Milli mála - 01.01.2013, Page 177
177
Ásdís R. Magnúsdóttir
Háskóla Íslands
Sjálfsmynd og villimenn Nýja heimsins
í skrifum Michels de Montaigne
[…] cette bonne mere [nature] nous a donne
a tous toute la terre pour demeure, nous a
tous logés aucunement en mesme maison,
nous a tous figurés a mesme patron afin que
chacun se peust mirer et quasi reconnoistre
l’un dans l’autre;1
1. Inngangur
Þótt hugmyndir okkar og skoðanir á öðrum þjóðum byggist iðulega á fáfræði, rangtúlkunum og fordómum af ýmsu tagi eru
þær forvitnilegar vegna þess að þær segja okkur heilmikið um við-
horf okkar til samfélagsins sem við búum í og okkur sjálf. Viðhorf
Vesturlandabúa til umheimsins hefur löngum mótast af græðgi, yfir-
læti og menningarlegri heimsvaldastefnu og því hefur gjarnan fylgt
stöðluð ímynd af þeim sem falla í þann stóra flokk „hinna“, þ.e.
þeirra sem eru ekki eins og maður sjálfur.2 „Hinn“ hefur tekið á sig
ýmsar myndir og þjónað ólíkum hlutverkum í áranna rás. Fundur
Nýja heimsins og kynni kristinna Evrópubúa af indíánunum sem
1 La Boétie 1549: 57. „Þessi góða móðir [náttúra] gaf okkur öllum jörðina alla sem dvalarstað, kom
okkur öllum fyrir í sama bústað, skapaði okkur öll í sömu mynd til þess að hvert og eitt okkar
gæti séð sig og svo að segja þekkt í öðrum;“ (þýð. greinarhöfundar); sjá líka M.A. Schreech,
Montaigne and Melancholy. The Wisdom of the Essays, Harmondsworth: Penguin, 1983: 111–112.
2 Sjá t.d. rit Edwards W. Said, Orientalism, New York: Vintage Books, 1979; Edward W. Said,
Culture Imperialism, London: Vintage Books, 1994; Homi K. Bhabha, The Location of Culture,
London, New York: Routledge, 1994, einkum k. 3, „The Other Question“.