næsta drottning Norðmanna, og Daniel Westling, hertogi af Vestur-Gotlandi, eru hinar sönnu öskubuskur nútímans.
Bæði eru þau elskuð í sínum heimalöndum og hafa aukið á vinsældir konungsfjölskyldnanna, segir Elísabet Brekkan, áhugamaður
um hagi kóngafólks. Fréttatíminn skoðar með Elísabetu hvort öskubuskuævintýrin leiði til endaloka konungsvelda Evrópu.
E
f Karl Bretaprins væri ung-
ur, ógiftur maður en hefði
ekki verið fastur í viðjum
vana og reglna áttunda og
níunda áratugarins, væru
synir hans Harry og Vilhjálmur vart inni
í myndinni. Kalli vildi nefnilega giftast
Camillu sinni Parker Bowles. Hún þótti
hins vegar ekki samboðin honum innan
hirðarinnar. Kalli giftist því Díönu Spen-
cer, sem er af eldri aðalsættum en krón-
prinsinn sjálfur. Í bókinni Díana – Sönn
saga er sagt frá því að hún, svo ung að
árum, hafi lítið hugsað um ástæður
þess að prinsinn vildi giftast henni –
en stóð svo berskjölduð frammi fyrir
bresku þjóðinni; ein að bugast undan
álagi, haldin átröskun og í ástlausu
hjónabandi. Á meðan dreymdi Kalla um
Camillu. Hann skreytti sig með erma-
hnöppum frá Camillu, enda guðfaðir
elsta sonar hennar.
Nú er Camilla samboðin Karli, þau
gift og dóttir fyrrum flugþjóna sem reka
fyrirtækið Party Pieces, Kate Middle-
ton, orðin tengdadóttir hans. Því mætti
ætla að á 21. öldinni gætu prinsessu-
draumar okkar almúgastúlkna ræst.
Hafa ekki þau Mette-Marit, barnsmóðir
lögbrjóts og næsta Noregsdrottning,
Daniel Westling, fyrrum einkaþjálfari
og eiginmaður erfingja Svíakrúnunnar,
hin ástralska Mary Donaldson, eigin-
kona krónprins Dana, og suður-afríska
sunddrottningin Charlene Lynette Witt-
stock, næsta furstynja af Mónakó, öll
sannað það?
„Nei, aldeilis ekki,“ segir Elísabet
Brekkan, sérfræðingur í kóngafólki.
„Aðeins þau Mette-Marit og Daniel
Westling eru af almúgaættum. Hin eru
öll úr efri stéttum samfélagsins; líka
Mary því hún kemur úr toppdjobbi og
pabbi hennar er prófessor. Þau eru úr
efri stéttum Ástralíu.“
Mette-Marit og Daníel elskuð
Elísabet bendir á að það sé misskiln-
ingur að Silvía Svíadrottning hafi hefð-
bundinn bakgrunn millistéttarinnar.
Hún hafi alist upp við mun strangara
uppskafnings-uppeldi en Karl Gústaf,
kóngurinn sjálfur. „Hún er af yfir-
stétt í Brasilíu þar sem litið var niður á
Brasilíumenn. Faðir hennar var þýskur
forstjóri í Brasilíu. Hún ólst upp innan
girðingar.“
Þau Mette-Marit í Noregi og Daniel
í Svíþjóð eru því, að dómi Elísabetar,
einu hreinræktuðu öskubuskurnar sam-
kvæmt skilgreiningu blaðamanns. Hún
segir að bæði hafi þau náð mikilli hylli
heima fyrir. Í hitteðfyrra hefði hreinlega
verið hægt að sópa sænsku konungsfjöl-
skyldunni út úr höllinni því vinsældir
hennar hafi farið svo dvínandi. En nú sé
öldin önnur. „Daníel slær svona ofboðs-
lega í gegn. Já, og pabbi hans líka, því
ræðan sem hann hélt í brúðkaupinu í
fyrrasumar sló allt út. Í ljós koma að
tengdafaðir Viktoríu var með meira en
gripsvit en það er ekki algengt þarna
því kóngurinn er ekki með meira vit en
Guð gaf.“
Byltingarhæft í Evrópu
Elísabet telur ekki að það dragi úr vin-
sældum og virðingu konungsfjölskyldna
að velja sér sína öskubuskuna hver eða
að það grafi á endanum undan konungs-
veldunum.
