Bændablaðið - 10.09.2015, Síða 16

16 Bændablaðið | Fimmtudagur 10. september 2015
Undirritaður er mikill áhuga-
maður um rómantíska nátt-
úrufræði og mat og því lengi
langað að smakka hverafugl.
Fugla sem eru soðnir í köldu
vatni.
Þjóðsögur, sagnir og gaml-
ar náttúrufræðibækur geyma
sögur og lýsingar á hverafugl-
um og ýmsir merkir menn hafa
ekki treyst sér til að neita tilveru
þeirra. Séra Snorri á Húsafelli
segir frá hverafuglum í bæklingi
sem hann ritaði um íslenska
náttúrufræði.
Sögur um hverafugla eru nær
eingöngu þekktar úr Árnes- og
Rangárvallasýslum, enda mest
um hveri á því svæði.
Hverafuglum er lýst sem litl-
um, dökkum sundfuglum með
langan háls og líka öndum.
Sumir segja að þeir séu mógrá-
ir, ljósari á bringunni og með
hvítan hring í kringum augun.
Goggurinn er sagður frammjór
og vængirnir litlir. Fuglarnir
halda sig í og við heita hveri
og hafa menn séð þá stinga sér
niður í sjóðandi vatnið.
Séra Snorri Björnsson á
Húsafelli segir að hverafuglar
séu mjög algengir en styggir.
Hann segir að menn hafi stund-
um skotið hverafugla til matar
en að það sé ekki hægt að sjóða
þá í heitu vatni eins og annan
mat.
Hverafugla þarf að sjóða í
köldu vatni og tekur um eina og
hálfa klukkustund að matreiða þá.
Þeir þykja þokkalegir á bragðið en
nokkurt kuldabragð er af þeim.
Talsvert er fjallað um hvera-
fugla í ferðabók Eggerts Ólafssonar
og Bjarna Pálssonar. Þeir félagar
segjast ekki hafa séð slíka fugla og
telja hverafugla vera eitt af undrum
náttúrunnar þar sem þeir syndi í
sjóðandi vatni.
Eggert og Bjarni fóru
nokkrar ferðir út að Akrahver í
Hveragerði og biðu þar tímun-
um saman en urðu fuglanna
ekki varir. Niðurstaða þeirra er
sú að langflestir Íslendingar trúi
því að hér sé um raunverulega
fugla að ræða.
Það veldur þeim þó miklum
heilabrotum hvernig fuglarnir
geti lifað í sjóðandi heitu vatni.
„En ef við hins vegar ætlum að
telja þetta náttúrulega fugla þá
veldur það allmiklum vandræð-
um, jafnvel þótt fuglarnir haldi
sig ekki í sjóðandi vatni held-
ur syndi aðeins skamma stund
til þess að skríða niður í holur
á jörðinni, líkt og keldusvínið.
Fiður þeirra og hin harða húð
á nefi þeirra og fótum gæti ef
til vill þolað hitann og jafnvel
haldið vatninu frá líkama þeirra.
En hvað á að segja um augun?
Þau hlytu að vera með allt öðrum
hætti en augu annarra dýra, er
menn þekkja, ef þau ættu að þola
þennan hita.“
Þeir velta einnig fyrir sé
hvernig blóðið í fuglum sé og
hvernig þeir fari að því að kafa
vegna þess að blóðið í fuglum sé
yfirleitt létt. „Ef menn hins vegar
vilja gera skriðdýr úr hverafugl-
um þá er ef til vill auðveldara að
skýra tilveru þeirra. En ef þetta
eru venjulegir fuglar þá eru þeir í
sannleika mikil og furðuleg nýj-
ung í náttúrufræðinni.“ /VH
Hvernig bragðast
hverafuglar?
Sigurður Ingi Jóhannsson, sjávar-
útvegs- og landbúnaðarráðherra,
hefur skipað verkefnastjórn um
flutning stjórnsýsluverkefna
frá Bændasamtökum Íslands til
Matvælastofnunar.
