Mímir - 01.04.1973, Síða 13

Hún er sú persóna, sem virðist hafa mesta
samúð höfundar. I næstsíðasta kafla bókarinnar
veltir hún fyrir sér óréttlætinu, sem svo víða
blasir við í þjóðfélaginu. Svo sem því, að sumir
menn græða á stríði, að karlmenn skuli fá að
stjórna öllu í heiminum, að sumir feður sleppi
við ábyrgð á uppeldi barna sinna.
Kennslukonan er hamingjusnauðasta persóna
sögunnar. Næst afa finnst mér lýsing hennar
bezt upp byggð.
Hún er af þeirri tegund kvenna, sem ekki
hafa þorað að njóta lífsins af ótta við að missa
eitthvað. Enn sem fyrr kemur fram ádeila á
umhverfi og uppeldi:
„Ekki ól hún sig upp sjálf. Var henni ekki
innrætt frá barndómi sú siðfræði, sem gerði líf
hennar ófrjótt og einskis nýtt? Er það henni
að kenna, að konur eins og hún verða að af-
neita eðli sínu á blómaskeiði lífsins, af ótta við
að troðast niður í svaðið? Ekki hefir hún byggt
upp mannfélagið."1
Um seinan sér hún, að hún hefur breytt
rangt og þjáist nú af ástarþrá og því, að hún
á ekkert til að lifa fyrir:
„Ef hún ætti son. — Þó hann væri aumingi.
Kross, sem hún gæti enga stund skilið við sig."2
Hún þjáist líka vegna þess, sem hún veit, að
aðrir hugsa um hana. Eina huggun hennar er
virðing, sem þó er henni einskis nýt.
Þegar gesturinn ber að dyrum hjá henni,
vísar hún friðarávarpinu á bug eins og flestir
aðrir. Hún, sem þó á að heita menntuð, er
orðin svo samdauna þeim áróðri, sem dynur á
þjóðinni, að hún gemr ekki tekið jákvæða af-
stöðu með friði.
Saumakonan er fátæk ekkja, sem hefur fyrir
dótmr að sjá. Hverra kosta á ómenntuð kona
völ, ef hún missir fyrirvinnuna? Hún getur
þrælað sér út við vinnu, sem er lítils metin.
„Það er satt, að hún hefir borið lítið úr být-
um fyrir allt sitt strit. — — Ef hún hefði
réttindi til einhvers, til dæmis að setja upp
saumastofu. En hún hefir aldrei lært neitt, sem
veiti henni réttindi til neins-----"3
Hún er ósjálfstæð, og ósjálfstæði hennar má
rekja til þess uppeldis, sem jafnan hefur þótt
sjálfsagt að veita stúlkum:
„Að hann skyldi þurfa að deyja og láta hana
eina um að ráða fram úr öllu, hana, sem aldrei
hafði þurft að ráða fram úr neinu, áður en
hann dó. Fyrst foreldrar hennar, sem réðu hana
í vist hér og vist þar, og húsmæður, sem sögðu
henni, hvað hún ætti að gera og hvernig hún
ætti að gera það, síðan hann, sem vissi allt
um alla skapaða hluti."4
Draumur hennar er, að dóttirin komist í
menntaskóla. Hún vill leggja allt í sölurnar
fyrir hana, jafnvel giftast manni, sem hún fyrir-
lítur. Þegar gesturinn kemur með ávarpið, get-
ur hún ekki tekið sjálfstæða afstöðu:
„Nei, ég þori ekkert að skipta mér af þessu,
— ekki ennþá."5
Lína, dóttir saumakonunnar, er unglingur á
gagnfræðaskólaaldri. Hún á við ýmis aldurs-
bundin vandamál að stríða, svo sem útlit sitt
og aðlögunarvandamál. Hana dreymir dag-
drauma um frægð, fegurð og vinsældir.
I lýsingu Línu koma fram ýmis atriði, sem
sýna gildismat og vandamál margra nútíma-
unglinga. Lína er dugleg í skólanum, en það
er henni einskis virði. Það, sem gildir í dag,
er að vera „---------falleg og rík og skemmti-
leg,---------"5
Hún vill hafa veruleikann eins og hann
gerist í amerískum kvikmyndum. Ameríkudýrk-
un Línu er takmarkalaus:
„Mamma hefði átt að ná í Amríkana, eftir
að pabbi dó. Hún man ekkert eftir honum, þó
að hún þekki hann vel, því það er stækkuð mynd
af honum í herberginu þeirra. Auðvitað var
hann bæði góður og fallegur, svo mömmu er
kannski vorkunn. En Amríkanar eru samt smart-
ari en Islendingar, hvað sem hún segir."7
1 Dægurvísa 1965, bls. 86.
2 Dægurvísa 1965, bls. 154.
3 Dægurvísa 1965, bls. 115.
4 Dægurvísa 1965, bls. 157—158.
5 Dægurvísa 1965, bls. 134.
6 Dægurvísa 1965, bls. 114.
t Dægurvísa 1965, bls. 32.
13