Sagnir - 01.04.1980, Blaðsíða 25

Sagnir - 01.04.1980, Blaðsíða 25
Athugasemdir (1) Sjá um þetta efni varðandi ísland eftirtaldar grein- ar : Arnljótur rtl a l'sson . Um landshagsfræði Islands. Skýrslur ura landshagi l.b. (Kb.1858),309-328: Björn U.Olsen.Um skatt- bændatalið 1311 og mann- tal á íslandi fram að þeim tíma. Safn til sögu íslands IV (Rv.1707-15),295-382. ólafur Larusson.Úr byggða- sSgu íslands. Vaka 3.b. (Rv.1929),319-369. Jón Steffensen.Fólksfjöldi á° íslandi í aldanna rás í Henning og raeinsemdir (Rv. 1975),434-449. (2) Norðurlönd státa af lengstri hefð í hagskýrslugerð varð- andi fólksfjölda. Svíar riðu á vaðið 1749 þegar Statistiska Centralbyráen för Sverige var komið á fót: á vegum hennar voru síðan tekin reglulega manntöl er standast nútímalegar kröf- ur. Arl síðar var sett á laggirnar hagskýrslustofn- un fyrir Danmörku og Noreg, og óíullkomið manntal tek- ið 1769. Fyrsta manntal í Bandaríkjum N-Ameríku fór fram 1790,en fyrstu nokkurn veginn fullgildu manntölin sem Frakkar og Bretar eign- uðust eru frá 1831 og 1841. (3) Frá hinum sérstöku til- drögum þess greinir Þor- steinn Þorsteinsson í for- mála að Manntali á íslandi 1703 (Rv. 1727-47) . (4) Þótt Imhof geri manntalinu 1703 hátt undir höfði.svo sem vert er, er hitt al- gengara að þess sé að engu getið í yfirlitsritum um lýðfræði. Svo er um annars ágæt rit þeirra Guillaume & Poussou og Wrigley (sjá heimildaskrá). (5) A vegum Þjóðskjalasafns og Ættfræðifélagsins er nú unn- ið að útgáfu manntalsins 1801. Út eru komin tvö bindi.yfir Suðuramtið og. Vesturamtið. Hanntölin 1762 og 1769 eru bæði ófullkomin að því leyti að þau nafngreina ekki neraa hluta íbúann:i(eiiikum ábú- eudur) og aldursgreina ekki allt heimilisfólk. Hins veg- ar gefa þau ágætar upplýs- ingar uo félagslega og atvinnulega stöðu þess. (6) Jafn merk heiraild og mann- talið 1816 er (t.d. er þar fyrst getið fæðingarstaðar mann),verður það ekki tal- ið hér með fyrirvaralaust þar eð það var ekki tekið nokkurn veginn samtímis í öllum sóknum og nokkrar sóknir vantar í. Sjá nánar formála Guðna Jónssonar að Manntalinu 1816 l.h. (Rv. 1947) . (7) Reskript til Biskopperne, ang. aarlig Indsendelse af Fortegnelse over Födte og Döde 30.Dec.l735(Lovs. for Isl.I.bls.226-27): Töl- urnar yfir faedda og dána árin 1735-1794 birtust fyrst í Lærdómslistafélags— ritunura Vl.-XIV.árg. Að dómi Arnljóts ólafssonar "munu þær vera rajög áreiðan- legar fyrir Skálholtsstifti því Hannes biskup hefir saraið þær.en hann hefir verið fróðastur maður á lslandi ura allt manntal." (A.Ö.,Um mannfjölda á íslandi,Skýrslur um lands- hagi l.b.,bls.388).Arn- ljotur bendir þó réttilega á að misfellur komi fram í talnaröðinni £ báðum stiftunum.enda fleira sem gerir hana óáreiðanlega. (8) Arnljótur ólafsson.sera kalla mætti "fróðastan um allt manntal" næst Hannesi biskup.lagði grunn að þess— um útreiknigi í hinni merku grein sinni um mannfJölda á íslandi. Útreikningur hans er birtur með smá- vegis lagfæringum.ásamt fólksfjöldatölum frá seinni tið.í Tölfræðihandbók 1974 (Rv.1976),12-13. (9) S.iá,varðandi greinarraun folksfjöldasögu og -ögu- legrar lýðfræði,Imhof, 1977:36. (10) Þar til heyrir t.d.sá (ó)siður að á 18.og fram eftir 19.öld höfðu konur á íslandi yfirleitt ekki börn sín á brjósti. Hafa menn ætlað að í því felist ein meginástæðan fyrir hinni einstaklega háu tíðni ungbarnadauða á þessu skeiði, sjá Jón Steff- ensen,436-38. (11) í.athugasemdum sínum um folksfjölgunarsögu Is- lands bendir A.E.Imhof réttilega á að skýringar- líkan Halthusar - með hin-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88

x

Sagnir

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Sagnir
https://timarit.is/publication/1025

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.