Verkefnastjórnin er þannig skipuð:
Ólafur Friðriksson, skrifstofustjóri í
atvinnuvega- og nýsköpunarráðu-
neytinu, formaður, Jón Gíslason,
forstjóri Matvælastofnunar, og Jón
Baldur Lorange, forstöðumaður
Búnaðarstofu BÍ. Samningsaðilar
eru sammála um að flutningi stjórn-
sýsluverkefna skuli verða lokið
fyrir 1. janúar 2016.
Verkefnastjórn skipuð um flutning
stjórnsýsluverkefna frá BÍ
STEKKUR
BÚNAÐARSTOFA
Framlög til jarðræktar og hreinsunar affallsskurða:
Umsóknarfrestur framlengist
til 21. september 2015
Bændasamtök Ís lands ,
Búnaðarstofa auglýsir eftir
umsækjendum um jarðræktar-
styrki vegna framkvæmda á árinu
2015.
Opnað hefur verið fyrir raf-
rænar umsóknir á Bændatorginu.
Upplýsingar um skráðar spildur
og stafræn túnkort eru sóttar sjálf-
virkt í skýrsluhaldskerfið JÖRÐ.
Umsóknarfrestur hefur verið fram-
lengdur til 21. september 2015.
Framlög til jarðræktar fara eftir verk-
lagsreglum í reglugerð nr. 1100/2014
og reglugerð nr. 1101/2014.
Skilyrði þess að verkefni njóti
framlags er að fram hafi farið úttekt
sem viðurkenndir úttektaraðilar sjá
um sbr. verklagsreglur um fram-
kvæmd úttekta. Úttektum skal vera
lokið fyrir 15. nóvember ár hvert.
Á Bændatorginu má nálgast frek-
ari upplýsingar um verklagsreglur
um framlög og úttektir.
Aðeins er tekið við rafrænum
umsóknum í gegnum Bændatorgið.
Stuðningur til söfnunar ullar
− auglýst eftir umsækjendum
Bændasamtök Íslands, Búnaðar-
stofa, auglýsir eftir umsækjendum
um stuðning til söfnunar ullar.
Er þetta gert samkvæmt 3. gr. verk-
lagsreglna um ráðstöfun fjár vegna
ullarnýtingar í VIÐAUKA I í reglu-
gerð nr. 1100/2014 (verklagsreglur um
ráðstöfun fjár vegna ullarnýtingar).
Umsóknarfrestur er til 25. septem-
ber næstkomandi. Nánari upplýsingar
veitir Búnaðarstofa í síma 563 0300
og á gss@bondi.is.
Áfangi í tölvumálum
Bændasamtök Íslands,
Búnaðar stofa auglýsir eftir
umsækjendum um framlög
vegna stuðnings við nýliðun í
mjólkurframleiðslu.
Er þetta samkvæmt verklags-
reglum í VIÐAUKA V, (verk-
lagsreglur um stuðning við
nýliðun í mjólkurframleiðslu)
í reglugerð nr. 1101/2014 um
greiðslumark mjólkur á lög-
býlum og greiðslur til bænda
verðlagsárið 2015, með síðari
breytingum.
Þeir sem hafa hug á að sækja
um eru hvattir til að kynna sér
áðurnefndar verklagsreglur.
Umsóknarfrestur er til 15.
október næstkomandi.
Nánari upplýsingar veitir
Búnaðarstofa í síma 563 0300
og á ak@bondi.is
Nýliðun í mjólkurframleiðslu
Stofnaður hefur verið
aðgangur fyrir bókhaldara á
Bændatorginu sem er til þess
að bændur geti gefið bókhalds-
stofum aðgang að upplýsing-
um um skattyfirlit og greiðsl-
ur samkvæmt búnaðar- og
búvörusamningum.
Bókhaldarar geta nú nálg-
ast þessar upplýsingar fyrir
alla þá bændur sem veitt hafa
þeim umboð. Eyðublöð fyrir
umboð er hægt að sækja á
Bændatorginu og skulu þau send
til Búnaðarstofu. Þau má senda í
tölvupósti á gss@bondi.is eða í
bréfapósti til Bændasamtakanna,
Búnaðarstofu. Árgjald fyrir
þennan aðgang er 6.000 kr. án
vsk.
