Mímir - 01.04.1973, Blaðsíða 12

Hverra kosta á kona völ í karlmannasam-
félaginu? Konur þessar búa við misjafnar að-
stæður. Engin þeirra er fullkomlega hamingju-
söm, nema e. t. v. unga konan á loftinu. Hver
þeirra velur sína leið í leitinni að hamingjunni.
Svava er ung, reykvísk húsmóðir, sem aldrei
hefur mætt neinu mótlæti.
„Þessi ljósa, fíngerða kona, manni finnst hún
svo hrein, líf hennar hefir runnið fram eins
og slétt braut, breið og auðgengin."1
Aðaltakmark hennar í lífinu virðist vera
meiri lífsþægindi, nýr bíll, glæsilegra hús. Hún
hefur látið ást sína á Hidda og ævintýralegt
líf með honum í skiptum fyrir þægilegt líf
með Jóni.
Álit annarra skiptir hana miklu:
„Ég er viss um, að fólk tekur eftir því, að
við fáum svona frægan mann í kaffi."2
„Mamma hennar sagði, að það væri engin
framtíð að vera með Hidda. " Og Dúddý
sagði það líka."3
Þegar hún eitt sinn gefur sér tíma til að
hugsa sjálfstætt, kemst hún að raun um, að
hún þekkir ekki sjálfa sig:
„Hún veit vel, hvað er hún sjálf. Eða þangað
til í dag hefir hún ekki verið í vafa um það."4
Þegar gesturinn kemur með friðarávarpið,
kemur í Ijós, að hún getur ekki tekið sjálfstæða
afstöðu gagnvart því. Hún ber fyrir sig áróður,
sem ekkert á skylt við ávarpið:
„Eg veit það eitt, að ég er á móti Rússum,
segir konan. —"5
Eitt sinn lítur svo út sem mótlætið ætli að
sækja hana heim. Hún finnur ekki drenginn
sinn. Við þessar aðstæður verða hennar eigin
tilfinningar yfirsterkari.
Margs konar hugsanir leita á hana:
„Hún finnur, að hún er vond, raunverulega
vond, en hún hefir aldrei vitað það fyrr en
núna. — — Hvaða máli skipta tvær stofur
núna? og hún veit þó, að gamla manninum er
óbærileg tilhugsun að fara á elliheimili."6
En það verður ekkert úr þessu mótlæti, og
hún gleymir strax hugsunum sínum:
„— Já, það er hræðilegt að hugsa um þessi
slys, en maður má bara ekki láta það ganga
of nærri sér, þegar það kemur manni ekki við,
það eyðileggur taugarnar, segir hún sefandi við
stúlkuna."7
Með Svövu dregur höfundur upp Ijósa mynd
af þeirri mjög svo algengu gerð kvenna, sem
allt frá barnsaldri láta aðra sjá fyrir sér, jafnvel
hugsa fyrir sig, og þurfa aldrei að takast á við
erfiðleika.
Höfundur dæmir ekki þessa konu. Hvernig á
þetta að vera í samfélagi, þar sem það er ríkj-
andi skoðun, að konur eigi að vera svona?
Asa er andstæða Svövu. Hún lætur fremur
stjórnast af eigin tilfinningum og skynsemi en
áliti annarra.
Hún er einstæð móðir, sem verður sjálf að
berjast áfram. Hún hefur átt kost á að giftast
til þæginda, en afneitað því í heiðarleika sínum.
Við friðarávarpinu bregzt hún á sjálfstæðan
hátt:
„—■ Ert þú kommúnisti, Asa? —■ — Eg veit
það ekki, svarar stúlkan. — Eg er bara með
öllum, sem vilja frið."8
Hún hefur ríka samkennd með öðrum:
„Mér finnst eins og allar manneskjur komi
mér við, þegar ég veit þær verða fyrir einhverju,
sem er svona sárt og óbærilegt."9
Ása er manneskja, sem hefur þroskazt við að
takast á við lífið. Hún er að átta sig á rétti
sínum og afstöðu til þjóðfélagsins:
„Hvers vegna ætti maður að skammast sín
fyrir hendur, sem aldrei hafa unnið öðrum til
miska? Hvers vegna að líta hornaugum til
þeirra, sem hafa nægan tíma til að hreinsa
undan nöglunum? Því ekki að horfa heldur
beint framan í þá?"10
1 Dægurvísa 1965, bls. 42.
2 Dægurvísa 1965, bls. 59.
3 Dægurvísa 1965, bls,- 101.
4 Dægurvísa 1965, bls. 142.
5 Dægurvísa 1965, bls. 131.
6 Dægurvísa 1965, bls. 107.
7 Dægurvísa 1965, bls. 131.
8 Dægurvísa 1965, bls. 132.
9 Dægurvísa 1965, bls. 130.
io Dægurvísa 1965, bls. 169.
12