Skírnir

Árgangur

Skírnir - 01.09.2013, Síða 129

Skírnir - 01.09.2013, Síða 129
SKÍRNIR AÐ MÆLA RÓTEINDIR MEÐ GRÁÐUBOGA 359 á góma og hvort flokkunarvandi fræðanna sé ekki hreinlega heima- gerður.8 Það hlýtur því að vera alvarlegt umhugsunarefni hvort fantasíu- hugtakið sé nothæft í umfjöllun um miðaldabókmenntir nema það verði skilgreint betur. En er nokkur ástæða til þess? Ég er ósam- mála Else Mundal um að aðgreining fantasíunnar frá yfirnáttúrunni sé eins mikilvæg og hún leggur til, ekki aðeins vegna þess að skil- greiningin sem aðgreiningin byggir á er ófullnægjandi, heldur fyrst og fremst vegna þess að aðgreiningin leiðir hjá sér aðra mikilvægari þætti sem taka þarf tillit til. Mundal viðurkennir að í mörgum til- vikum sé ómögulegt sé að greina á milli hins fantasíska og hins yfir- náttúrlega; í svo mörgum tilvikum raunar að sjálfur teldi ég best að varpa fantasíuhugtakinu fyrir róða, enda þekktist þessi aðgreining ekki á miðöldum. Else Mundal nefnir trúverðugleika sem einn mögulegan mæli- kvarða til aðgreiningar á yfirnáttúru frá fantasíu. Stephen A. Mitch- ell (2009: 282) nefnir þetta líka, en spyr jafnframt hvort fantasíu- hugtakið lýsi veruleika miðalda á fullnægjandi hátt. Trúverðugleiki einn og sér hlýtur að vera ófullnægjandi mælikvarði, einfaldlega vegna þess að það er erfitt að slá því föstu hverju miðaldafólk trúði ekki eða gat ekki trúað á, og raunar er ýmislegt sem bendir til þess að hinir fantasískari þættir Islendingasagna hafi ekki þótt ótrú- verðugri en hvað annað einsog ég kem nánar að síðar í þessari grein. 8 Mér virðist Vésteinn Ólason (2007) heldur ekki gera skýran greinarmun á þessum hugtökum í grein sinni í Griplu XVIII heldur noti þau jöfnum höndum þar sem til þess sé talið „bæði það sem er yfirnáttúrlegt og stórkostlegar ýkjur“ (22). Mun- dal notar hugtakið á annan hátt, einsog komið hefur fram, og Mitchell (2009) og Torfi H. Tulinius (1999) nota það einnig hvor með sínum hætti. Dinzelbacher (2005) fleygir því fram í umræðu um óvættir miðaldalandslagsins en útskýrir ekki nánar hvað hann á við. Sverrir Jakobsson (2006) nefnir að risar og drekar séu al- gengir í ókönnuðum löndum og að þær verur tilheyri „the realm of the unknown and the fantastic" (940), en einsog hjá Dinzelbacher fylgir ekki nánari skýring á því hvað við er átt. Helen F. Leslie (2009) talar á almennum nótum bæði um „fantas- tic occurences" og „supernatural beings" en tilfærir ekki dæmi (119) þótt mér sýnist það hljóta sumpart að eiga við það sama og Rosemary Power (1985: 156) kallar „mythological", en að öðru leyti gerir hún lítinn greinarmun á yfirnáttúru, fantasíu og hinu ævintýralega. Þessi ringulreið um notkun fantasíuhugtaksins þykir mér benda til þess að hugtakið sé til heldur meiri óþurftar en gagns.
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180
Síða 181
Síða 182
Síða 183
Síða 184
Síða 185
Síða 186
Síða 187
Síða 188
Síða 189
Síða 190
Síða 191
Síða 192
Síða 193
Síða 194
Síða 195
Síða 196
Síða 197
Síða 198
Síða 199
Síða 200
Síða 201
Síða 202
Síða 203
Síða 204
Síða 205
Síða 206
Síða 207
Síða 208
Síða 209
Síða 210
Síða 211
Síða 212

x

Skírnir

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Skírnir
https://timarit.is/publication/59

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.