„Þetta fellir ekki kóngsfjölskyldu-
rnar. Aftur á móti ef sænski kóngur-
inn þeytist út um allar jarðir og hittir
einræðisherra og segir: Hér er aldeilis
gott að vera, fellir hann sjálfan sig.“ En
konungsveldin haggist ekki. „Til dæmis
í Danmörku sitja þau ógurlega föst þó að
Daniel Westling:
Ólst upp í smábæ í Svíþjóð og
stofnaði líkamsræktarkeðju
Daniel fæddist 15. septem-
ber 1973 í Örebro. Hann ólst
upp í smábænum Ockelbo.
Faðir hans er félagsmála-
stjóri og móðir hans vinnur
á póstinum. Hann á eina
systur.
Daniel er mennt-
aður íþróttakennari. Hann
stofnaði líkamsræktar-
keðjuna Master Training
aldamótaárið og þar hittust
þau Viktoría Ingrid Alice
Désirée, sem verður fyrsti
kvenkyns þjóðhöfðinginn í
Svíþjóð af Bernadotte-ættinni. Hann er mikill íþrótta-
maður og stundaði íshokkí, fótbolta og golf. Hann hefur
gegnt herþjónustu og starfaði við skóla fyrir börn með
sérþarfir.
Nú eftir brúðkaupið ber hann titlana prins af Svíþjóð og
hertogi af Vestur-Gotlandi.
Catherine Middleton:
Í skóla með Villa en
foreldrarnir selja partískraut
Catherine Middleton er nú
hertogaynjan af Cambridge
eftir að hún giftist syni Díönu
prinsessu af Wales og Karls
Bretaprins. Hún fæddist 9.
janúar 1982 og ólst upp í
Chapel Row í Bucklebury,
litlum bæ nálægt Newbury
í Berkshire. Þau Vilhjálmur
stunduðu bæði nám við St.
Andrews-háskólann í Skot-
landi og hittust fyrst 2001.
Hún útskrifaðist með MA í
listum. Þau slitu sambandinu
í þó nokkra mánuði árið
2007 en héldu vinskap, sem svo aftur þróaðist í ástar-
samband og hjónaband 29. apríl síðastliðinn.
Kate er elst þriggja systkina. Foreldrar hennar reka
fyrirtækið Party Pieces, sem selur partíbúnað og skraut,
og er 30 milljóna punda virði, sem eru um sex milljarðar
króna.

Mary Donaldson:
Fjögurra barna móðir með
mikla menntun
Mary fæddist 5. febrúar 1972
í Hóbart, á eyjunni Tasmaníu í
Ástralíu. Hún á tvíburabróður
og tvö eldri systkin og er dóttir
prófessorsins Johns Dalgleish
Donaldson og fyrri konu hans,
Henriettu Clark Donaldson,
sem var skosk. Fimm árum
eftir lát móðurinnar, árið 2001,
giftist faðir hennar á ný, rit-
höfundinum Susan Elizabeth
Donaldson.
Mary og Friðrik kynntust á
krá í Sydney þegar Ólympíuleik-
arnir voru haldnir þar árið
2000. Hún er menntuð sem
viðskiptalögfræðingur og lauk
einnig námi í auglýsingum,
The Advertising Federation of
Australia, og beinni markaðs-
setningu frá Australian Direct Marketing Association.
