Læknablaðið - 15.04.2009, Síða 31

S J
FRÆÐIGREINAR
ÚKRATILFELLI
Einar Hafberg1
unglæknir
Gunnar
Guðmundsson24
lyf- og lungnalæknir
Tómas
Guðbjartsson3'4
brjóstholsskurðlæknir
Lykilorð: loft í miðmæti, loft
í gollurshúsi, jóga, loftbrjóst,
meðferð, sjúkratilfelli.
1Slysa- og bráðadeild,
2lungnadeild, 3hjarta-
og lungnaskurðdeild
Landspítala, “læknadeild HÍ.
Fyrirspurnir og bréfaskipti:
Tómas Guðbjartsson,
hjarta- og lungnaskurðdeild
Landspítala Hringbraut, 101
Reykjavík.
tomasgud@landspitali.is
Sjálfsprottið loftmiðmæti
eftir iðkun jóga
- sjúkratilfelli
Ágrip
Sjálfsprottið loftmiðmæti (spontanteous pneumo-
mediastinum) er skilgreint sem óeðlileg loftsöfnun
í miðmæti án augljóss orsakavalds. Þetta er
sjaldgæfur kvilli sem aðallega greinist í annars
hraustum karlmönnum. Langoftast er ekki þörf
á neinni sérstakri meðferð né eftirfylgd og horfur
eru mjög góðar. Hér er lýst 23 ára karlmanni sem
leitaði á bráðamóttöku vegna brjóstverkja sem
komu skyndilega við jógaæfingar og reyndist
vera sjálfsprottið loftmiðmæti. Þetta tilfelli sýnir
mikilvægi þess að rannsaka einstaklinga með
brjóstverki ítarlega til að finna orsakir.
Tilfelli
Aður hraustur 23 ára karlmaður leitaði um miðja
nótt á slysa- og bráðadeild Landspítala vegna
vaxandi brjóstverkjar vinstra megin. Verkurinn
var stöðugur og versnaði við innöndun. Hann
hafði aldrei reykt og þetta var í fyrsta skipti sem
hann fann fyrir þessum verkjum. Verkurinn hafði
komið skyndilega, tæpum 10 klukkustundum
fyrr, þegar hann var í svokölluðu ashtanga-jóga.
Byrjaði verkurinn á hálsi og leiddi þaðan niður í
brjóstholið vinstra megin. Hann var þá í bakfettu
um leið og hann andaði í gegnum nefið með lokað
spjaldbrjósk. Þetta kallast ujjayi-öndun og er
eins konar afbrigði af svokallaðri valsalva-öndun.
Við skoðun var hann ekki bráðveikindalegur
að sjá, öndunartíðni 16-18/mín., púls 70 og
blóðþrýstingur 147/65 mmHg. Hann var hitalaus
og súrefnismettun var eðlileg. Skoðun sýndi
engin merki um húðnetjuþembu (subcutaneous
emphysema), hlustun á lungum var eðlileg
og engin bankdeyfa yfir lungum. Hins vegar
heyrðust skruðningsóhljóð yfir hjarta. Kviður
var eðlilegur og sömuleiðis blóðprufur, þar á
meðal blóðhagur og CRP. Bæði hjartalínurit og
hjartaómun reyndust eðlileg. A röntgenmynd af
lungum sást loft í miðmæti og loftrönd í hægra
hluta gollurshúss (mynd 1). Verkirnir héldu áfram
og sjö klukkustundum eftir komu voru fengnar
tölvusneiðmyndir af brjóst- og kviðarholi. Þar sást
loftið í miðmætinu betur og umlukti það vélindað
(mynd 2). Einnig sást loftrönd í gollurshúsi en
ekki loftbrjóst eða merki um fleiðru- og/eða
gollurshússvökva. Tæpum hálfum sólarhring eftir
komu var gerð skuggaefnisrannsókn af vélinda
og maga sem var eðlileg. Smám saman rénaði
verkurinn og sólarhring síðar var hann útskrifaður
nánast verkjalaus. Skoðun þremur dögum síðar
var eðlileg og röntgenmynd af lungum sýndi
Mynd 1. Röntgenmynd aflungum tekin í innöndun. Greinileg loftrönd Mynd 2. Tölvusneiðmynd afbrjóstholi sem sýnir loftið í miðmæti (ör) og
(örvar) umlykur hjarta og miðmæti. hvernig það umlykur vélindað.
LÆKNAblaðið 2009/95 279