Skírnir - 01.04.2015, Page 76

hann grafa hann upp aptur og jarða fyrir utan kirkjugarð … (Jón Hall-
dórsson 1903–1910: 63)
Þegar þessir atburðir spurðust út hafa margir séð í þeim sigur góðs
málstaðar og fagnað hreinsun og endurvígslu Skálholtsdómkirkju
sem vissulega hafði verið saurguð að mati allra þeirra sem ekki
höfðu snúist til lútherskrar trúar. Sama máli gegndi um Viðey,
Kaldaðarnes og fleiri staði. Hætt er þó við að mörgum hafi staðið
stuggur af að grafarró Gissurar biskups væri raskað og víst er óhugn -
anlegt, að einn biskup grafi annan upp og husli utangarðs. Jóns Ara-
sonar biðu svo þau örlög að vera hogginn, grafinn og grafinn upp
að nýju aðeins ári síðar.29 Allt eru þetta atburðir sem skapað hafa
óhugnað í hugum kynslóðanna sem lifðu atburðina og tóku að ein-
hverju leyti þátt í þeim.
Angist einstaklinga og fjölskyldna
Hér á undan hefur einkum verið fjallað um opinberar aðgerðir, al-
menn viðbrögð við þeim og túlkanir sagnaritara á hvoru tveggja. Sú
spenna sem hér er gert ráð fyrir að hafi gætt á siðbótartímanum og
þær kenndir sem hún hafði í för með sér, sálarangist og innri átök,
hefur einnig gert vart við sig á persónulegri sviðum, í fjölskyldum
og með einstaklingum.
Bæði faðir og afi Gísla Jónssonar Skálholtsbiskups voru prestar.
Faðir hans var Jón Gíslason (d. um 1537) í Hraungerði og síðar
(Gaulverja)bæ í Flóa. Afi Gísla var Gísli Arnbjarnarson, heimilis-
eða þingaprestur frú Ólafar ríku Loftsdóttur (d. 1479) á Skarði á
Skarðsströnd en þar gætti, að sögn Jóns Egilssonar, mikillar festu í
kaþólskum trúarháttum. Voru að minnsta kosti þrír synir Gísla
eldra prestar (Jón Egilsson 1856: 104; Páll Eggert Ólason 1949: 59–
76 hjalti hugason skírnir
29 Aftaka Jóns Arasonar og sona hans hefur verið sá atburður siðbótartímans sem
mörgum féll hvað verst og skapaði þeim hvað mesta angist. Hér verður þó ekki
sagt frá þeim atburði sérstaklega heldur bent á að Magnús Björnsson (1878: 324)
skráði helgisögn frá dauða föður síns, afa og frænda sem miðlar sterkum hug-
hrifum: „Hefir mælt verið, að danskur maður einn hefði sagt að hvít dúfa hefði
uppá kirkjuna flogið þá Ari var látinn, og önnur þá Björn fór, og þriðja þá biskup
lézt, og flugu allar upp í lopt, svo lengi sem hann sá til, og hann grét beisklega.“
Skírnir vor 2015.qxp_Layout 1 16.4.2015 15:46 Page 76