Morgunblaðið - 10.11.2012, Síða 4

4 FRÉTTIRInnlent
MORGUNBLAÐIÐ LAUGARDAGUR 10. NÓVEMBER 2012
VIÐTAL
Baldur Arnarson
baldura@mbl.is
„Það er klárt mál að allar afskriftir
umfram það sem við erum þegar
búnir að færa til bókar, þ.e. öll ný
vanskil, munu
væntanlega leiða
til meiri útlána-
tapa. Sjóðurinn
hefur ekki nógu
mikla afkomu til
að bera það sjálf-
ur. Það þarf að
koma frá eigand-
anum, ríkinu. Það
er alveg skýrt,“
segir Sigurður
Erlingsson, for-
stjóri Íbúðalánasjóðs, aðspurður
hvort ríkið þurfi jafnvel að leggja
sjóðnum til meira en 12-14 milljarða
kr. til að treysta eiginfjárhlutfallið.
Frystingunni að ljúka
Sigurður segir marga lántaka
horfa fram á brostnar vonir um
aukna tekjuöflun á móti lánunum.
„Þriggja ára frystingu lána er að
ljúka hjá mörgum. Svo lenda lántak-
endur sem hafa verið í skilum með
eitt til tvö lán í vanskilum aftur, enda
hafa lánin hækkað í millitíðinni og
ekki verið greitt af þeim á meðan.
Aðstæður margra lántaka hafa held-
ur ekki batnað nægilega mikið.
Væntingar manna um að dómar féllu
þeim í hag eða að skuldamálin
myndu skýrast hafa ekki gengið eft-
ir. Á sama tíma hafa lánin hækkað og
launin staðið hlutfallslega í stað.
Þetta er kannski meginskýringin.“
Þrengir að lántakendum
Sigurður segir merki um að farið
sé að þrengja að mörgu fólki.
„Það eru líka dæmi um að fólk sem
hefur einhvern tímann lent í minni
háttar erfiðleikum sé núna að lenda í
erfiðleikum, fólk sem hélt sér á floti í
gegnum hrunið.
Það er dálítið erfitt að segja hver
skýringin á því er. Sjálfur hef ég
hallast að því að það megi rekja til
stöðu efnahagsmála. Því var alltaf
spáð að hér kæmi kröftugur hag-
vöxtur eftir svona skarpa niður-
sveiflu en í raun erum við að sjá
mjög hægfara bata. Það er að mínu
mati meginskýringin. Rætt var um
að þetta yrði stutt kreppa. Ég hef
sjálfur skynjað þetta sem lang-
dregna kreppu eða langtímaástand
þar sem hvorki ríkir kreppa né góð-
æri. Hagkerfið mallar áfram í hæga-
gangi.“
Kaupmátturinn lítið styrkst
Sigurður víkur að tekjuhliðinni.
„Kaupmátturinn hefur ekki
styrkst nægjanlega mikið. Við höf-
um fallið mörg ár aftur hvað það
varðar. Það er líka ein meginskýr-
ingin. Við búum við ákveðinn tekju-
vanda. Laun eiga eftir að vinna upp
hrunið og verðbólguna.
Við höfum ekki enn séð þann bata
sem við höfum vænst. Sjálfur áleit ég
að lánasafnið myndi styrkjast þegar
leiðréttingum á gengis- og bílalánum
væri lokið, að þegar allt þetta væri
um garð gengið færum við að sjá
bata. Það eru mestu vonbrigðin að
sjá að það hefur ekki ræst.“
Sigurður segir aðspurður að sjóð-
urinn leigi út 950 eignir og að í 80-
85% tilvika sé um að ræða fyrri
eigendur eða leigjendur.
„Ef lánasafnið heldur áfram að
rýrna bendir allt til þess að við þurf-
um að leysa til okkar töluvert af
eignum á næsta ári,“ segir Sigurður.
Margir ráða ekki
lengur við lánin
 Forstjóri Íbúðalánasjóðs segir frystingu lána að ljúka
Veðlán
Fjöldi veðlána: 92.906
Þar af fasteignir í
eigu einstaklinga
51.897
Þar af fasteignir í
eigu lögaðila
8.497
Vanskil aukast hjá Íbúðalánasjóði
Heimild: Íbúðalánasjóður
Hlutfall einstaklinga, heimila og lögaðila í vanskilum
Vanskil (milljarðar króna)
Vanskil lögaðila
Vanskil einstaklinga
Fjárþörf til að mæta lög-
bundu eiginfjárhlutfalli
2,38
5,06
Minnst 12-14
Heimili í vanskilum
Hlutfall
vanskila hjá
einstakl.
