Læknablaðið - 15.04.2009, Blaðsíða 60

Mynd
mánaðarins
Höskuldur Baldursson
bæklunarlæknir
hoskbald@simnet.is
Undanfarna mánuði hafa birst hér í
blaðinu gamlar myndir undir heitinu
„Mynd mánaðarins". Oftast hafa þetta
verið myndir af læknum sem nú eru
horfnir af sjónarsviðinu. Við brjótum nú í
blað og birtum hér mynd af sjúklingi. Um
sjúkling þennan vitum við ekkert umfram
það sem ritað er á myndina, að þetta er
sjúklingur Matthíasar Einarssonar og
myndin tekin á Landakotsspítala þann
26. október 1931.
Matthías Einarsson var einn kunnasti
og afkastamesti skurðlæknir landsins
á árunum milli heimsstyrjalda. Hann
útskrifaðist úr Læknaskólanum 1904 og
var starfandi læknir hérlendis frá 1905,
fyrst við frakkneska sjómannaspítalann
sem stóð við Lindargötu (er nú tón-
menntaskóli) og síðan við St. Jóseps-
spítala að Landakoti. Þar varð hann
yfirlæknir 1934 og gegndi því starfi þar
til hann lést 1948. A þessum tímum var
framhalds- og sérfræðimenntun lækna
ekki eins formföst og skipulögð og nú
er. I æviágripi Matthíasar segir að hann
hafi siglt öðru hverju eftir 1905 með
nokkurra ára millibili. Það kann að skýra
að hann fær ekki viðurkenningu sem
sérfræðingur í handlækningum fyrr en
1923. Matthías fékkst við allar tegundir
skurðlækninga, enda vart um annað að
ræða á þeim tíma. Undirritaður minnist
þess frá fyrstu starfsárum eftir sérnám að
alltaf öðru hvoru sá maður sjúklinga sem
Matthías hafði haft til meðferðar og gert
á skurðaðgerðir sem nú myndu flokkast
sem stærri orthópaedískar aðgerðir.
Þótt örlög þessa sjúklings séu okkur
Sennilega myndataka fyrir sjúkraskrá. Sjúklingur á Landakoti með skaddaða mjöðm, tekiðfyrir Matthías
Einarsson lækni. Ljósmyndari: Magnús Ólafsson, MAÓ 2842 Ljósmyndasafn Reykjavíkur.
ókunn hljótum við þó að undrast hvað
veldur þessari miklu bæklun. Maðurinn
er með mikla dextroconvex lumbar
scoliosis. Auk þess sést sérkennilegur
inndráttur í húð á miðju lumbal svæði
(fistilör?). Gríðarleg adductionskreppa
er í vinstri mjöðm og hugsanlega lið-
hlaup í vinstri mjaðmarlið, samanber
áberandi útstandandi trochanter major.
Undirritaður minnist þess þó ekki að
hafa nokkru sinni séð slíka kreppu
í fullri extension eins og hér sést.
Yfirleitt er einhver flexionsstaða samfara
adductionskreppu, til dæmis við septiskar
eða tbc. sýkingar í mjaðmarlið. Ef
orsök skekkjunnar í mjaðmargrind er
adductionskreppa eða anchylosis í vinstri
mjaðmarlið vekur það furðu að maðurinn
stendur að því er best verður séð í báða
fætur (hæla) þannig að vinstri fótleggur
er anatómískt mun lengri en sá hægri
nema sá hægri sé verulega krepptur í
mjöðm og hné sem ekki virðist þó vera.
Eins sést illa hvort einhver rýrnun er í
hægri ganglim.
Einhverjar tilgátur um sjúkdómsgrein-
ingu?
308 LÆKNAblaðið 2009/95