Bændablaðið - 10.09.2015, Side 26

26 Bændablaðið | Fimmtudagur 10. september 2015
Vinnufatabúðin í Reykjavík 75 ára og hóf starfsemi á meðan Reykjavík var vart annað en sveitaþorp:
Hefur alla tíð þjónað fólki á
landsbyggðinni og gerir enn
− á upphafsárunum var ekki óalgengt að sjá hesta, kýr og annan búfénað á götum bæjarins
Vinnufatabúðin við Laugaveg 76
heldur upp á 75 ára afmæli sitt
um þessar mundir. Verslunin hefur
alla tíð haft náin tengsl við fólk
af landsbyggðinni og gerir enn. Í
tilefni afmælisins er boðið upp á
afslætti og ýmislegt til gamans gert.
Á starfstíma verslunarinnar hafa
orðið miklar þjóðfélagsbreytingar. Þá
hefur Reykjavík breyst frá því að vera
hálfgert sveitaþorp þar sem starfrækt-
ur var bæði sauðfjár- og kúabúskap-
ur, í það að verða nýtískuleg borg
þar sem búskapurinn er nær alveg
horfinn. Í þá daga var ekki óalgengt
að sjá bændur og aðra koma ríðandi
niður Laugaveginn í kaupstaðarferð
og giltu þá sérstakar umferðarreglur
fyrir hross sem reyndar voru að hluta
í gildi fram yfir aldamótin 2000. Sem
dæmi þá var Norðurmýrin nánast eitt
samfellt tún fram undir 1940 þegar
Vinnufatabúðin var stofnuð, þótt
einhver hús hafi verið komin við
Rauðarárstíg.
Þorgeir Daníelsson er þriðji ætt-
liður eigenda Vinnufata búðarinnar.
Hann hóf störf í búðinni fyrir 55
árum þegar hann var aðeins 14 ára
gamall og hefur starfað þar allar
götur síðan. Hann tók við rekstrinum
af föður sínum ásamt bróður sínum,
Daníel, 1967 og ráku þeir hana
saman til 1997. Frá þeim tíma hefur
Þorgeir rekið Vinnufatabúðina ásamt
eiginkonunni, Hildi Símonardóttur.
Þrengt að hefðbundinni verslun
Þorgeir segir mikið hafa breyst
í borginni frá því hann hóf störf
í Vinnufatabúðinni árið 1960.
Þróun miðborgarinnar hafi verið
hröð, ekki síst við tilkomu aukins
straums ferðamanna á allra síðustu
árum. Nú óttast hann og margir aðrir
kaupmenn gömlu verslananna við
Laugaveginn um sinn hag. Finnst
sumum nóg komið af svokölluðum
lundabúðum, hótelum og veitinga-
stöðum sem hafa verið fylgifiskur
fjölgunar ferðamanna.
Þorgeir segir mikið skilningsleysi
ríkja meðal ráðamanna borgarinn-
ar. Það hafi leitt til þess að þeim
Íslendingum fækki stöðugt sem
leiti á Laugaveginn beinlínis til að
versla. Verið sé að þrengja að hefð-
bundinni verslunarstarfsemi bæði
við Laugaveginn og víðar á mið-
borgarsvæðinu. Hildur tekur undir
þetta.
„Mér finnst að verið sé að keyra
þessa atvinnustarfsemi hægt og bít-
andi niður. Hótelbyggingar rísa við
annarrar hvorrar hlið og bílastæði
skortir hvort sem við erum að tala
um bílastæðahús eða aðrar lausnir.
Endurbætur á umhverfinu – til dæmis
á götum – taka of langan tíma sem
kemur illa niður á verslunarrekstrin-
um. Við skulum vona að borgaryfir-
völd sjái að sér að þessu leyti því það
væri veruleg afturför í miðborginni
okkar ef verslunarreksturinn hrekst
á brott,“ segir Hildur.
Verslunin væri ekki til án
landsbyggðarfólksins
Hún segir að allan þennan tíma sem
Vinnufatabúðin hafi starfað hafi
verið lögð áhersla á sölu á vönd-
uðum fatnaði. Þá hafi þjónusta við
landsbyggðarfólk verið í öndvegi
og sé enn.
„Ef við hefðum ekki notið
tryggðar þessa ágæta fólks þá væri
Vinnufatabúðin örugglega ekki til,"
segir Hildur.
Vinnufatabúðin hafi alltaf flutt
inn vandaðan fatnað frá Casual
sem er bæði vinnu- og betri fatn-
aður. Hugtakið vinnufatnaður
hafi breyst í tímans rás frá því að
vera flíkur sérstaklega ætlaðar til
úti- og erfiðisvinnu yfir í frjáls-
legan fatnað til daglegra nota.
Viðskiptavinahópurinn sé fólk á
öllum aldri sem fáist við hin ýmsu
störf í margbreytilegu samfélagi.