Þar af hlutfall
á höfuðb.-
svæðinu
Þar af utan
höfuðb.-
svæðisins
Hlutfall
heimila í
vanskilum
Hlutfall
lögaðila í
vanskilum
14,20% 12,60%
17,20%
8,70%
21%
Fjöldi heimila í
vanskilum
Þar af á
höfuðb.sv.
Heimili utan
höfuðb.sv.
Heimili með
frystingu á lánum
5.051
2.774
2.277
671
9,70%
31. des. ‘11
Sept. ‘12
Sigurður
Erlingsson
Horft til leiguíbúða
» Fram kemur í fjárfestinga-
áætlun ríkisstjórnarinnar að
málefni Íbúðalánasjóðs og þörf
fyrir aukið eigið fé séu til sér-
stakrar skoðunar.
» Verður þar horft til upp-
byggingar leiguíbúða.
Viðar Guðjónsson
vidar@mbl.is
Hallgrímsdeild Prestafélags Ís-
lands (PÍ) mótmælir harðlega
breytingatillögu sem liggur fyrir
kirkjuþingi, sem hefst í dag. Til
stendur að biskupi og kirkjuþingi
verði heimilt að leggja niður
prestaköll án samráðs við viðkom-
andi prestakall eða heimamenn.
Málið verður tekið fyrir á
þinginu en kirkjuþing fer með
æðsta vald í málefnum þjóðkirkj-
unnar innan lögmæltra marka, þ.e.
nema önnur ákvæði þeirra eða ann-
arra laga mæli fyrir um annað.
Á kirkjuþingi eiga sæti biskup
Íslands, 29 kjörnir fulltrúar, 12
vígðir menn og 17 leikmenn. Einnig
eiga tveir vígslubiskupar og einn
fulltrúi guðfræðideildar Háskóla Ís-
lands þar sæti en ekki hafa atkvæð-
isrétt.
Geti sameinað prestaköll
Fyrir þinginu liggur tillaga um
breytta aðferð við sameiningu
prestakalla. Samkvæmt henni á að
veita biskupi og kirkjuþingi heimild
til að leggja niður prestaköll en
þess í stað verði stofnuð ný og aug-
lýst í stöðurnar. Prestar í niður-
lögðum prestaköllum taki biðlaun
samkvæmt starfsmannalögum. Nú-
verandi fyrirkomulag er þannig að
einungis er hægt að sameina
prestaköll ef annar prestur hinna
sameinuðu prestakalla lætur af
störfum af sjálfsdáðum eða vegna
aldurs.
Flóki Kristinsson, sóknarprestur
á Hvanneyri, er formaður Hall-
grímsdeildar PÍ. Hann segir tillög-
una ógn við kirkjuskipan á Íslandi.
„Lúthersk-evangelíska kirkjan
samanstendur af sjálfstæðum
prestaköllum. Biskup ræður ekki
yfir prestunum heldur er um að
ræða lárétta skipan. Ef breyta á
prestakalli á að fjalla um það á
prestastefnu, síðan á að fara með
tillöguna í héraðsnefnd og lofa leik-
manninum að tjá sig um málið. Svo
á að fara með málið fyrir kirkju-
þing. Hér ætlar biskupinn að leggja
tillöguna fyrir þingið, þar sem leik-
menn hafa meirihluta, og ég óttast
það að þeir veiti biskupi þetta vald,
hvað sem tautar og raular. Ef þetta
gengur í gegn leiðir það til þess að
við erum ekki lengur með lúthersk-
an kirkjuskilning, heldur förum í
módel sem minnir á veraldleg fyr-
irtæki. Leikmenn sem munu taka
afstöðu til málsins þekkja ekki
kirkjuskipanina nægilega vel. Þeim
er ætlað að taka þessa ákvörðun
engu að síður. Biskup mun því hér-
eftir hafa vald til þess að sameina
prestaköllin ásamt kirkjuþinginu.
Við teljum að verið sé að breyta
prestsembættinu úr því að vera
sjálfstætt opinbert embætti yfir í
hefðbundið starf starfsmanns.
Starfsmenn eru ekki sjálfstæðir,
heldur er ráðskast með þá eins og
hentar hverju sinni,“ segir Flóki.