Ekki verða lengur send yfirlit
í tölvupósti eða gefnar upplýs-
ingar í síma, m.a. af persónu-
verndarástæðum.
Aðgangur fyrir bókhaldara
á Bændatorginu
Nú geta handhafar beingreiðslna
séð gildandi greiðslumark fyrir
sitt bú á Bændatorginu í flipan-
um Greiðslumark í skjámyndinni
sem kemur fram ef ýtt er á „Bú
yfirlit: Sækja:“
Greiðslumark á BændatorginuÍ júlí síðastliðinn var farið að greiða beingreiðslur í mjólk-
urframleiðslu í tölvukerf-
inu AFURÐ, greiðslukerfi
Búnaðarstofu.
Þar með er öll umsýsla greiðslna
til bænda samkvæmt búvörusamn-
ingum unnin í AFURÐ. Eldri tölvu-
kerfi sem voru í stórtölvu IBM
AS400 Bændasamtakanna hafa
verið tekin úr notkun. Þessi eldri
tölvukerfi hafa verið í notkun frá
tímum Framleiðsluráðs landbún-
aðarins, eða í um 35 ár.
Heimsráðstefnan World Forestry Congress um skóga:
Árið 2015 getur skipt sköpum fyrir skóga framtíðarinnar
Heimsráðstefnan um skóga, World
Forestry Congress (WFC), er nú
haldin í fjórtánda sinn á vegum
FAO, matvæla- og landbúnaðar-
stofnunar Sameinuðu þjóðanna.
Ráðstefnan er haldin í Suður-
Afríku.
Um er að ræða stærstu skóga-
ráðstefnu sem haldin er í heimin-
um og fer hún fram á sex ára fresti.
Ráðstefnuna sækja sérfræðingar,
fagfólk, embættisfólk, stjórnmála-
fólk og áhugafólk hvaðanæva að úr
heiminum. Markmiðið ráðstefnunnar
er að vekja athygli á mikilvægi skóg-
ræktar og skógarnytja fyrir sjálfbæra
þróun í heiminum, efla skilning fólks
á þeim ógnum sem steðja að skóg-
um heims, benda á lausnir, miðla
þekkingu og stuðla að því að tekið
sé á brýnustu úrlausnarefnunum. Í
frétt á heimasíðu Skógræktar ríkisins
segir að árið 2015 sé talið geta skipt
sköpum um framtíð skóga jarðarinn-
ar. Þjóðir heims búa sig nú undir að
innleiða sameiginleg markmið um
sjálfbæra þróun og undir lok ársins
verður haldin í París loftslagsráð-
stefnan sem kölluð hefur verið mik-
ilvægasti fundur mannkynssögunnar.
Skýrsla um ástand skóga
Við setningarathöfn heimsráðstefn-
unnar í Durban í gær var kynnt
ný skýrsla Sameinuðu þjóðanna
um ástand skóganna í heiminum,
Global Forest Resources Assessment
2015. Í skýrslunni er farið yfir
hvernig skógar heimsins hafa þróast
undanfarinn aldarfjórðung, hvern-
ig nýtingu þeirra er háttað, hversu
sjálfbær nýtingin er og þess háttar.
Skógareyðingin mest í Brasilíu
Undanfarin fimm ár hefur mesta
skógareyðingin verið í Brasilíu og
Indónesíu að því er fram kemur í skýr-
slu FAO. Hér má sjá skógareyðingu
í þeim tíu löndum í heiminum þar
sem mest hefur tapast af skóglendi
frá árinu 2010. Tölurnar eru í hekt-
urum. Brasilía 984.000, Indónesía
684.000, Mjanmar 546.00, Nígería
410.000, Tansanía 372.000, Paragvæ
325.000, Simbabve 312.000, Austur-
Kongó 311.000, Argentína 297.000
og Venesúela 289.000. /VH