Milli mála - 01.01.2013, Page 317
317
Michel de Montaigne
Af mannætum1
Þegar Pýrrhos konungur kom til Ítalíu eftir að hafa séð hvernig herinn var skipaður sem Rómverjar sendu á móti honum varð
honum að orði: „Ég veit ekki hvaða villimenn eru hér á ferð (Grikkir
kölluðu allar erlendar þjóðir þessu nafni) en niðurskipan hersins
sem ég sé er á engan hátt villimannsleg.“2 Grikkir sögðu það sama
um herinn sem Flaminius sendi inn í land þeirra og það á einnig við
um Filippus, sem sá af hæð einni í ríki sínu reglu og skipulag
rómversku herbúðanna, undir stjórn Publiusar Sulpiciusar Galba.3
Þarna má sjá hversu varasamt það er að trúa útbreiddum skoðunum,
hluti skal dæma af skynsemi, ekki almannarómi.
Hjá mér var um langa hríð maður sem hafði dvalið tíu eða tólf
ár í þessum svokallaða hinum heimi sem fannst á okkar öld en þar
nam Villegagnon land sem hann kallaði Frakkland suðurskautsins.4
Fundur þessa óendanlega lands virðist veigamikill. Ég veit ekki
hvort ég get fullyrt að aldrei muni finnast annað eins land því að
margir sem eru meiri stórmenni en við hafa haft rangt fyrir sér í
þeim efnum. Ég er hræddur um að augu okkar séu stærri en maga-
málið og forvitnin meiri en getan; við teygjum okkur í allt en náum
engu. Plató nefnir Sólon til sögunnar,5 sem segist hafa lært hjá
prestunum í borginni Saís í Egyptalandi að í gamla daga og fyrir
syndaflóðið hafi verið til stór eyja sem hét Atlantis, rétt fyrir utan
1 Hér er stuðst við útgáfu Alberts Thibaudet og Maurice Rat: Montaigne, Œuvres complètes, París:
Gallimard, 1962 og eru allar upplýsingar um fornar heimildir Montaignes sem hér birtast neðan-
máls fengnar hjá þeim.
2 Sjá Plútark, Vie de Pyrrhus, VIII. Sigurður Pétursson fær miklar þakkir fyrir aðstoð við snörun á
latneskum tilvísunum á íslensku.
3 Plútark, Vie de Flaminius, III; Titus Livius, Histoire romaine, XXXI, xxxiv.
4 Hér er átt við Brasilíu og komu Frakkans Nicolas Durand de Villegagnon þangað árið 1557.
5 Timée, XXII, xxv.