Tímarit Máls og menningar - 01.03.1961, Blaðsíða 30

TÍMARIT MÁLS OG MENNINGAR
menntastofnunum fjölgar að sama
skapi. í æðri menntastofnunum í
Kína voru 1949 um 152 þúsundir
nemenda, en 1959 um 810 þúsundir.
Á sama tíma hefur hverskonar lista-
starfsemi blómgazt og margfaldazt,
svo að ekki sé minnzt á bókaútgáfu.
1949 voru aðeins 55 bókasöfn á veg-
um ríkisins, en eru nú rúmlega 1000.
Onnur bókasöfn, rekin af verksmiðj-
um og ýmsum samtökum fólksins, eru
vitaskuld miklu fleiri, eða 1030000
samkvæmt nýjustu skýrslum. Sérhver
verksmiðja í Kína, ný eða gömul, stór
eða smá, er öðrum þræði menntaset-
ur, þar sem numið er af kappi í tóm-
stundum og listir iðkaðar af miklum
áhuga, sumsstaðar við ákjósanlegan
aðbúnað í hvívetna, annarsstaðar
fjarska fátæklegan, því að ókleift er
að bæta úr hverri þörf í einni svipan
að kalla. Á vegum ríkisins starfa ríf-
lega 200 þúsundir listafólks í 3000
flokkum, en leikflokkar studdir af
bæjar- og sveitarfélögum, verklýðs-
félögum og öðrum almenningssam-
tökum eru nákvæmlega 80 sinnum
fleiri. Það viðhorf virðist allsráðandi
meðal kínversku þjóðarinnar og
stjórnarvalda hennar að menntun og
menning sé hvorki óþarfi né munað-
ur, sem vel megi sitja á hakanum,
heldur jafn lífsnauðsynleg og matur
og drykkur.
Auðvitað er hægur vandi að benda
á óleyst verkefni í þessu víðlenda ríki.
Þau blasa við í hverju skrefi, eins og
áður er sagt, sum næsta aðkallandi.
Hitt er einnig augljóst, að furðuleg af-
rek hafa verið unnin þar á skömmum
tíma. Kínverjar búa við miklu betri
og öruggari kjör en fyrir ellefu árum,
og auk þess við meiri jöfnuð en tíðk-
ast í flestum öðrum löndum veraldar.
Það eflir bjartsýni þeirra og dug
hversu hratt þeim skilar áfram, breyt-
ingarnar verða æ örari, framleiðslan
eykst og margfaldast, nýreist stóriðju-
ver og nýjar verksmiðjur styrkja efna-
hag og aðstöðu þjóðarinnar dag og
nótt. (Atvinnuleysi er ekki aðeins úr
sögunni í Kína, heldur er þar skortur
á vinnuafli, þrátt fyrir sívaxandi þátt-
töku kvenna í framleiðslustörfum. í
langflestum iðjuverum og verksmiðj-
um er unnið til skiftis allan sólar-
hringinn, en vinnuvikan er 48 stund-
ir). Þeir sem líktu kínverska alþýðu-
lýðveldinu við spilaborg og spáðu því
skjótu hruni, hafa vissulega reynzt
glámskyggnir. Lýðveldi þetta er þeg-
ar orðið svo máttug staðreynd, að til-
vist þess og viðgangi verður ekki
hnekkt, nema með árásarstyrjöld, þar
sem kjarnorkusprengjum yrði beitt.
Slík styrjöld mundi óðara kveikja í
gervallri heimsbyggðinni, tákna
dauða mikils hluta mannkyns og
endalok siðmenningar.
Hingað til hafa bandarisk stjórnar-
völd ekki viljað sætta sig við orðinn
hlut, heldur sýnt kínverska alþýðulýð-
20