Tímarit Máls og menningar - 01.03.1961, Side 23

OLAFUR JOH. SIGURÐSSON
Samskifti við kínverja
Ekki þarf lengur spámann né vitr-
ing til að fullyrða að kínverska
alþýðulýðveldið sé annað og meira
en stjórnskipulegt hrófatildur ofstæk-
ismanna, risavaxin spilaborg, sem
falli brátt sjálfkrafa, hljóti að minnsta
kosti að hrynja við lítinn orðstír, ef
á hana er andað. Þegar lýðveldi þetta
var stofnað haustið 1949, mátti þó
víða sjá þá skoðun á prenti, einatt
studda gildum rökum, að því yrði
ekki langra lífdaga auðið, í mesta lagi
tveggja eða þriggja ára, jafnvel þótt
svarnir fjendur þess, svo sem Tsjang
Kaj-sjek, sýndu því öngva áreitni.
Fróðir menn og góðviljaðir héldu því
til dæmis fram, að kínverjar ættu sér
því aðeins viðreisnar von að mestu
iðnveldi heims í austri og vestri sam-
einuðust um að veita þeim allan þann
stuðning, sem þau gætu framast í té
látið. Svo örsnauð væri þessi forna
menningarþjóð, svo hörmulega leikin
af óstjórn og kúgun, skefjalausu arð-
ráni útlendinga, innrásarherjum og
borgarastyrjöld, að án slíkrar aðstoð-
ar mundi hún halda áfram að síga í
djúp sundrungar, lægingar og neyð-
ar.
Vissulega var ekki ofsögum sagt af
fátækt kínverja þegar þeir stofnuðu
lýðveldi sitt, frumstæðum áhöldum
þeirra og niðurníddum hreysum,
skorti þeirra á hverskonar vélum og
tækjum til að heyja baráttu við land-
lægar plágur: flóð, þurrka, drepsóttir
og hordauða. Að nokkru leyti gátu
þeir sjálfum sér um kennt, einangr-
unarstefnu sinni á liðnum öldum og
úreltum stjórnarháttum, langlundar-
geði sínu og kurteisi; en hinu verður
þó ekki andmælt, að meginábyrgð á
þessu ástandi báru þjóðir þær á Vest-
urlöndum, sem ávallt hafa talað hæst
og innilegast um kristilegt bróðurþel.
Jafnskjótt og það rann upp fyrir þjóð-
um þessum, að kínverjar stæðu þeim
mjög að baki um vopnabúnað og her-
mennsku, hófst einhver svartasta ræn-
ingjasaga, sem nokkru sinni hefur
gerzt.
Upphaf hennar er gott dæmi um
lagni vesturlandamanna, ekki sízt
breta, þegar þá munar í auðlind, sem
hefur þann ókost að liggja ekki alveg
laus fyrir. Þeir byrjuðu á þ\d að
kenna kínverjum að reykja ópíum, en
13