Són - 01.01.2007, Síða 20

Són - 01.01.2007, Síða 20
RAGNAR INGI AÐALSTEINSSON20 Það sem hér hefur verið undirstrikað er það sem stuðlar saman.60 Í fyrri helmingi vísunnar er stuðlað með linu skriðhljóði, eða hljóð- fræðilegu tómi, en í þeim seinni sjáum við stuðlun með þanda skriðhljóðinu. Jakobson leggur til að sérhljóðastuðlun verði eftirleiðis kölluð stuðlun með linu skriðhljóði (lax glide alliteration) eða einfaldlega stuðlun með tómi eða tómstuðlun (zero alliteration).61 Minkova62 ræðir kenningu Jakobsons og telur henni það helst til foráttu að kenningin um raddglufulokunina, sem hún ver af mikilli hörku í bók sinni, komi í staðinn fyrir kenningu Jakobsons og geri hana léttvæga og í raun óþarfa. Þessar tvær kenningar falla saman að því leyti að þær beina báðar athyglinni að sama stað, tóminu framan við sérhljóðann. Þær skarast þannig að ef hægt er að sanna kenningu um raddglufulokun sem skýringu á sérhljóðastuðlun er kenning Jakobsons um tóma stuðulinn þar með orðin umdeilanleg. Kristján Árnason63 gengur í sinni skýringu út frá svipuðum for- sendum og Jakobson gerir. Hann víkur að því sem hér á undan var kallað tómstuðlun og bendir á að í því tilviki eru það ekki sameiginlegir þættir sem stuðlunin byggist á heldur það að þættir í umræddri stöðu eru ekki í andstöðu hver við annan (non-distinctness in relevant posi- tion). Stuðlunin er gild svo lengi sem í viðkomandi áhersluatkvæðum (framstöðusætum) er ekki að finna hljóð sem tilheyra mismunandi jafngildisflokkum. Kristján skýrir sérhljóðastuðlunina út frá því sem hann kallar hljómunarlágmark (sonority minimum). Hljómunarlágmark er á þeim stað í grennd við sérhljóðana sem er minnst atkvæðisbær.64 Kristján skýrir fyrirbærið í tengslum við gnýstuðlana, þ.e. framstöðuklasana sk, sp og st, sem eins og vitað er stuðla aðeins hver við annan en ekki innbyrðis eða við önnur s-pör. Framstöðuklasinn sk, svo dæmi sé tekið, er þannig byggður að fyrri liður hans er /s/ sem hefur meiri hljómun en lokhljóðið /k/. Þannig er það k-ið sem ákvarðar jafngildisflokkinn vegna þess að þar er hljómunarlágmarkið. Þetta getum við borið sam- an við klasann sl, sem til forna stuðlaði við sn og s+sérhljóð. Það skýrist af því að hljóðið /l/ hefur meiri hljómun en /s/ og þess vegna er hljómunarlágmarkið við þáttinn /s/ en ekki /l/. Þar af leiðandi greinir 60 Jakobson (1963:87). 61 Jakobson (1963:91). 62 Minkova (2003:142). 63 Kristján Árnason (2007:90). 64 A sonority minimum is the least syllabic place relative to surrounding vowels.
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144

x

Són

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Són
https://timarit.is/publication/1139

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.