Þjóðmál - 01.12.2018, Blaðsíða 91

ÞJÓÐMÁL Vetur 2018 89
Bæði fyrr og síðar hafa Finnar dregist inn í
stríðsátök á norðurslóðum, fyrst vegna þess
að þeir heyrðu undir hina herskáu Svía en
síðar vegna þess að þeir hljóta að teljast
óheppnir með landfræðilega legu sína mitt á
milli Norðvestur-Rússlands og Vesturlanda. Á
taflborði alþjóða stjórnmála, spennuástands
og beinna stríðsátaka á norðurslóðum hafa
Finnar iðulega lent á milli steins og sleggju.
Titill bókarinnar er þannig réttnefni. Hér
skortir ekkert á dramatík þegar sagan er sögð.
Í þessari bók er margt sem vekur forvitni.
Hún er mjög góð innleiðing í ýmsa þætti í
sögu Svíþjóðar og Finnlands og prýðilegt
uppsláttar rit enda geymir hún hafsjó af
upplýsingum. Nafnaskrá er aftast í bókinni
sem eykur gildi hennar að þessu leyti. Enn
betra hefði verið ef örnefnaskrá hefði líka fylgt.
Textinn er ágætur og oft lipurlega skrifaður,
prentvillur að séð varð eru fáar eða engar.
Það sem ég saknaði helst var að myndir hefðu
mátt fylgja með fyrri hluta bókarinnar. Þar er
sagan oft flókin og mörg mannanöfn koma
fyrir. Myndir hefðu skýrt málin og lífgað upp á
þann texta. Það er ekki fyrr en komið er sögu
inn í 20. öldina að myndir takast að birtast.
Ég saknaði þess líka að ekki væru betri kort
með bókinni. Aðeins eitt slíkt er að finna
í upphafi hennar en það hefði mátt vera
stærra og skýrara. Kort eru mikilvæg í svona
bókum þar sem mikið er talað um staðarnöfn
í lýsingum atburða og landið að mörgu leyti
framandi þeim sem ekki hafa sótt það heim
eða búið þar. Efnisyfirlitið hefði líka mátt
vera ítarlegra. Þar eru bara nefnd kaflaheiti
en Borgþór skiptir köflum bókarinnar síðan
í undirkafla með millifyrirsögnum. Þær eru
ekki tilgreindar í efnisyfirlitinu.
Þetta eru þó allt minni háttar aðfinnslur. Heilt
yfir þá er Milli steins og sleggju eftir Borþór
Kjærnested stórfróðleg bók um sögu Finn-
lands en einnig að stórum hluta um sænska
sögu. Höfundur á miklar þakkir og heiður
skilinn fyrir að hafa tekið þessa sögu saman
og fært okkur á íslensku með jafn vönduðum
hætti. Rit hans er einstætt stórvirki að því
leyti hér er skrifuð með heildstæðum hætti
saga Norðurlandaþjóðar á íslensku. Ég veit
ekki til þess að nokkur hafi gert þetta svona
ítarlega fyrr. Þetta er rit sem ætti að finnast í
fórum allra sem hafa áhuga á sögu og stjórn-
málum, og að sjálfsögðu á öllum skóla- og
almenningsbókasöfnum.
Útgáfa þessarar bókar ætti að gefa tilefni til
umræðu um að bækur af sama tagi þyrftu
líka að vera til á íslensku um Danmörku,
Noreg, Svíþjóð, Færeyjar, Grænland og jafn-
vel fleiri nágrannalönd. Saga þessara þjóða
er að mörgu leyti samofin sögu okkar. Með
því að læra meir um sögu nágranna okkar
skilur maður betur ýmsa þætti í sögu Íslands.
Þetta er nokkuð sem mér hefur að minnsta
kosti orðið ljósara íhugunarefni en áður á
síðustu vikum og mánuðum, bæði með því
að lesa þessa bók Borgþórs en líka við að
horfa á þætti danska sjónvarpsins um Sögu
Danmerkur sem Ríkisútvarpið sýndi fyrr á
þessu ári.
Bókaútgefendur, hugsanlegir höfundar og
aðrir þeir sem koma að útgáfu bóka á íslen-
sku mættu gjarnan taka þetta til athugunar
og almenningur síðan að sjálfsögðu að
bregðast við með því að kaupa slíkar bækur.
Svona útgáfur efla okkur að viti og vísdómi.
Höfundur er rithöfundur, ritstjóri og fram-
kvæmdastjóri þingflokks Flokks fólksins.