Þjóðmál - 01.12.2018, Side 35

ÞJÓÐMÁL Vetur 2018 33
verðmætasköpun og þannig meiri lands-
framleiðslu (sjá mynd 5). Þegar aftur á móti
er útlit fyrir hægari gang í efnahagslífinu
á næstu misserum segir það sig sjálft að
svigrúmið er lítið.
Þrjár leiðir á krossgötum
ósjálfbærra launahækkana
Í fyrrnefndum pakka Viðskiptaráðs er dæmi-
saga tekin af „litla fyrirtækinu hennar Önnu“
sem stendur frammi fyrir miklum launa-
hækkunum. Í dæminu mun þetta litla fyrir tæki
lenda í taprekstri ef ekki er gripið til aðgerða.
Þar stendur Anna frammi fyrir þremur
val kostum til að bregðast við. Hún getur
hækkað verð, sagt upp starfsfólki eða tekið
lán með von um að framundan sé betri tíð.
Þetta litla dæmi má segja að gildi fyrir efna-
hags lífið í heild. Ekkert verður til úr engu svo ef
launahækkanir fara algjörlega úr böndun um
eru þrjár leiðir sem hagkerfið getur farið.
Í fyrsta lagi er það í gegnum hærra verð á
vöru og þjónustu, eða verðbólgu sem við
höfum reynt svo oft og þekkjum óþægilega
vel af fyrri reynslu, sérstaklega á 8. og 9. ára-
tugnum þegar verðbólga og laun hækkuðu
á víxl. Í öðru lagi geta launahækkanir brotist
fram í atvinnuleysi þar sem fyrirtæki hagræða
og segja upp fólki. Loks er tæknilega séð
hægt að komast framhjá því að hér verði
atvinnuleysi og/eða verðbólga.
Hljómar það of gott til að vera satt? Það er
vegna þess að það er of gott til að vera satt.
Staðreyndin er sú að það geti orðið kallar á
mikinn viðskiptahalla og þar með erlenda
skuldsetningu. Sá ávinningur væri þá tekinn
að láni erlendis frá og við vitum að alltaf
kemur að skuldadögum. Stundum er því þó
ranglega haldið fram að launahækkanir sem
eru úr samræmi við efnahagslegan veruleika
geti skilað raunverulegum ávinningi.
Viðskiptaráð Íslands | 5