Sagnir - 01.04.1980, Side 25

Sagnir - 01.04.1980, Side 25
Athugasemdir (1) Sjá ura þetta efni varffandi fsland eftirtaldar grein- ar: Arnljótur ólafsson.Um landshagsfræffi íslands. Skýrslur ura landshagi l.b. (Kb. 1858) ,309-328 : Björn M.Olsen.Um skatt- bændataliff 1311 og raann- tal á íslandi fram aff þeim tíma. Safn til sögu íslands IV (Rv.1707-15),295-382. ólafur Lárusson.Or byggffa- sögu íslands. Vaka 3.b. (Rv.1929),319-369. Jón Steffensen.Fólksfjöldi á fslandi í aldanna rás í Menning og raeinseradir (Rv. 1975),434-449. (2) Norðurlönd státa af lengstri hefð í hagskýrslugerð varð- andi fólksfjölda. Svíar riðu á vaffið 1749 þegar Statistiska Centralbyráen för Sverige var komið á fót: á vegura hennar voru síffan tekin reglulega raanntöl er standast nútíraalegar kröf- ur. Ári síðar var sett á laggirnar hagskýrslustofn- un fyrir Danmörku og Noreg, og ófullkomiff raanntal tek- ið 1769. Fyrsta manntal í Bandaríkjum N-Ameríku fór frara 1790,en fyrstu nokkurn veginn fullgildu manntölin sera Frakkar og Bretar eign- uffust eru frá 1831 og 1841. (3) Frá hinura sérstöku til- drögum þess greinir Þor- steinn porsteinsson í for- raála að Manntali á fslandi 1703 (Rv. 1727-47) . (4) Þótt Irahof geri raanntalinu 1703 hátt undir höfði.svo sem vert er, er hitt al- gengara aff þess sé aff engu getið í yfirlitsritum ura lýðfræffi. Svo er um annars ágæt rit þeirra Guillaume & Poussou og Wrigley (sjá heimildaskrá). (5) Á vegura Þjóðskjalasafns og Ættfræffifélagsins er nú unn- iff að útgáfu raanntalsins 1801. Öt eru korain tvö bindi.vfir Suffuraratiff og Vesturamtið. Manntölin 1762 og 1769 eru^bæði ófullkorain aff því leyti að þau nafngreina ekki neraa hluta íbúanna(einkum ábú- endur) og aldursgreina ekki allt heimilisfólk. Hins veg- ar gefa þau ágætar upplýs- ingar um félagslega og atvinnulega stöffu þess. (6) Jafn raerk heiraild og raann- talið 1816 er (t.d. er þar fyrst getið fæðingarstaðar mann).verffur það ekki tal- ið hér með fyrirvaralaust þar eð þaff var ekki tekiff nokkurn veginn saratímis f öllum sóknura og nokkrar sóknir vantar í. Sjá nánar formála Guðna jónssonar aff Manntalinu 1816 l.h. (Rv. 1947) . (7) Reskript til Biskopperne, ang. aarlig Indsendelse af Fortegnelse over Födte og Döde 30. Dec . 1735( Lovs. for Isl.I.bls.226-27). Töl- urnar yfir fædda og dána árin 1735-1794 birtust fyrst í Lærdómslistafélags— ritunura Vl.-XIV.árg. Að dómi Arnljóts ólafssonar "raunu þær vera rajög áreiðan- legar fyrir Skálholtsstifti því Hannes biskup hefir saraið þær,en hann hefir veriff fróðastur raaður á fslandi ura allt raanntal." (A.d.,Um mannfjölda á íslandi,Skýrslur um lands- hagi 1.b.,bls.388).Arn- ljotur bendir þó réttilega á að misfellur komi fram í talnaröðinni í báðura stiftunum.enda fleira sem gerir hana óáreiffanlega. (8) Arnljótur ólafsson.sera kalla mætti "fróðastan um allt manntal" næst Hannesi biskup.lagði grunn að þess— ura útreiknigi í hinni merku grein sinni ura raannfjölda á íslandi. Ötreikningur hans er birtur meff smá- vegis lagfæringura.ásarat fólksfjöldatölum frá seinni tið,í Tölfræðihandbók 1974 (Rv.1976),12-13. C9) S.iá , varðandi greinarraun folksf jöldasögu og -.ögu- legrar lýðfræði,Imhof, 1977:36. (10) Þar til heyrir t.d.sá (ó)siffur að á 18.og fram eftir 19.öld höfðu konur á íslandi yfirleitt ekki börn sín á brjósti. Hafa raenn ætlað að 1 því felist ein meginástæðan fyrir hinni einstaklega háu tíðni ungbarnadauða á þessu skeiði, sjá Jón Steff- ensen,436-38. (11) 1 .athugasemdum sínura urn folksfjölgunarsögu Is- lands bendir A.E.Imhof réttilega á aff skýringar- llkan Malthusar - raeff hin-

x

Sagnir

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Sagnir
https://timarit.is/publication/1025

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.