Þjóðmál - 01.12.2018, Blaðsíða 54

52 ÞJÓÐMÁL Vetur 2018
Viljum ekki embættismannaræði
Þrátt fyrir það sem á undan er gengið, þá hefur
grundvallarspurningunni ekki verið svarað.
Hún er í raun, hver á að velja og skipa dómara
við dómstóla landsins. Er það ekki enn óskýrt?
„Það er alveg ljóst að í þeim dómum sem
hafa fallið og tengjast þessum málum, að
dómstólarnir ætla sér ekkert að gera með
skýrt lagaákvæði sem segir að Alþingi eigi
að hafa aðkomu að málinu. Það er þó alveg
skýrt að Alþingi átti lokaorðið í þessu,“ segir
Sigríður.
„Lögin eru skýr um þetta. Ráðherra hefur
skipunavaldið og Alþingi hefur aðkomu
að skipuninni ef ráðherrann bregður út frá
tillögum dómnefndar um hæfi umsækjenda
um embætti dómara. Í tilfelli skipunar í
Landsrétt var löggjafinn skýr með það að
Alþingi ætti alltaf að koma að skipuninni með
þeim hætti að samþykkja eða hafna tillögum
ráðherrans, óháð því hvort þær væru þær
sömu og hjá dómnefndinni eða ekki. Það
er hins vegar alveg ljóst að í þeim dómum
sem hafa fallið og tengjast skipun dómara að
dómstólarnir meta léttvægt skýrt lagaákvæði
sem kveður á um þessa aðkomu Alþingis að
skipuninni. Við skipun í Landsrétt var alveg
skýrt í lögum að Alþingi hefði lokaorðið.“
Sigríður segir að Alþingi ætti að láta sig varða
þessa dóma því það sé alvarlegt löggjafinn
geti ekki treyst því að lög sem sett eru til þess
að tempra vald hinna tveggja greina ríkis-
valdsins, eins og þessu tilviki, standist fyrir
dómstólum.
„Það að dómstólar geti vikið einni greininni
til hliðar líkt og gert hefur verið í dómum
hvað þetta varðar undanfarið, gengur ekki
upp. Ég hef alltaf verið þeirrar skoðunar að
það sé óhugsandi niðurstaða að andlitslausar
og ábyrgðalausar stjórnsýslunefndir hafi
skipunarvaldið í eina grein ríkisvaldsins. Við
viljum búa við lýðræði en ekki embættis-
mannaræði hér á landi,“ segir Sigríður.
Það eru samt einhverjir sem líta á það þannig,
ekki satt?
„Ég hef ekki heyrt marga halda því fram en
það má skilja dómana þannig að þannig
eigi það að vera í raun, þ.e. að þingið hafi
ekkert um þetta að segja. Svo sé alltaf hægt
að gagn rýna ráðherra með tilvísun í mats-
kennda reglu stjórnsýslulaga um rannsóknar-
skyldu þegar það liggur fyrir að frestur
ráðherra til að rannsaka málið er það stuttur
að í samræmi við eðlilega lög skýring ahefð
verði menn að túlka stærðargráðu rannsóknar
í ljósi þess knappa tíma sem lögin skammta
ráðherra,“ segir Sigríður.
„Ég ítreka þó það sem ég sagði áður, að það
er óhugsandi niðurstaða að þetta vald verði
eftirlátið stjórnsýslunefndum. Í gegnum
tíðina hefur oft komið upp sú umræða við
skipanir dómara að ráðherra hafi þar einhver
annarleg sjónarið að baki og í raun stjórn-
málamenn allir ef því er að skipta. Eins og
það sé enginn að vinna af heilindum sem er
í stjórnmálum. Á sama tíma vita menn varla
hverjir sitja í þessum stjórnsýslunefndum á
hverjum tíma, hvaða hagsmuni þeir hafa eða
tengsl sem gætu haft áhrif á störf þeirra. Í
grunninn er þessi umræða þó mjög gamal-
dags og í raun úrelt. Flestir stjórnmálamenn
leitast við að vera vandaðir í störfum sínum
og það hefur enginn ráðherra af því einhvern
hag að vinna ófaglega að málum, t.d. við
skipun dómara. Hagmunir mínir í þessum
málum fara saman við hagsmuni þjóðarinnar,
þ.e. að í embætti dómara séu skipaðir
einstaklingar sem eru hæfir og vandaðir í
sínum verkum.“
Ég hef alltaf verið þeirrar skoðunar að það sé óhugsandi niðurstaða að andlitslausar
og ábyrgðalausar stjórnsýslunefndir hafi skipunarvaldið í eina grein ríkisvaldsins.