Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.06.1968, Síða 62

Tímarit Máls og menningar - 01.06.1968, Síða 62
Tímarit Aláls og menningar ekki að brosa; og hún horfir á þig spyrj- andi í þessari eyðimörk. Mormón. En barni hlýnar ekki að halla sér að rifjahylkinu í kallmanni ... Nú geingurðu leingi einn yf- ir eyðimörkina með telpuna þína á hand- leggnum. Þángaðtil eina nótt þú finnur að hreyfíngin er liðin úr þessum litlu beinum í froslinu. Sá maður er mormón. Þú grefur hana með höndunum í sandinn og setur lienni krossmark úr tveim stráum, sem fjúka burt um leið; hann er mormón — (bls. 55—56). Hér er mælt af miklum hita og byggt á hinni furðulegu göngu ntor- móna yfir meginland Ameríku laust fyrir miðja síðustu öld, á flótta und- an ofsóknum til að leita hælis fyrir trú sína. Orðin hljóma hins vegar næsta illa í munni þess er hér mælir þau; Þjóðrekur er að öðru leyti hörkutól með skrúðlaust rnálfar. Það virðist óneitanlega vera skáldið sjálft sem hér talar svo að segja á sjálfs sín vegum fyrir munn einnar af skáld- sögupersónum sínum. Sams konar fyrirbæris verður stundum vart í öðr- um verkum Halldórs, einkum þegar tilsvör fá á sig lýrískan blæ. Oft er þá um að ræða, svo sem í tilvitnun- inni hér á undan, atriði er mynda niðurlag eða hápunkt einhvers kafla. Hvað sem því líður: Þjóðrekur-Hall- dór ræðir um að fórna öllu fyrir á- kveðna hugmynd eða hugsjón, hætta öllu. Halldór hefur sjálfur gefið fróð- lega skýringu við Paradísarheimt, ekki hvað sízt með skírskotun til hinna tveggja áðurgreindu tilvitn- ana. Skýringin var upphaflega rituð á ensku, með fyrirsögninni The Origins oj Paradise Reclaimed, í sam- bandi við ameríska útgáfu verksins í Nevv York 1962. Ég fer þó hér eftir hinni íslenzku útgáfu greinarinnar er síðar birtist, þar sem hún á vissum stöðum gefur ef til vill ákveðnari og vafningalausari mynd af hugmyndum höfundar. „Margir meðal okkar,“ segir hann í upphafi, „trúa að einhverju leyti á fyrirheitna landið þar sem sannleiki ríkir og fögnuður býr. Og jafnvel þeim sem ekki trúa beint á landið sjálfir finst dásamlegt til þess að vita að aðrir skuli gera það“: Þetta land er ekki umfram alt af heimi landafræðinnar þó landafræði geti stundum samræmst því. Dásamlegast af öllu er samt að sannleikur þess er ofar staðreynd- um, þó til séu þær staðreyndir sent sam- rýmast lionum. Má vera að luigmyndin um þetta pláss sé ein sú grundvallarhugmynd sem er innborin mannkyninu (Upphaf mannúðarstefnu, bls. 235). Umfram allt er það „sérstök teg- und raunsæisrnanna, sem vant er að kalla hugsjónamenn“ sem sífelldlega leitast við „að koma þessunt draumi saman og heim við landafræðina og reyna að beygja staðreyndirnar undir sannleik hans.“ Fyrirheitna landið kallar ómótstæðilega á hina trúuðu og kemur þeim til að bjóða byrginn hvers konar vosbúð á leiðinni þang- 52
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.