Læknablaðið - 15.04.2009, Blaðsíða 12

FRÆÐIGREINAR
RANNSÓKNIR
Aldurshópar
Mynd 1. Meðalþyngd 25-84 árafólks A íslandi 2004-2007 með 95% öryggismörkum. Einnig
þyngd ef líkamsþyngdarstuðull væri 24,9 miðað við meðalhæð í hverjum aldurshðpi.
BMI=Body Mass lndex, líkamsþyngdarstuðull.
29,0 ----------------------------------------------------------------------------------
1967 1971 1977 1981 1987 1993 2001 2007
Ár (1967-2007)
Mynd 2. Þróun í
meðallíkamsþyngdarstuðli
hjá 45-64 árafólki á íslandi
1967-2007 með 95%
öryggismörkum.
Rannsókn á ungu fólki 2001-2003, alls 16.393
manns.6 Nú bætast við nýjar upplýsingar úr
Áhættuþáttakönnun Hjartavemdar fyrir 45-64 ára
frá 2006-2007, 681 karlar og 683 konur, alls 1364
manns. Heildarfjöldi sem notaður var til að kanna
þróun á algengi sykursýki var því 17.757 manns.
Meðalaldur kvenna í Áhættuþáttakönnuninni
á þessu aldursbili var 54,6 ár og karla 54,5 ár
(öryggismörk beggja kynja 5,7 ár).
Við könnun á þróun á líkamsþyngd 1967-2007
voru sömu rannsóknir notaðar og hér að ofan, auk
niðurstaðna úr MONICA-rannsókninni á íslandi
1983,1988 og 1993, alls 2762 manns.1 Heildarfjöldi
því 20.519 manns.
Við könnun á meðallíkamsþyngdarstuðli,
algengi offitu og algengi sykursýki af tegund 2
árin 2004-2007 hjá fólki á aldrinum 25-84 ára var
notast við Áhættuþáttakönnun Hjartaverndar
og Öldrunarrannsókn Hjartaverndar. Þýði í
Öldrunarrartnsókn Hjartaverndar var nýlega lýst
af Harris13 en reiknað var með 3027 manns
á aldursbilinu 66-84 ára frá árunum 2004-
2006. Konur voru 1724 að meðalaldri 75,7
ára (öryggismörk 4,4 ár) og karlar 1303 að
meðalaldri 75,7 ára (öryggismörk 4,6 ár). í
Áhættuþáttakönnunina komu 2410 manns á
aldrinum 25-69 ára á tímabilinu 2006-2007. Konur
voru 1219 að meðalaldri 49,4 ára (öryggismörk
11.3 ár) og karlar voru 1191 með sama meðalaldur
49.4 ár (öryggismörk 11,1 ár). Heildarfjöldi 5437
manns.
Áhættuþáttakönnun Hjartaverndar er eina
rannsóknin af ofantöldum rartnsóknum sem ekki
hefur verið lýst áður. Þýði í Áhættuþáttakönnun
Hjartaverndar var tilviljunarkennt úrtak úr
þjóðskrá á hverju fimm ára millibili, jafnt karla
og kvenna, fæddum á árunum 1936-1975 og
búsettum á höfuðborgarsvæðinu 1. desember
1995. Aldursbilið var 20-69 ár (vegna lítils fjölda í
yngstu aldurhópum eru aðeins notaðir 25 ára og
eldri í útreikningum hér). Karlar voru 1209 (49%)
og konur 1249 (51%). Meðalaldur var 48 ár hjá
báðum kynjum og svörun var 76%.
Til að skilgreina sykursýki voru notuð grein-
ingarskilmerki bandarísku sykursýkissam-
takanna, American Diabetes Association (ADA)
frá 1997, á sykursýki af tegund 2.14 Þeir sem voru
á töflumeðferð við sykursýki voru taldir hafa
af tegund 2 og sjúklingar aðeins á insúlíni og
greindust með sykursýki fyrir 30 ára voru álitnir
tegund 1. Við skoðun á líkamsþyngd var notast við
líkamsþyngdarstuðul.15 Sá stuðull er líkamsþyngd
í kílógrömmum deilt með líkamshæð í metrum
í öðru veldi (kg/m2). Hreyfing í frítíma var
metin með spurningalista. Á árunum 1967-2002
voru notaðar spurningarnar „Hafið þér stundað
(eftir 20 ára aldur) eða stundið þér nokkrar
íþróttir eða líkamsæfingar reglulega?" og „Á
hvaða aldursskeiði eftir tvítugt stunduðuð þér
íþróttir eða líkamsæfingar?" Þeir sem merktu
við líkamsæfingar á sama aldursskeiði og þeir
voru við komu í rannsóknina voru taldir stunda
frístundahreyfingu. Fyrir árin 2006-2007 var notuð
spurningin: „Stundar þú íþróttir eða líkamsrækt
reglulega?"
Rannsóknirnar voru samþykktar af Vís-
indasiðanefnd og Persónuvernd. Áhættuþátta-
könnunin er kostuð af Hjartavernd. Öldrunar-
rannsóknin er kostuð af bandarísku heilbrigðis-
málastofnuninni (National Institute of Health),
Alþingi og Hjartavernd.
260 LÆKNAblaðið 2009/95