Læknaneminn - 01.04.2021, Blaðsíða 121

Rannsóknarverkefni 3. árs nema 2020119
for the third dose of pentavalent vaccine
(penta3) was nine percentage points lower
than for penta1, with the largest difference
seen in 2017 and smallest in 2019. The
coverage rate was significantly lower for
measles-rubella 2 (MR2) than MR1 (p=0.01).
At MDH, on average, 589 vaccinations were
given at the static clinic weekly, 14% higher
compared to vaccinations provided at the
outreach clinics. BCG was administered
5.9 times more often at the static than the
outreach clinics, with an average coverage
of 155%. On average, there were 14 visits and
40 vaccines administered daily. Most of the
children (70%) were given four vaccines, and
24% of them were not vaccinated at the visit.
Half of the children who had their birth
registered in the registration book, were
immunised timely.
Conclusion: Utilisation of health
services is good both in Mangochi District
and at MDH. The vaccination coverage was
higher for immunisations provided earlier
after birth compared to those provided
later; still, not all children are reached. The
facility at the static clinic has improved
since the inauguration of a new maternal
wing while the working conditions could
still be improved with more space and
staff. Further, data registration needs to
be improved for all preventive child health
services offered in the district.
Kynheilsa einstaklinga sem koma á
göngudeild kynsjúkdóma á Landspítala
Snædís Inga Rúnarsdóttir1, Már Kristjáns-
son2, Elísabet Reykdal Jóhannesdóttir2
1Læknadeild Háskóla Íslands, 2Landspítali
Inngangur: Einn þáttur kynheilsu er það
að vera laus við kynsjúkdóma. Hægt er
að minnka líkurnar á því að smitast af
þeim með því að stunda öruggara kynlíf.
Öruggara kynlíf snýr meðal annars að
notkun kynsjúkdómavarna og reglulegs
heilsueftirlits. Kynsjúkdómum geta fylgt
alvarlegir fylgikvillar og þar sem smit eru
oft einkennalaus er mikilvægt að auðvelda
fólki aðgang að kynsjúkdómaeftirliti.
Markmið rannsóknarinnar var að
lýsa hópnum sem sækir sér þjónustu
göngudeildar kynsjúkdóma á Landspítala og
kanna hver kynhegðun þess hóps er.
Efniviður og aðferðir: Þátttakendur
voru allir þeir einstaklingar sem komu á
göngudeild kynsjúkdóma frá 1. júlí 2019 til
31. desember 2019. Á rannsóknartímabilinu
voru 3483 komur frá 3190 einstaklingum.
Allir þátttakendur svöruðu spurningalista
um kynhegðun sína. Fyrir niðurstöður um
komur á deildina voru skoðaðar heildar-
komur á tímabilinu en fyrir þær sem snéru
að kynhegðun voru aðeins skoðaðar komur
frá einstaklingum sem höfðu stundað
kynmök.
Niðurstöður: Af komunum voru 43,2% frá
konum en 56,7% frá körlum. Meðalaldur við
komu var 26,4 ár; yngsti einstaklingurinn
14 ára en sá elsti 71 árs. Meirihluti komanna
(74,8%) var frá einstaklingum sem höfðu
áður farið í kynsjúkdómatékk. Meirihluta
þátt takenda höfðu einungis stundað kyn-
mök með gagnstæðu kyni (83,6% karla og
83,0% kvenna). Af þeim komum frá ein-
staklingum sem höfðu stundað kynmök
sögðust 93,0% hafa stundað kynmök um
leggöng síðustu 12 mánuðina, 83,4% munn-
mök og 25,4% stundað endaþarmsmök.
Karlar sem höfðu einungis stundað kyn-
líf með körlum (MSM) var sá hópur sem
hlutfallslega flestir höfðu stundað enda-
þarmsmök (88,2%) og konur sem höfðu
einungis stundað kynlíf með konum (WSW)
var sá hópur sem hlutfallslega flestir höfðu
stundað kynmök um leggöng (100%) og
munnmök (100%). Fyrir komu höfðu 41,7%
smitast áður af kynsjúkdómi. Við komu
merktu 8,1% þátttakenda við það að nota
smokkinn alltaf og 10,1% við að nota hann
aldrei. Í hópi MSM voru hlutfallslega flestir
(20,5%) sem merktu við að nota smokkinn
alltaf. Konur sem höfðu eingöngu stundað
kynmök með körlum (WSM) var sá hópur þar
sem hlutfallslega fæstir (6,9%) merktu við að
nota smokkinn alltaf.
Ályktanir: Flestar komur voru frá
einstaklingum undir 30 ára aldri og er
það í samræmi við erlendar rannsóknir.
Helstu veikleikar rannsóknarinnar voru
hve fámennur hópur WSW kvenna var og
að niðurstöðurnar töku ekki tillit til þess
að sami einstaklingurinn gat komið á
deildina oftar en einu sinni á tímabilinu.
Erfitt er að meta hvort hinsegin fólk
nýtir sér þjónustuna. Hlutfall komna frá
einstaklingum sem höfðu haft kynmök við
einstakling af sama kyni var svipað milli
kynja en þó voru fleiri konur sem höfðu haft
kynmök með báðum kynjum. Meirihluti
þátttakenda hafði stundað bæði munnmök
og kynmök um leggöng.
