Sagnir - 01.04.1980, Blaðsíða 15

Sagnir - 01.04.1980, Blaðsíða 15
Loftur Guttormsson Fólksfjöldasaga og söguleg lýdfrædi Fátt eitt um rannsóknarhefdir og nýmœli A vettvangi félagssögu er söguleg lýðfræðl (historisk demografi) sú grein sera einna mestur vöxtur hefur hlaupið í á síðustu áratugum. Greinin hefur öðlast viðurkenndan sess innan sagnfræðinnar vítt um lönd,allt frá Noregi til RÓm- önsku Ameríku,svo sem alþjóð- legar ráðstefnur og sérhæfð tímarit bera vott um. Ætlunin er að víkja hér nokkrum orðum að þroskaskilyrðum greinarinn- ar,aðferðafræði hennar og þeim ávinningum sem hún getur státað af,bæði varðandi spurningar og svör sem sagnfræðingar reyna að sækja í greipar fortíðar. En fyrst er nauðsynlegt að fjalla nokkuð um eldri fræða- hefðir á sviði fólksfjölda- sögu,enda líklegt að þær skýri að nokkru hví íslenskir sagn- fræðingar hafa ekki nýtt þá möguleika sem heimildir sýnast gefa til rannsókna í anda sögu- legrar lýðfræði. Fólksf jöldasaga Það er kunnara en frá þurfi að segja að áhugi manna á þró- un fólksfjölda £ sögunnar rás er ekki nýr af nálinni,enda lætur heitið fólks- eða mann- fjöldasaga(Bevölkerungsge- schichte,population history) kunnuglega í eyrum. Þott fólks- fjöldastaðreyndir væru eins konar hernaðarleyndarmál stor- velda allt fram á 19.öld,hefur landstjórnar- og fræðimönnum löngum þótt forvitnilegt afi koma tölu á íbúa þeirra svæða sem þeir hafa fjallað um hverju sinni og komast að því hvernig þeir skiptust eftir byggðum, stéttum og stigum. Hitt er ekki að undra þótt erfitt hafi reynst að komast að áreiftan- legri niðurstöðu um fólks- fjölda á fyrri söguskeiffum áður en nútímaleg hagskýrslugerð kom til sögunnar (1). Með örfá- um undantekningum komst hún ekki í fast horf í ríkjum vest- anverðrar Evróðu fyrr en á fyrstu áratugum 19.aldar (2). Hvað eldri söguskeið varðar hafa talnafræðingar og sagn- fræðingar getað beitt hugviti sínu og hugmyndaflugi æði frjálslega til að áætla tölu mannfólksins. Nú vill svo kynlega til að íslendingar eignuðust i'ullgilt manntal löngu áður en eðlilegt hefði mátt telja ef miðað er við þróunarstig landsins í sjórnsýslu og skrifræði (3)» Manntalið 1703 er einstæð heimild í fólksfjöldasögu, "hið fyrsta sem tekið hefur ver- ið efcir nútímalegum reglum, Það tilgreinir nöfn,aldur og heimilisstöðu sérhvers hinna 50=358 manna sem þá byggðu landið".(Imhof,1977: 36) „(4) Hvílíkur fyrirburður
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88

x

Sagnir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Sagnir
https://timarit.is/publication/1025

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.