Stofnuð 1940
Vinnufatabúðin var stofnuð 1940
þegar Þórarinn Kjartansson, eigandi
Gúmmívinnustofunnar, seldi vinnu-
stofuna og setti þess í stað fataverslun
á stofn á jarðhæð hússins. Þórarinn réð
saumakonu sem saumaði herrabuxur
og stytti skálmar og lengdi allt eftir
þörfum hvers og eins viðskiptavinar
og oft á meðan beðið var.
Þórarinn lést síðla árs 1952 en
eftir lát hans sáu Guðrún og Níels,
sonur þeirra, um reksturinn. Níels
lést ungur af slysförum og tók þá
Daníel bróðir hans við ásamt móður
sinni þar til Guðrún lést í febrúar
1967. Vinnufatabúðin hefur alla tíð
verið í eigu afkomenda Þórarins og
Guðrúnar. Um árabil ráku bræðurnir
Þorgeir og Daníel Daníelssynir versl-
unina saman. Árið 1997 tóku Þorgeir
og Hildur kona hans við versluninni.
Hjólbarðaviðgerðir og gúmmískór

Saga hússins við Laugaveg er þó öllu
lengri en saga Vinnufatabúðarinnar.
Hana má rekja aftur til 1910 að Jón
Þorsteinsson söðlasmiður lét reisa
Reykjavík þurfti að takast á við
sífellt stærri vandamál vegna auk-
innar umferðar bíla og hestvagna
þegar leið á 20. öldina. Þetta kom
bersýnilega í ljós þegar skemmti-
ferðaskip hafði viðdvöl í bænum
sumarið 1925. Jókst þá umferð í
miðbænum það mikið að það lá
við umferðaröngþveiti. Brást þá
Knud Zimsen, þáverandi bæjar-
stjóri, við með því að taka sjálfur
við umferðarstjórn.
Í lögreglusamþykkt Reykja víkur
sem gilti frá 1891 og að einhverju
leyti fram yfir aldamót 2000, segir
m.a. í III kafla „um reið og akstur á
götunum, rekstur gripa og fjenaðar
o. fl – 26. gr.“:
„Þeir sem ríða eða aka um
göturnar, skulu viðhafa tilhlýðilega
aðgæzlu, einkum er þeir fara fyrir
götuhorn eða fram úr garðshliðum.
Á götum, torgum og annarsstaðar á
almannafæri má eigi ríða hraðar en
á hægu brokki, og skulu þeir, sem
ríða eða aka, ef þörf gjörist, í tækan
tíma gjöra viðvart mönnum, sem á
undan þeim ganga. Á stjettum má
enginn ríða eða aka.
Þegar hestum er beitt fyrir sleða,
skal festa við þá hæfilegar bjöllur,
svo að til þeirra heyrist í tæka tíð.
27. gr.
Listamenn og aðrir ferðamenn mega
eigi binda hesta sína, eða láta þá
standa á götum bæjarins eða stjett-
um. Með áburðarhesta skal eigi hafa
lengri viðdvöl á götum en nauðsyn-
legt er til að taka ofan eða láta upp
klyfjar.
28. gr.
Bæjarmenn mega ekki láta hesta
sína ganga lausa á götum bæjar-
ins frekar en nauðsynlegt er til að
hleypa þeim í fjöru eða til vatns;
fælnir og slægir hestar mega alls eigi
ganga lausir, nje heldur þeir hestar,
er leika sjer eða fara á hlaupum um
göturnar. Frá 15. apríl á vorin til
þess er hestar eru teknir úr haga á
haustin má alls enginn hestur ganga
laus um bæinn.
29. gr.
Sauðfjenaður bæjarmanna má eigi
ganga laus um bæinn frekar en
nauðsynlegt er til að reka hann úr
og í haga eða fjöru eða til vatns, og
má engan sauðfjenað hafa í bænum
frá 1. maí til 10. okt. Fyrir vestan
og norðan línu úr markasteinin-
um á Skildinganeshólum í upptök
Rauðarárlækjar og þaðan eins og
lækurinn ræður og þjóðvegurinn inn
að Fúlutjarnarlæk, nema hann sje í
öruggri vörslu.
30. gr.
Naut, sem færð eru til bæjarins,
skulu ávallt leidd í bandi nægilega
traustu og tveir fullorðnir karlmenn
að minnsta kosti fylgja hverju nauti.“
Má eigi ríða hraðar
en á hægu brokki
Þorgeir Daníelsson er þriðji ættliður eigenda Vinnufatabúðarinnar. Hann hóf störf í búðinni fyrir 55 árum þegar hann var aðeins 14 ára gamall og hefur
starfað þar síðan. Mynd / HKr.
Þessi mynd af tveimur konum á hestbaki að spjalla við gangandi konu
var tekin í Bankastræti í Reykjavík á árunum 1920 til 1930. Báðar kon-
urnar sitja á venjulegum hnökkum, en ekki söðlum eins og algengt var
með konur fyrr á öldinni. Í baksýn er bókaverslun Þórs B. Þorlákssonar
í Bankastræti 11 og við hlið hennar verslunin Vísir að Laugavegi 1.
Mynd / Jóhannes Guðmundsson gullsmiður / Ljósmyndasafn Reykjavíkur