Segja tillögu ógna
kirkjuskipan
 Umdeild tillaga lögð fyrir kirkjuþing
Morgunblaðið/Styrmir Kári
Kirkjuþing unga fólksins Í gær fór fram kirkjuþing unga fólksins. Hlut-
verk þess er að ræða stöðu og hlutverk ungs fólks í þjóðkirkjunni.
Skúli Hansen
skulih@mbl.is
Eftirlitsstofnun EFTA (ESA) hefur borist
beiðni þess efnis að stofnunin rannsaki
hvort innflutningshömlur íslenskra stjórn-
valda á kjöti, kjötafurðum og öðrum dýra-
tengdum vörum frá ríkjum Evrópusam-
bandsins gangi lengra en 13. gr.
EES-samningsins heimilar.
Umrædd beiðni var send til ESA af
Bernard Van Goethem en hann er yfir-
maður hjá heilbrigðis- og neytendavernd
framkvæmdastjórnar Evrópusambands-
ins. Í beiðninni kemur meðal annars fram
að lögfræðingar á vegum framkvæmda-
stjórnar ESB hafi komist að þeirri niður-
stöðu að 13. grein EES-samningsins heim-
ili ekki jafn víðtækar og varanlegar
verndaraðgerðir gagnvart aðildarríkjum
ESB og hér eru við lýði.
Þá segir þar einnig að óvissa sé um lög-
mæti ofangreindra viðskiptahamla og ósk-
að sé eftir að ESA fylgi málinu eftir og taki
nauðsynleg skref til þess að binda enda á
þetta ástand.
Forsendurnar skipta máli
„Ráðuneytið og íslensk stjórnvöld hafa
talið að við gætum haldið uppi takmörk-
unum ef það er til þess að vernda heilbrigði
manna, dýra og plantna. Svo er það sönn-
unaratriði í hverju máli hvort við getum
sannað það,“ segir Stefán Már Stefánsson,
lagaprófessor við Háskóla Íslands.
Að sögn Stefáns skiptir miklu máli á
hvaða forsendum innflutningstakmarkanir
eru gerðar. „Til dæmis eins og frosið kjöt.
Ef við förum að flytja inn kjúklinga, myndi
það með einhverjum hætti stefna heilbrigði
manna í hættu? Þetta er vandamálið. Við
teljum kannski að svo sé og segjum allt í
lagi, við lifum hérna með miklu hærra heil-
brigðisstig en aðrar þjóðir í Evrópu og við
viljum halda því uppi. Þetta megum við en
við megum ekki gera það á röngum for-
sendum,“ segir Stefán.
Aðspurður hvort íslensk stjórnvöld hafi
farið framyfir þær lagalegu undanþágur
sem fyrir hendi eru segist Stefán halda að
svo sé ekki en auðvitað geti leikið vafi á um
einstök tilvik.
Kvartað til ESA vegna innflutningshamla
Morgunblaðið/Eggert
Kjöt Kvartað hefur verið til ESA vegna ís-
lenskra innflutningshamla á kjöti.
 Yfirmaður hjá heilbrigðis- og neytendavernd framkvæmdastjórnar
ESB telur að íslenskar innflutningshömlur á kjöti og kjötafurðum
gagnvart aðaldarríkjum ESB brjóti gegn 13. gr. EES-samningsins
„Í fyrsta lagi er málaflokkurinn það mikilvægur að
mér finnst að við ættum ekki að horfa í pening varð-
andi það, ef um er að ræða vandaða ráðgjöf,“ segir
Össur Skarphéðinsson, aðspurður út í ráðningu á
Preben Willeberg, fv. yfirdýralækni, til að gefa álit
sitt á þeirri áhættu sem Ísland tæki við að samein-
ast innri markaði ESB með frjálsum viðskiptum með
lifandi dýr. Tímalaun Willebergs eru um 19.700 krón-
ur en við ráðninguna var áætlað að vinna hans tæki
að hámarki 300 klst. Að sögn Össurar var það ekki
hans hugmynd að ráða Willeberg. „Hugmyndin um
að ráða þennan mann, sem ég hafði aldrei heyrt
nefndan, kom frá einni af stofnunum landbún-
aðarráðuneytisins en ekki frá mér. Það var hins veg-
ar gengið sérstaklega eftir því af háttsettum emb-
ættismanni innan þess geira gagnvart mér að drífa í
að ráða þennan mann.“
Willeberg átti að ljúka álitsgerðinni fyrir 1. október
sl. en skv. utanríkisráðuneytinu hefur hann ekki enn
skilað henni.
Þrýst var á ráðningu
U.Þ.B. 5,9 MILLJÓNA ÁLIT Á ÁHÆTTU