Fyrirburablóðleysi og blóðgjafir á Vökudeild
Barnaspítala Hringsins árin 2000-2019
Sóley Isabelle Heenen1, Þórður Þórkelsson1,2
1Læknadeild Háskóla Íslands, 2Barnaspítali
Hringsins
Inngangur: Allir nýburar fá lífeðlisfræðilegt
blóðleysi fljótlega eftir fæðingu vegna að-
lögunar þeirra að súrefnisríku umhverfi
utan móðurkviðar. Venjulega þarfnast
slíkt blóðleysi ekki blóðgjafar. Stöðnun á
blóðmyndun fyrirbura varir lengur en hjá
full burða börnum vegna vanþroska í blóð-
myndunar kerfi þeirra og er slíkt blóðleysi
skilgreint sem fyrirburablóðleysi (e. anemia
of prematurity, AOP). Veikir fyrirburar þola
blóðleysið stundum illa en það er sá hópur
sjúklinga sem fær hvað oftast blóðgjafir.
Markmið rannsóknarinnar var að meta
nýgengi AOP sem þarfnaðist blóðgjafar,
for spár þætti þess, meðgöngualdur (e.
postmenstrual age, PMA) við síðustu blóðgjöf
og breytingar á meðferð við AOP sl. tíu ár
eftir meðgöngulengd með því að kanna
breytingar á $ölda blóðgjafa fyrir hvern
fyrir bura, meðgöngualdri þeirra við síðustu
blóðgjöf og viðmiðunargildum (hemóglóbín
og hematókrít) í blóði fyrir blóðgjöf.
Efni og aðferðir: Afturskyggn rannsókn,
að hluta til tilfella-viðmiðarannsókn, á
árunum 2000-2019. Þýði rannsóknarinnar
voru 901 fyrirburi sem fæddust eftir 23-32
vikna meðgöngu og útskrifuðust lifandi af
Vökudeild Barnaspítala Hringsins. Gögn
fengust úr Vökudeildaskrá, Fæðingaskrá
Embætti landlæknis og sjúkraskrám. Ef
fyrir buri fékk blóðgjöf eftir tveggja vikna
aldur var það skilgreint sem AOP sem
þarfnaðist blóðgjafar (tilfellahópur, n=347)
og voru aðrir í viðmiðunarhópi (n=554). Eitt
viðmið var valið fyrir hvert tilfelli, parað á
með göngulengd þegar metið var nýgengi
AOP (n=420:420). Nýgengi AOP sem leiddi
til blóðgjafar var reiknað sem $öldi tilfella
á ári deilt með heildar$ölda þýðisins. Gerð
var tvíkosta aðhvarfsgreining, reiknuð
gagn líkindahlutföll og 95% öryggisbil til að
meta breytingar á nýgengi AOP sem leiddi til
meðferðar, meta hugsanlega forspársþætti
þess og til að meta tengsl annarra sjúkdóma
fyrirbura við blóðgjafir. Gerð var línuleg
aðhvarfsgreining og notuð lýsandi tölfræði
til að meta aldur barna við síðustu blóðgjöf
eftir meðgöngulengd.
Niðurstöður: Nýgengi AOP yfir öll árin
var 38,5 á hver 100 börn og hækkaði á rann-
sóknartímabilinu. Fyrirburar voru tvöfalt
líklegri að fá blóðgjöf v/AOP á árunum
2010-2019 en 2000-2009 (p<0,001; OR: 2,0).
Allir 23-25 vikna og 91,2% fyrirbura með
fæðingar þyngd <1000 g fengu blóðgjöf v/AOP.
Með göngulengd ≤28 vikur (p<0,001; OR: 4,5),
Apgar <7 við einnar mínútna aldur (p<0,001;
OR: 1,8) og fæðingarþyngd <1000 g (p<0,001;
OR: 30,1) voru sjálfstæðir forspárþættir AOP.
Miðgildi PMA í vikum við síðustu blóðgjöf
var 34 hjá 23-28 vikna, 36 hjá 29-30 vikna og
37 hjá 31-32 vikna fyrirburum. Fjöldi 29-32
vikna fyrirbura sem fengu blóðgjöf v/AOP
jókst (p<0,001; OR:4,8) ásamt því að þeir
voru eldri við síðustu blóðgjöf (p<0,05) og
$öldi blóðgjafa á hvern fyrirbura var meiri
(p<0,05) á rannsóknartímabilinu. Ekki varð
marktæk breyting á meðferð við AOP hjá
23-28 vikna fyrirburum, nema hækkun
á viðmiðunargildum hjá 25-26 vikna
fyrirburum (p<0,05).
Ályktanir: Aukning hefur orðið á blóð-
gjöfum sl. tíu ár, einkum vegna breytinga
á meðferð AOP hjá 29-32 vikna fyrir burum
sem er ekki í samræmi við erlendar rann-
sóknir. Fleiri 29-32 vikna fyrirburar fá