Skógræktarritið - 15.05.2001, Blaðsíða 55

4. mynd. Hæð hæstu trjáa í hverri röð.
komið upp fyrir 6 m en er þó full-
um tveim metrum lægra en
hæstu sitka- og hvítgrenitrén.
Þvermálsvöxtur og þar af leið-
andi viðarvöxtur Raivolalerkisins
var meiri en hjá Arkhangelsklerk-
inu og greninu. Stafar það af því
að sú röð myndaði jaðar og hafa
trén því stærri krónur en hin.
Eftir öðrum umhverfisþáttum
Syðsta sitkagreniröðin (blokk 1)
óx áberandi betur en aðrar raðir í
tilrauninni og er nærtækasta
skýringin nálægð við lerkiraðirnar
tvær. Nyrsta rauðgreniröðin
(blokk IV) vex reyndar einnig við
hlið lerkis en sýndi ekki sama
vaxtarauka.
Þótt ekki væri nema um 5 m
munur á hæð lands efst og neðst
í tilrauninni var vaxtaraukning
mikil þegar neðar dró í brekk-
unni. Meðalhæð trjáa í tveimur
neðstu röðunum þvert á blokk-
irnar fjórar var nálægt þrefaldri
meðalhæð trjánna f tveimur efstu
röðum (5. mynd).
Umræða og ályktanir
Meðferð við gróðursetningu
Vegna uppsetningar tilraunarinn-
ar og truflandi umhverfisþátta er
fátt hægt að álykta um áhrif mis-
munandi meðferða við gróður-
setningu. Munurinn á lifun milli
trjáa sem fengu tilbúinn áburð og
þeirra sem fengu hann ekki var
umtalsverður. Hins vegar verður
að teljast ósennilegt að áburður-
inn hafi valdið auknum afföllum
beint þar sem áburðarmagnið var
lítið eða aðeins 1,4 g af hreinu
köfnunarefni á plöntu (sjá Hreinn
Óskarsson o.fl. 1997). Stóran
hluta affallanna í blokkunum sem
fengu tilbúinn áburð má skýra
með miklum afföllum blágrenis.
Hugsanleg skýring er að öflugur
grastoppur hafi myndast við
plönturnar sem fengu tilbúinn
áburð og að blágrenið hafi annað
hvort 'kafnað' í grasi eða að gras-
ið hafi virkað sem einangrun frá
útgeislun jarðar á frostnóttum og
leitttil aukinna frostskemmda.
Hvað varðar vöxt er hvorki
hægt að greina á milli áhrifa
húsdýraáburðar og tilbúins
áburðar né milli þess að mylja
bjúgskófluhnausinn eða hafa
hann heilan. Þetta stafar af því
að ekki er hægt að beita tölfræði
við samanburð og af truflandi
umhverfisáhrifum en ekki af því
að það sé enginn munur. Hins
vegar er nokkuð ljóst að allar
áburðar- og jarðvinnslumeðferðir
leiða til betri vaxtar en að gera
ekkert og sá munur getur verið
mjög mikill og er enn sjáanlegur
eftir 32 ár.
Tegundir
Blágrenið var áberandi lakast
hvað varðar lifun og vöxt. Kvæm-
ið sem notað var, Sapinero, er úr
mjög svipaðri hæð og önnur
kvæmi frá Colorado sem notuð
hafa verið hér, s.s. Rio Grande.
5. mynd. Meðalhæð í tveimur efstu
röðum, tveimur röðum í miðjum reit og
tveimur neðstu röðum í brekkunni
þvert á allar grenitegundir.
Reynsla í gróðrarstöðvum er sú
að blágreni frá Colorado er við-
kvæmt fyrir haustfrostum á unga
aldri ekki síður en sitkagreni á
meðan bæði hvítgreni- og rauð-
grenikvæmin sem við notum eru
harðgerari. Þetta dregur hvorki
úr notagildi blágrenis sem garð-
trés né í jólatrjáarækt en hinar
tegundirnar eru betri kostir til
timburskógræktar í innsveitum
norðan- og austanlands.
Sitkagreni kom best út, einkum
vegna raðarinnar sem vex við hlið
lerkisins. Hugsanlega hefur það
einnig hjálpað til í sambandi við
lifun að sitkagreniplönturnar
voru 7 ára gamlar við gróðursetn-
ingu eða tveimur árum eldri en
blágrenið. Út frá þessari tilraun
er þó ekki hægt að álykta að
sitkagreni vaxi að jafnaði betur
en hvítgreni eða rauðgreni í inn-
sveitum norðan- og austanlands.
Það á þvf ekki að útiloka neina
þeirra í skógrækt á þessum slóð-
um.
Undanfarin ár hefur mun meira
verið gróðursett af lerki og stafa-
furu í timburskógrækt en af sitka-
greni eða sitkabastarði, lítið hef-
ur verið gróðursett af hvítgreni og
nánast ekkert af rauðgreni. Þó er
ljóst að hlutfall beinvaxinna trjáa
er mun lægra hjá lerki og furu en
hjá grenitegundunum, sérstak-
lega miðað við hvítgreni og rauð-
SKÓGRÆKTARRITIÐ 2001
53