Þau Mary og Friðrik eiga fjögur börn. Christian
Valdemar Henri John er elstur, fæddur 15. október
2005. Þá fæddist dóttir þeirra Isabella Henrietta Ingrid
Margrethe 21. apríl 2007 og loks fæddust tvíburarnir
Vincent Frederik Minik Alexander og Josephine Sophia
Ivalo Mathilda 14. apríl 2011.
Mette-Marit:
Stundaði reif-dansleiki og vann
á kaffihúsi í Ósló
Mette-Marit Tjessem Høiby
fæddist í Kristiansand
19. ágúst 1973. Hún er
dóttir Svens O. Høiby, sem
vann sem blaðamaður á
héraðsfréttablaði, og Marit
Tjessem. Foreldrar hennar
skildu og giftust að nýju.
Hún á eina systur og tvo
eldri bræður. Fósturbróðir
hennar, Trond Bernsten,
lést á Útey í fjöldamorðinu
í sumar.
Á menntaskólaárunum
varði hún sex mánuðum í
Ástralíu sem skiptinemi.
Mette-Marit kláraði fornám
í heimspeki fyrir háskóla-
nám, tók sér ár frá námi og
vann á kaffihúsi í Ósló áður
en hún hitti krónprinsinn. Hún stundaði ekki fullt nám
og var lengur að klára framhaldsskólanám en gengur
og gerist. Á síðari hluta tíunda áratugarins fór hún oft á
árlega rokkhátíð í heimabæ sínum, þá stærstu í Noregi
um árabil, þar sem hún hitti Hákon prins.
Mette-Marit var þá einstæð móðir með soninn Marius
Borg Høiby, sem fæddist 13. janúar 1997. Ekki voru allir
á eitt sáttir þegar ljóst varð að hún yrði drottningarefni
Norðmanna. Hún hafði stundað reif-dansleiki, sem oft
eru nefndir í sömu andrá og eiturlyf, og barnsfaðir
hennar hefur verið dæmdur fyrir sölu á þeim. Almenn-
ingsálitið hefur hins vegar breyst. Þau Hákon eiga tvö
börn, Ingrid Alexöndru, sem fæddist 21. janúar 2004, og
Sverre Magnus, sem fæddist 3. desember 2005.
Charlene Lynette Wittstock:
Fædd í Simbabve og keppti á
Ólympíuleikum
Charlene Lynette Wittstock, sem er nú prinsessan
af Mónakó, fæddist 25. janúar 1978. Hún er afburða
sundkona og var í 4x100 metra boðsveit Suður-Afríku á
Ólympíuleikunum í Sydney árið 2000, þar sem þau prins
Albert hittust fyrst. Sveitin varð í fimmta sæti. Hún hætti
keppni 2007. Þau Albert sáust þó ekki fyrst saman fyrr
en fyrir fimm árum, þegar hún fylgdi honum við hinar
ýmsu opinberu athafnir.
Hún er dóttir
Michaels og Lynette
Wittstock, fæddist
í Ródesíu, sem nú
er Simbabve, og er
af þýskum, enskum
og írskum ættum.
Fjölskyldan fluttist til
Transvaal í Suður-
Afríku árið 1989.
Pabbi hennar sagði
í apríl síðastliðnum að
hann væri að hugsa
um að flytja fjölskyld-
una frá Suður-Afríku til
Mónakó vegna hárrar
glæpatíðni í heima-
landinu.
þau séu ekkert sérlega vinsæl af almúg-
anum. Fólk veit ekki eins mikið um þau
og við hér; því er nákvæmlega sama um
þau. Það sá ég vel þegar ég var á Sjálandi
í sumar. Við höldum að þau séu svo elsk-
uð í Danmörku en fólk gerir bara grín
að þeim – nema drottningunni. Það er
vegna þess að hún er vel gefin og kemur
vel fyrir. Hún eltist aldrei við merkjavöru
eins og Gucci, Ninu Ricci eða Hugo Boss
heldur fylgdi afa sínum, Svíakonungi,
við fornleifauppgröft.“
Elísabet segir að aðeins hið pólitíska
landslag haggi konungsfjölskyldunum.
