Upp í vindinn - 01.05.2007, Qupperneq 18

... Upp í vindinn
steypa með basalti hegðar sér nokk-
uð frábrugðið annarri steypu. Þegar
álag hefur verið á steypunni ( u.þ.b.
90 daga eykst skriðhraði steypu með
basalti samanborið við steypu með
öðrum fylliefnum og minnkar síðan
aftur eftir u.þ.b. ár. Um bein áhrif
íblöndunarefna á skrið eru skiptar
skoðanir, en almennt er ekki talin
ástæða til að hafa miklar áhyggjur af
því. Hins vegar er hægt að minnka
skrið með notkun vatnssparandi efna
og flotefna óbeint þar sem minnka
má vatnsnotkun með slíkum efnum,
minna vatn þýðir hins vegar minna
skrið.
3. Rannsóknir á fjaðurstuðli
og skriði
Rannsóknir á fjaðurstuðli og skriði
steinsteypu hafa staðið yfir á Rann-
sóknarstofnun byggingariðnaðarins
(Rb) á síðustu árum. Miklar upplýsin-
gar liggja fyrir og hefur verið gerð
góð skil í skýrslum í lok verkefna. í
desember síðastliðnum kom út rit hjá
Rb sem ber nafnið Formbreytingar
steinsteypu - fjaðurstuðull og skrið -
[9] samnefnt þessari grein. Þetta rit
er í raun samantekt niðurstaðna og
þeirrar þekkingar sem verkefni undan-
farinna ára á þessu sviði hafa skilað.
Gildi skriðs er oft gefið upp sem
hlutfallslegar formbreytingar á álags-
einingu, og einingin því (1/MPa). í
enskumælandi löndum er þetta
yfirleitt kallað „specific creep" eða
„unit creep". Hér í þessari grein
verður þetta því kallað einingaskrið.
Skrið er einnig hægt að skilgreina
sem hlutfall formbreytinga vegna
skriðs og fjaðurstuðuls. Þetta hlutfall
er kallað skriðstuðull eða einkenn-
andi skrið.
3.1. Helstuniðurstöðurrann-
sókna á fjaðurstuðli
Það fylliefni sem er mest notað í
steinsteypu hér á landi er íslenskt
basalt. Það er gott að mörgu leyti.
Það er hins vegar gosberg sem
storknar á yfirborði og því oft á tíðum
mjög opið, þ.e. holrými er mikið í efn-
inu samanborið við þau fylliefni sem
notuð eru í steinsteypu almennt ( ná-
grannalöndunum, sem við berum
okkar steypu gjarnan saman við.
Eins og komið hefur fram hér að
framan er vitað að það er samband á
milli fjaðurstuðuls fylliefna og fjaður-
stuðuls steinsteypu, hár fjaðurstuðull
fylliefnis skilar sér í háum fjaðurstuðli
steinsteypu. Einnig er Ijóst að opið
fylliefni eins og við notum hér á landi
getur haft mun lægri fjaðurstuðul en
þétt fylliefni.
Þessi atriði voru m.a. tilefni þess að
Rannsóknastofnun byggingariðnað-
arins hóf rannsókn á fjaðurstuðli
steinsteypu með mismunandi opnu
fylliefni og gaf út skýrslu með niður-
stöðum rannsóknanna. Heiti skýrsl-
unnar er „Fjaðurstuðull íslenskrar
steinsteypu - Mælingar á sýnum úr
steypustöðvum" [2] og kom hún út í
september 1999. í kjölfar þessarar
skýrslu, og á grundvelli niðurstaðna
hennar, kom síðan út Rb-blað [6] sem
fjallaði um þetta efni.
Sýnt var fram á það í áðurnefndri
rannsókn og Rb-blaði, að mikill
munur er á fjaðurstuðli steypunnar
eftir því hvaða fylliefni er notað. í
staðlinum FS ENV 1992-1-1:1991 eru
gildi sem má nota ef ekki liggja fyrir
mælingar á fjaðurstuðli steypunnar. í
þjóðarskjali með áðurnefndum staðli,
sem var gefið út í júlí 2002, kemur
fram að:
Fjaðurstuðul steinsteypu má ákvarða
með rannsóknum. Þegar engar rann-
sóknir á fjaðurstuðli liggja fyrir skal
margfalda þau gildi sem gefin eru upp
í FS ENV 1992-1-1 með stuðli sem er
háður þeim fylliefnum sem notuð eru.
Eftirfarandi gildi skulu notuð:
Ráðgjöf
Við höfum sameinast
240 starfsmenn með fjölbreytta sérfræðikunnáttu
VGK-Hönnun verkfræðistofa er alhliða ráðgjafar- og þekkingarfyrirtæki. Fyrirtækið byggir á traustum grunni verkfræðistofanna
VGK og Hönnunar en þær voru báðar stofnaðar árið 1963 og sameinuðust undir einu merki í ársbyrjun 2007.
Grensásvegur 1 | 108 Reykjavík | Sími: 422 3000 | Fax: 422 3001 ] www.vgkhonnun.is
18