Þjóðmál - 01.12.2018, Page 92

90 ÞJÓÐMÁL Vetur 2018
Friðjón R. Friðjónsson
Ærumissir í boði
opinbers valds
Ærumissir
Höfundur: Davíð Logi Sigurðsson
Útgefandi: Sögur
Reykjavík, 2018
232 bls.
Bókarýni
Það er ágæt lexía fyrir þá sem telja stjórnmál
dagsins í dag óvægin og hatrömm að lesa
bók Davíðs Loga Sigurðssonar, Ærumissi.
Bókin fjallar öðrum þræði um eitt átakamesta
tímabil íslenskra stjórnmála, stjórnartíð
Jónasar Jónssonar frá Hriflu sem dómsmála-
ráðherra 1927-1932. Tímabil þar sem ofríkur
stjórnmálamaður beitti ríkisvaldinu til hins
ýtrasta til að ná sér niður á andstæðingum
sínum og til að umbylta íslensku þjóðfélagi.
Sagan rekur þrautagöngu Einars M. Jónas-
sonar, sýslumanns Barðstrendinga, frá því að
Jónas frá Hriflu verður dómsmálaráðherra
og lætur það verða eitt sitt fyrsta verk að
setja Einar af. Inn í söguna blandast ungir
lögfræðingar sem síðar verða áhrifamenn í
íslensku samfélagi, einn verðandi þingmaður
og tveir verðandi forsætisráðherrar, skjól-
stæðingar Jónasar, þeir Bergur Jónsson,
Hermann Jónasson og Stefán Jóhann
Stefánsson.
Það er ljóst að ýmislegt mátti betur fara í
rekstri Einars á embættinu. Einar var sýslu-
maður af gamla skólanum á þriðja áratug
síðustu aldar. Þá var margt venja sem okkur á
21. öldinni er algerlega framandi. Hann gerði
ekki skýran greinarmun á eigin fjármálum og
embættisins og eins og margir aðrir sýslu-
menn þess og fyrri tíma leit hann á ýmsar
sporslur sem launabætur frekar en eitthvað
sem skila bæri í ríkissjóð. Hann var Jónasi
því auðveld bráð. En Jónasi nægði ekki að
setja Einar af heldur var gengið mjög hart
að honum og teknar af honum allar eignir.
Einar var stoltur maður og þess handviss
að hann gæti fengið embættið aftur, að
rétt lætið myndi sigra og tók því ákvarðanir
sem augljóslega gengu gegn hagsmunum
hans. Þannig gróf hann eigin gröf og varð
að hluta útskúfaður úr samfélagi heldri
manna í Reykja vík á fjórða áratug tuttugustu
aldarinnar.