Þannig hafi franska konungsfjölskyldan
eytt sjálfri sér í Frönsku byltingunni
með því að ögra fólki með villtu líferni.
„Ég skil því ekki að ekki hafi komið til
uppþota við brúðkaup Vilhjálms og Kate.
Á Bretlandseyjum deyr fólk á götum úti.
Þar er fólk af fjórðu kynslóð atvinnu-
leysingja. Og svo þyrfti ekki að selja
nema eina skúffu af gullrusli þessarar
kerlingar til að brauðfæða heila borg.
Það er byltingarhæft í Evrópu, en hún
verður ekki. Enda er Bretadrottning
alltaf með sama veskið og greiðsluna
og virkar aðhaldssöm. Hún ögrar ekki
landsmönnum.“
Útþynnt blátt blóð
Elísabet telur heldur ekki að þótt bláa
blóðið þynnist með hverri kynslóð verði
það til þess að almenningur sjái ekki
lengur tilganginn í að halda fjölskyldun-
um uppi með skattgreiðslum sínum.
„Það er einmitt svo styrkjandi fyrir
konungsfjölskyldurnar að fá inn heil-
brigt fólk,“ segir Elísabet og bendir á
vinsældir norsku Mette-Marit, sem sé
virkilega sæt, ljóshærð stelpa, í námi
í opinberri stjórnsýslu og klípi menn
í rassinn í biðröðum, sér til stuðn-
ings. Daniel Westling styrki einnig þá
sænsku.
„Hann fékk, eins og [hin breska] Kate,
átta ára aðlögun og hann veit hvað hann
er að gera.“ Ólíkt Kate fái hann hins
vegar hlutverk sem skipti máli, enda
„enginn munur á konum og körlum í
Svíþjóð“. Í Bretlandi séu reglurnar stífar
og misrétti kynjanna endurspeglist í
hlutverkum Vilhjálms og Kate. „Hún fær
því ekki annað hlutverk en að vera þessi
sæta. Svo verður hún látin eignast börn
og kaupa golfkylfur handa fötluðum á
meðan hann Daníel fær greindarlegt
hlutverk. Hann fær diplómatískt djobb.“
Og hjónabönd öskubusknanna halda,
að mati Elísabetar, betur en hinna aðals-
bornu. „Bæði Sara Ferguson [sem skildi
við Andrew, yngri bróður Karls Breta-
prins] og Díana voru af aðli,“ bendir hún
á. Spurð um hjónaband Alberts prins
af Mónakó og fyrrum sunddrottningar-
innar Charlene Lynette Wittstock, sem
sögur segja að sé að liðast í sundur strax
á hveitibrauðsdögunum, svarar hún:
„Það horfir öðruvísi við með Mónakó-
liðið vegna þess að Mónakó er ekki
alvöru land. Mónakó er peningaþvotta-
stöð þar sem ríkja aðrar siðgæðisreglur
en hjá okkur hinum. Það er nú bara það,“
segir hún. „Margrét Danadrottning
hefur meira gildi en forseti hjá okkur.
Hún er krókurinn aftur í tímann og inn
í framtíðina. Hún er móðirin og fólk er
sátt við það. Þarna í Mónakó búa rétt ríf-
lega 35 þúsund manns í peningaþvotta-
stöð. Þetta hjónaband er bara „setup“
(sýndartilhögun).“
Það er því ljóst að Elísabet Brekkan
telur ekki að ólíkur bakgrunnur konung-
borinna og öskubuskna kollvarpi kon-
ungsveldum Evrópu. Ástin sé límið.
Gunnhildur Arna Gunnarsdóttir
gag@frettatiminn.is
Hver eru ævintýraprinsar
og -prinsessur Evrópu?
32 úttekt Helgin 7.-9. október 2011