Þjóðmál - 01.12.2018, Qupperneq 80

78 ÞJÓÐMÁL Vetur 2018
Lægri aðgangshindranir og fleiri
valkostir fyrir neytendur
Í gegnum tíðina hefur verið rætt um að
aðgangshindranir séu miklar á fjármála-
markaði – að erfitt sé fyrir nýja aðila að koma
inn á markaðinn.
Það er vissulega rétt að það er flókið og
kostnaðar samt að uppfylla öll þau skilyrði sem
gerð eru til leyfisskyldra fjármálafyrirtækja.
En fjártæknin og tæknibreytingar hafa
lækkað þessar aðgangshindranir og fjölgað
valkostum neytenda.
Í þessu samhengi er vert að nefna hversu
sterk staða neytenda er orðin á fjármála-
markaði. Að mörgu leyti hafa breytingar á
lögum og reglum undanfarin áratug leitt
til þess að skiptikostnaður neytenda við að
beina viðskiptum sínum frá einum stað til
annars hefur lækkað verulega.
Mikilvægi jafnrar samkeppnisstöðu
Eitt helsta áherslumál SFF er að íslenskur
fjármálamarkaður búi við sömu reglur og
skilyrði og önnur fjármálafyrirtæki sem starfa
á hinu sameiginlega evrópska markaði. Því
miður er það ekki raunin í dag. Ýmis íslensk
sérákvæði eru fléttuð saman við evrópskar
reglur þegar þær eru innleiddar hér á landi.
Við þetta bætist að skattaumhverfi aðildar-
félaga SFF er sérstaklega íþyngjandi og
einsdæmi í Evrópu og þó víðar væri leitað.
Hér á landi eru þrír skattar lagðir sérstaklega
á fjármálafyrirtæki: bankaskattur, sérstakur
fjársýsluskattur og fjársýsluskattur á launa-
greiðslur.
Bankaskatturinn
veldur markaðsbresti
Bankaskatturinn, sem er í raun skattlagning
á innlán og skuldabréfafjármögnun fjármála-
fyrirtækja, er um 10 sinnum hærri hér á landi
en tíðkast hjá þeim örfáu Evrópulöndum sem
leggja á slíkan skatt. Sambærilegir skattar
eru ekki lagðir á önnur fjármálafyrirtæki
sem starfa á hinum sameiginlega evrópska
fjármálamarkaði.
Bankaskatturinn er skattur á markaðs-
fjármögnun banka um tugi prósenta. Skattur
sem að endingu leggst á kjör almennings og
fyrirtækja – og kemur líklega harðast niður á
minni fyrirtækjum.
Það hefur verið rætt um hvað megi gera til
þess að ná niður vaxtakostnaði í aðdraganda
kjarasamninga. Fullt afnám banka skattsins
og endurskoðun skatta umhverfis aðildar-
félaga SFF gæti hjálpað þar til.
Bankaskatturinn bjagar stórlega samkeppnis-
umhverfið og veldur í raun markaðbresti.
Í honum felst að það er verið að hygla
erlendum bönkum og lífeyrisjóðum og veikja
bankakerfið hér á landi.
Bankaskatturinn eykur
fjármálalega kerfisáhættu
Þessi mikla skattlagning hefur þannig
víðtæk áhrif. Hún eykur rekstrarkostnað
fjármálafyrirtækja og veikir samkeppnisstöðu
þeirra. Afleiðingarnar eru m.a. að lán veitingar
og fjármálaþjónustan flyst til aðila sem ekki
lúta eftirliti FME. Með öðrum orðum ýtir
skattlagningin undir skuggabankastarfsemi
sem eykur fjármálalega kerfisáhættu.
Á sama tíma og kostnaður fjármálakerfisins er gagnrýndur þá er kvartað yfir
hagræðingaraðgerðum. Það er mikilvægt að halda staðreyndum til haga í
þessum málum, ekki síst vegna þess að fyrirsjáanlegt er að þróunin verði
áfram í þessa átt og fjármálaþjónusta verði í æ ríkari mæli stafræn.